mikudagur 29. mai 2002síða 6

10 Nr. 99 - 29. mai 2002 Nr. 99 - 29. mai 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Stórt spell hevði verið, um smalast gjørliga samgonga gjørdist veruleiki. Tað sær tíverri út sum, at hetta er rættiliga sannlíkt í løtuni. Løgmaður hevur altíð tosað um breiðu semjuna, men ikki sæst hon í 17 manna samgonguni, ið nú verður samráðst um. Harmiligt er, um tríggir stórir flokkar ikki kunnu semjast um eina samgongu. Við trimum stórum flokkum hevði man aftur fingið politiskan stabilitet í Føroyum. Fyri stuttum vóru samráðingar millum Fólkaflokkin, Sjálvstýrisflokkin, Tjóðveldisflokkin og Javnaðar- flokkin. Hesar samráðingar slitnaðu, og sum skilst var tað millum annað spurningurin um yvirtøku av løg- reglu og rættarskipan. Nú kemur fram, at Sjálvstýris- flokkurin heldur ikki vil tað sama sum Tjóðveldis- flokkurin í hesum máli, og tí burdi hetta ikki verið nak- ar trupulleiki millum Javnaðarflokkin og sitandi sam- gongu, eftirsum hetta eftir øllum at døma verður av ongum í hesumv alskeiðnum óansæð. Sjálvsagt eru spenningar millum flokkar og ikki minst millum veljararnar hjá ymisku flokkunum eftir eitt drúgt valstríð, men nú er tíð at leggja gamalt agg til viks og ignorera persónsspurningar. Hetta kundi verið ein áheitan á Javnaðarflokkin og Tjóðveldisflokkin. Hesir báðir flokkar hava síðani 1974 arbeitt sera væl saman, tá teir hava verið í samgongu, og tað skerst ikki burtur, at tey størstu fetini á sjálvbjargnisleið hava ver- ið tikin av javnaðarløgmonnum í samgongu við Tjóð- veldisflokkinum og í ein ávísan mun Fólkaflokkinum Sjálvstýrisflokkinum. Spell hevði verið, um hesin søguligi arvur datt niðurfyri av óstórsligum politiskum kegli, ið hevur merkt løgtingsarbeiði og seinastu tíðina eisini fólkatingsarbeiði. Sjálvsagt skal samgonguluttøka ikki gerast eitt mál, ið skal røkkast fyri ein og hvønn prís, men Javnaðarflokk- urin kundi lagt virði til samgonguna við at hála sjálv- bjargniskósina inn aftur á beint av tí síðuspori, man hevur fylgt í 4 ár. Í hvussu er tveir av samgonguflokk- unum taka fult undir við hóvligu kós Javnaðarfloksins, og veljarar javnaðarfloksins høvdu ivaleyst fegin vilja sæð tiltrongdu broytingina í føroyskum politikki. Eitt konstruktivt uppskot kundi verið at avskaffað Landsstýrismannin í Sjálvstýrismálum og givið løg- manni uttanríksimál aftur, sum gamalt er. Tjóðveldis- menn mugu geva okkum rætt í, at yvirtøkur og sjálv- stýristilgongd eigur at vera ein integreraður partur av øllum málsøkjum, og tí er ikki neyðugt við einum slík- um landsstýrismanni. Tað hevði verið einki minni enn eitt bragd, um Javnaðarflokkurin hevði megnað at fing- ið samgonguflokkarnar inn á beint í sjálvstýrismálin- um, so at allir flokkar nú aftur kundu ført politikk, eftir løgnu framferðina seinastu 4 árini. Hetta krevur, at konstruktivar kreftir handla skjótt og byggja brýr áðrenn tingfundin hósdagin. Nøkur høvdu helst gjørst ónøgd, um breiða semjan gjørdist veruleiki, men alternativið er smala samgongan, har nærum øll eru ónøgd. Livst so spyrst. