leygardagur 2. oktober 1971síða 3

NR. 75. 2. OKTOBER 1971 SOSIALURIN Fólkatingsvalið 5. okt. Valið, sum nú stendur fyri dur um, snýr seg fyrst og fremst um, hvønn føroyska tjóðin vil kjósa sær at umboða hana á danska ríkisdegnum. Líka síðani heimastýrislógin kom í gildi 1. apríl 1948, hev ur tógvi stríð staðist um hvønn tydning tað hevur at velja teir báðar umbodsmenn- inar á fólkatingið og um hesi bæði umboð ikki áttu at verið avtikin. Hertil er at siga, at javnað- yflokkurin hevur altíð havt ta stóðu, at allastaðni har for- oysk áhugamál verða vidgjørd, eiga føroyingar sjálvir at vera við fyri at gera sína ávirkan galdandi, soleiðis at úrslitið verður hitt besta fyri fólk og land. Sambært heimastýrislógina er tað soleiðis, at mong målsøki eru felags, meðan onnur eru burturav donsk, og all hesi mál verða vidgjørd á fólkatingi og endaliga samtykt har. Tí haldi eg tað vera burtur- við at fáa slíka talu um at av taka henda rætt vit eiga. Henda hugsan um at avtaka fólkatingssessirnar hevur verið nógv frammi á valfundum, og tað sýnist sum hetta er høvuds agitatiónsmálið hjá summum flokkum, men sambært stjórn- arskipanina hevur Føroya løg- ting rætt til at gera broytingar í heimastýrislógini. Henda møguleika høvdu teir, sum føra hesa agitation í fýra år, 'g uppskot var eisini kuldi takast biðlaði dirvið. Tað er av stórum týdningi fyri føroysku tjóðina, at um- oðsmenn okkara á dana tingi hava hegni og vilja til at sam frammi | um tað sama, men tá avgerðin | arbeiða við danir, og tað kann sigast av royndum, at tá javn- aðarflokkurin hevur havt um- boð á ríkisdegi, umboð, sum hevur samarbeitt við danska javnaðarflokkin, hevur tað eydnast at fremja mong mál, sum hava havt alstóran týdn- ing fyri føroyska samfelagið, t.d. 60-miljónagrunnurin. Úr hesum grunni er peningur fing- in til vega at gera berghol og vegir — at útbyggja telefon- sambandið, so ein um fá ár flest allastaðni í Føroyum kann ringja runt oyggjarnar bert við at snara á telefonskiv- una. SEV verður eisini útbygt við hesum peningi, og nakað av rentunum 15 mill. kr. fara i nystovnada idnadar- grunnin, har fólkatingið hevur samtykt at játta helvtina av grundpeninginum. Hesin pen- ingur stendur longu í føroysk- um bankum. Eitt annað mál, sum | hevur verið nógv frammi undir valstríðnum er spurningurin um | EEC, henda europeiska hand- eisini ilsfelagsskap, sum nú stendur til at verða víðkaður við tað. at Ongland, Danmark, Írland og Noreg hava søkt um lima- skap og nú føra samráðingar um hetta. Á øllum valfundunum hevur | eitt av valevnunum, Z. Wang, | trúttað niður í veljararnar, at| | javnaðarflokkurin hevur tíkið stóðu fyri at fara upp í EEC. | Hesin pástandur hansara er rætt og slætt ósannindi, tí javn aðarflokkurin hevur enn ikki | tíkið stóðu til EEC, men sum | ein flokkur við ábyrgd fyri | | landsins stýri hevur hann tíkið |ta stóðu saman við sjålvstyris- | LYSETS TT flokkinum og sambandsflokki- num at kanna spurningin um EEC til botns, áðrenn endalig støda verdur tikin, og ti hevur okkara flokkur, sum partur av landsstýrissamgonguni samtykt hetta uppskotið á løgtingi: »Uppskot til samtyktar: Løgtingid góðkennir, at ríkis stýrið saman við umboð fyri landsstýrið nú fer undir sam- $0 royndust teir - um- bo0smenn fólkaflokksins Í føroyskum politikki er mangt id, men eitt hitt