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Samgongutalvið VIÐMERKINGAR Eli Christiansen Fari við hesum at takka teimum, sum atkvøddu fyri Fólkaflokkinum á løgtings- valinum 2002. Ein serlig tøkk til teirra, sum stuðlaðu mær persónliga. Hesin stuðul hevur sam- an við nógvum góðum við- merkingum eggja til at ar- beiða víðari fyri teimum mál-um, vit hava sett okk- um. Sjálvbjargni, menning, trivnaður og møguleikar til øll. Vit mugu síggja til, at tann neisti, sum er tendrað- ur fyri sjálvbjargni, ikki verður køvdur av fólki, sum bert finna lívd og føði undir ostakoppinum. Vit eiga sum land og fólk ikki at vera til byrðu í einum heimi, sum hevur nokk at bríggja seg um framman- undan. Vit eiga at klára okkum sjálv og heldur vera við at gera land okkara og heimin betri. Sjálvbjargni kemur ikki av sær sjálv, tað mugu vit seta okkum fyri og arbeiða fyri. Verði tit við at arbeiða fyri hesum stórbæra máli, sum vit røkka við skynsemi og tolsemi. Finnur Jensen Eg var ikki sørt skelkaður leygarkvøldið av úrslitinum av Grand Prixnum. Okkara donsku brøður endaðu á einum suverenum aftasta plássi. Eg og mong við mær lótu eitt tár renna úr eygunum, tá ið vinar- og kenningar- politikkurin hevði havt sína endaligu staðfesting av úrslitinum. Rætt er, at lagið hjá Malenu ikki var á sama støði sum hjá teimum báðum undan- farnu perlunum frá ávíka- vist Olsen brøðrunum og Rollo og King, men at enda sum nummar sjokk, tað hevði Malena ikki uppi- borið. Eitt er, at bæði hasir griksku buttutu hermennin- ir og hasir russisku klovn- arnir fingu fleiri stig enn Malena, men tað sum verri er, at vit ikki vera við næsta ár orsakað av politiskum lobby-arbeiði millum evro- peisku londini. Nú er tann stundin kom- in, at hasin vinar- og kenn- ingarpolitikkurin einaferð med alla verður sparkaður út, soleiðis hetta megnar mentunartiltak, sum hevur vunnið hjartað á mongum føroyingi, kemur aftur á beint. Páll Poulsen – og at manipulera við stuðlinum úr Danmark til Føroyar? Er stevniskrá miðfloksins ikki bygd á hellubotn? Miðflokkurin hevur nú síð- an valið verið kumpassina runt fleiri ferðir. Hansara trúvirði er minkað nógv millum veljaran, eru hug- sjónirnar sum flokkurin byggir á settar til viks fyri løtuvinning. Flokkurin sýn- ist at byggja á kyksendi. Politiska spælið Tað tykist sum um, tað eru mangir mátar at brúka blokstuðulin til í politiska spælinum. Tað seinasta vit hoyra um frá Miðflokkin- um er, at blokstuðulin ikki skal minka við nakrari yvirtøku, og at tað finst nógv at yvirtaka sum einki hevur við blokkin at gera. Í hesum sama andadrátti verður kirkjan nevnd. Um hetta ikki er at manipulera við nøkrum veruleikum, so veit eg ikki hvat manipulatión er fyri nakað. Beinleiðis blokkurin Tann beinleiðis útgoldnið blokstuðulin í landskassan úr Danmark er til økir, sum vit sjálvir umsita so sum sjúkrahús, serforsorg, eftir- lønir til fyrrverandi danskar embætismenn (føroyingar) búgvandi í Føroyum, sum fara at minka í tali sum tíð- in líður og Fiskirannsókn- arstovan íalt 615 mió.kr.. Óbeinleiðis blokkurin Harafturat gjalda danir alt (ein annan stóran blokk) til mál sum teir sjálvir umsita í Føroyum, tað veri seg politi, kirkja, verjumál, dómhús, stuðil til okkara ungu lesandi og mangt ann- að, sum telur rættiliga nógvar 100 mió. kr. Tí er tað líka mikið hvat tú yvir- tekur harra Jenis av Rana, stuðulin sum kemur bæði beinleiðis ella óbeinleiðis í landskassan kemur at minka til Føroyar hvussu tú so vendir tær. Tú ætlar væl ikki, at danir framhaldandi skulu gjalda fyri kirkjuna, politi og alt annað tá íð tit hava yvirtikið hesi mál ? Annars haldi eg, at tað mátti verið mannsligari og reinari fyri flokk tykkara, at spurt limirnar í fólkakirkj- uni fyrst, um meiriluti er fyri at yvirtaka kirkjuna, tað vil siga spyrja tey, sum gjalda gjøgnum skattin raksturin av kirkjuni í dag undantikið prestalønir. Er Miðflokkurin farin at siga ósatt? Hatta hevði hon ikki uppiborið! Tøkk Sølvi Andreasen Tað var við ikki sørt av bilsni ein hoyrdi tíðindini í Ú.F. har greitt varð frá, at Scania gavst við siglingini til Suðuroyar. Stutt frammanundan hevði strandferðslan stór- tíðindi at bera fram í Ú.F., har teir søgdu, at Scania var framleigað í 14 dagar fram- yvir, tí hon skuldi røkja suðuroyarsiglingina?? Hvar eru teir skipakønu hjá Strandferðsluni?? Og so skulu hesir ráðgeva í bygging av nýggjari ferju til suðuroyarsigling, hettar man vera skemt??? Ein kundi spurt - hvat hendir við slíkum ráðgev- um, stjórum sum søpla milliónir av landsins (les fólksins) peningi burtur, av berum ódugnaskapi?? Dúgvan hevur fyrr fingið noktað atløgupláss í Suð- uroy, stendur hettar ikki við? Hvussu ætlar Strand- ferðslan at flyta rusk, sum hevur ligið og í skrivandi løtu t.v.s. t. 22.05.02 enn liggur og flýtur her suðuri, tí I.R.F ikki enn er byrja at virka aftur í Suðuroy eftir streykuna. Hvussu ætlar strandferðslan, at flyta hett- ar og farm frá virkjum sam- an við ferðafólkið - Smyril var mangan ovfyltur - halda ráðgevarnir at Dúgvan er størri?? Til síðst ein áheitan á pol. mynduleikan, tað ber ikki til, at suðuroyggin sum hevur ligið uttan samband í longri tíð vegna verkfall, nú skal fara 50 ár aftur í tíðina hvat ferðasambandi oyggjanna millum viðv. vegna ódugnaskap av teim- um sum skulu skipa fyri. Áheitan mín er set Smyril aftur í sigling, til tit fáa eitt skip, sum er betur egna til Suðuroyarsigling. Tað er eitt krav, at vit fáa somu sømdir sum allir aðrir føroyingar. Vit biðja ikki um serrættindi – men um líkarætt. Sølvi Andreasen sa2506h3@skulin.fo Nei, tey góðu tíðind- ini eru, at tað er ong- antíð ov seint at gev- ast. Tú skerjir vandan fyri sjúkum, íð stand- ast av tubbaki næstan alt fyri eitt, tú heldur uppat at roykja. Sjálvandi er betri, skjótari tú gevst. Eftir 20 minuttum: - tekur nøgdin av tubbakseitri at minka, og blóðtrýstið, hjarta-slátturin og pulsurin verða aftur, sum tey eiga at vera. Hetta ger, at vandin fyri hjartaslagi minkar. 12 tímum: nøgdin av kol- súrevni í blóðinum minkar, og nøgdin av súrevni økist. einum mánaði: fert tú at duga betur at meta um, hvussu okkurt angar og smakkar. Lungnapípurnar verða smidligari, so tað verður lættari hjá tær at draga andan djúpt. Kropp- urin hevur stríðst við at endurbøta nervalagið. Tú fert kanska at varnast, at tú orkar meira. tveimum til trimum fært tú kanska 30% av lungnavirki aftur. Tú fert at orka meira mánaðum: og føla, at tú fært gjørt fleiri kropsvenj- ingar. seks til nýggju: ú t l i t i n i til, at tú fært lungnasjúku, eru minni, tí kyknurnar, sum mánaðum: k l æ ð a lunguni, nú aftur verða so, sum tær skulu vera og gera sítt til, at lunguni hjá tær eru rein og heilsugóð. einum ári: vandin fyri, at tú fært hjartasjúku, er skorin niður í helvt. Tú hevur eis- ini skert vandan fyri striki, lungnasjúku og fleiri sløg- um av krabbameini, teirra millum lungna-, hálsa- (lív- móðurhálsa-), bløðru- og nýrakrabba og krabba í brisi, barkakýli og vælindi. fimm árum: vandin fyri, at tú fært lungnakrabba er umleið helvtina av vandan- um hjá honum, íð roykir ein pakka um dagin. tíggju árum: vandin fyri, at tú fært lungnakrabba, er næstan líka lítil sum hjá einum, ið ikki roykir. Frískar kyknur eru komnar ístaðin fyri tær kyknur, íð koma áðrenn krabbameins- kyknurnar koma. (Tikið úr 'Tá ið síðsta sig- arettin er roykt', Amerik- anska tubbaksráðið 1995, 1996) Gevst tú at roykja, mink- ar tú eisini vandan fyri, at tey, sum eru uttan um teg og anda roykin frá tær niður í seg, verða sjúk. Legg-av pakkar verða aftur seldir á apotekunum um landið 29. - 31. mai fyri 25 kr. Hygg eftir seðilinum, sum verður í bløðunum vikuna áðrenn, klipp hann út og nýt hann til at keypa pakkan, sum inniheldur nikotin tyggigummi. Fyribyrgingarráðið - spurningar og svar um tubbak - "Hví tað loysir seg at gevast." Eg havi roykt í 20 ár. Er ikki longu ov seint? Hallur Hansen Tað var ein hugnalig løta í Grasagarði leygardagin 18 mai, har fitt av fólki var komið saman at lurta eftir teimun ungu rokk- tónleikarunum, ið fyri fyrstu ferð skuldu trína inn á rokkpallin. Bólkarnir vóru 4 í tali, 3 úr Havn og ein úr Eyst- uroynni. Ikki sum kunn- gjørt var áðrenn, at allir bólkarnir vóru úr Havn. Tórshavnar Musikk skúli og Mjólkarvirki Búnaðarmanna stóðu fyri tiltakinum, og Brand- ur Øssurson sá út til at vera tann, ið skipaði fyri. Veðrið var av tí fagrasta hendan dagin. Áðrenn konsertin byrj- aði, vóru atkvøðuseðlar býttir út til áhoyrararnar, so teir kundu seta kross við tann bólkin, ið teir mettu at vera tann besta. Allir bólkarnir stóðu seg væl á pallinum og tóku teir uppgávuna í fullum álvara. Summir av bólkunum spældu løg hjá øðrum kendum bólkum, og onkur bólkur hevði smíðað egin løg, og komu teir væl frá tí. Tá ið tann síðsti bólk- urin var liðugur við sína framførslu, klappaðu áhoyrarnir av tí mesta, og fólk gjørdu seg til reiðar at fara at handa atkvøðu- seðilin. Har stóðu eini 100 fólk og bíðaðu eftir at sleppa av við atkvøðuseðlarnar, tá Brandur Øssurson kom og segði: »Farið tit út, tað er lið- ugt at stemma«. Síðan kunngjørdi hann navnið á vinnarabólkin- um, uttan at tú fekk at vita, hvussu nógvar at- kvøður nakar bólkur hevði fingið . Har stóðu vit øll sum kánus. Bólkurin úr Eyst- uroynni var júst á veg av pallinum, og sóu teir út til at blíva rættuliga vón- sviknir og bilsnir. Lagið bleiv ikki betur, tá ið tað vísti seg, at fleiri av hesum atkvøðunum, ið ikki sluppu upp í part, vóru til bólkin SIC úr Eysturoynni . Tað fór líkasum eitt kalt lot ígjøgnum Grasagarð. Einki bleiv gjørt burtur úr vinnandi bólkinum, ið eisini hevði eina góða framførslu. Fólkið fór so spakuliga til hús, og nógv fóru við kensluni av, at »Hatta var ein løgin endi«. Og tað var ein løgin endi á konsertini. Bólkarnir hava stríðst í mánaðir til hesa konsertina, so eg meini, at teir høvdu uppi- borið eina betri fyrireik- aðað konsert. Samanumtikið skal ikki nógv til, at gera tað nógv betur. Pop Top kanska gott nokk Símun A. Klein Núverandi Løgmaður hev- ur í fleiri nýttársrøðum úttalað seg um, at Føroyar eru ein undirgivin partur av Danmark, og at danska grundlógin er galdandi sum grundlóg fyri Føroyar. Men nær er hettar so hent??? Og hvussu hendi hettar??? Eg havi gingið 10 ár í skúla í Føroyum, men ong- antíð verði kunnaður um hesi viðurskiftir. Hvussu ber tað til??? Men eingin høvdingi úti á Tinganesi hevur enn kunna staðfest hesar pá- standir uppá nakran sum helst máta. Men teir ella tey, sum halda fast um, at Føroyar eru ein undirgivin partur av Danmark, mugu eisini kunna siga nær og hvussu hettar hendi. Men størstur er áhugin yvir fyri at síggja tey skjøl, ið prógva, at áður- nevndu pástandir hjá lands- ins sokallaðu leiðandi monnum eru trúverdigir og sannir. Og her verður so hugsað um ekta skjøl. Reyp og skrøgg er nokk av í samfelagnum. Men hettar er serstakliga vert at hugsa um: Hvørja ferð landaumráðir skifta eigara ella at broyt- ingar verða gjørdar á tí ognarrættarliga økinum, so verða eisini altíð skjøl gjørd sum siga frá, hvørjar broytingar eru framdar ella hvør nýggi eigarin er á ognarskiftinum o.s.fr.. Men tá tað snýr seg um, nær Føroyar eru vorðnar danskur ríkislutur, hvar tær áður vóru ein norskur ríkis- lutur, ja, so eru enn eingin skjøl løgd á borðið nakra- staðni og fyri nøkrum sum prógva, at slíkt er fari fram nakrantíð. Í Danmark verður nógv gjørt burtur úr, at allir borgarar skulu hava rætt til at hava aktindsigt í teirra egnu viðurskiftum, og tað fáa tey eisini, um tey vilja, men hvussu er í hesum viðurskiftunum??? Kunnu føroyingar fáa aktindsigt í einum slíkum máli??? Tí onkrastaðni eru slík skjøl at finna, sum kann kasta ljós yvir málið, so at óupplýst kunnu fáa vit og skil um egin mál. At svara uppá hettar við at siga, at slík skjøl eru ikki til, er tað sama sum at við- ganga, at Føroyar eru ikki ein danskur ríkislutur. Við tøkk fyri upptøkuna: Nær eru Føroyar vorðnar ein partur av Danmark??? Til rætta viðkomandi VIÐMERKINGAR SKÓTAR Tíðindaskriv Leygardagin 1. juni skip- ar Skótalið Sigmunds Brestissonar fyri markn- aðardegi á Føroya lærara- skúla fyri alla familjuna. Byrjað verður kl. 10 fyrrapart og hildið verður á til kl. 17. Tiltøk á skránni eru m.a.: Fiskibrunnur, loppumarknaður, køku- og mattombola, bólt- takast, hoppiborg, klatri- veggur, skattajakt, bila- vask, bátahylur og and- litsmáling. Á lutaseðli: Fartelefon og annað. Um veðrið verður gott, er ætlanin at hava tiltøk bæði uttandura og inn- andura, annars verður alt innandura. Kl. 14 spælir Havnar Ungdómshornorkestur Skótar hava marknaðardag C M Y K 11 10