løgnasta fyribrigdið er em flokkur, vors fornavn er »hin føroyski ikaflokkurin« og eftirnavn hansara er »radikalt sjálv- yri«, hetta er ein ógvuliga gin flokkur, ein flokkur ið so elastiskur, at tað oftast stórur munur millum talu gerðir sum millum nátt og dag Hann vur lætt við at loypa frá ni stóðu til eina aðra og hev ikki minni lætt vid at siga og gera tað mótsatta. Vit minnast hvussu fólka- kksmenn í síni tíð róptu: :ingin yvir og eingin við síð ia av Føroya løgtingi«. eins kksins og itt Vit vita, at folkaflokksins i var tann einasti av 179 fólka- tngslimum ið atkvøddi ímóti løgtingssamtyktini um føroyska fólkatinginum umboan norðurlanda ráðn- um. 'ar hetta ikki "i. roynd ta danskar fótkatirgið yv- Goya í sting var hetta or og umbodsmadur | |ikki ein roynd til at nýta »hin« sambært fólkaflokksins egnu | orð »tydningarleysa fólkatings- | sessin« til at mótarbeiða jav Føroya fólki | meiriluta??? | Vit minnast hvussu teir í síni tíð róptu um loysing og full- veldi Vit vita, at | full ár saman | flokkinum førdu | bandspolitikk. Vit minnast, hvussu | valid í 1950 tóptu um at reka sambandsmenn úr øllum | álitissessum her á landi. Vit vita, at teir eftir hetta val, valdu ein sambandsmann til løgmann og tað sama end- | urtók seg i 1954. Vit minnast hvussu hesin flokkur til hvort fólkatingsval | biður fólk um at styðja flokk- tann valda ting- teir í átta sam- við sambands- raman sam- teir til in, id vil avtaka teir týdning- | arleys ólkatingsse ;sirnar. Vit td, at form:ður fólka- | flokksin: Håkun Djurhuus, í 1957 fór úr cinum landsstýris- sessi fyri at yvirtaka ein sam- bært hansara egnu orð »tydn- Vit vria, at einasta broyting- in fólkaflokkurin undir sjálv- stýrislandsstýrinum var við til Djurhuus, at hann stillaði upp fyri at verja løgmansheiti, ti “ J & | valcvni, | Vit vita, at til hetta fólka- tingsvalið er ongin løgmaður | uppstillaður, men tó hevur |hesa ferðina. Áhugavert og stuttlist at fingið at vita, hvat »heiti hann nú skal verja??? 'ast, at folkaflokkur- lat fremja. var avtøkan av teim | um føroysku jólaheilsunum úr) Danmark. | . . Vit minnast at til seinasta | fólkatingsval = segði Håkun | P. M. Dam, løgmadur såli var | rt fólkaflokkurin stillað upp aftur | ið vissu fyri, at ein møgulig donsk følkaatkvøda um EFEC ikki skal umfata Føroyar; t.v.s. at foroyingar sjálvir verða at avgera hvorja stóðu teir fara at taka til Felagsmarknaðin. Annars er stødan hjá javn- aðartingmonnum tann, at um meirluti á løgtingi samtykkir, at Føroyar skulu luttaka i EEC, tå eigur henda avgerð at fara til fólkaatkvoðu, so Foroya fólk fer endaliga av- | gerðina í hesum týdningarmik- | la máli. Annars fer javnadarflokkur- | in at hava landsfund i desem- NR. 3 hana er veljarafjøldini og flyta á danska fólkatingið, tað ábyrgdarloysi uttan líka Hin føroyski javnaðarflokk- urin fer ikki til val uppá 1) at lavtaka fólkatingssessirnar ella | 2) at taka avgerðina um EEC | frá førovingum og lata dønum |hana í hendi, men flokkurin fer til val uppá at fáa fólka- | tingsumboð sum í roynd £ | veru hevur tað tl stavnhald lat virka fyri føroyskum åhuga- málum á danatingi, og Javnaðarumboð fara framyv ir at arbeiða eins væl og áður, soleiðis at nýggj framstig, sum ráðingar við Europeiska Fel- bur, og verdur EEC tå eitt AV | tey tjóðskaparligu, tey búskap- agsskapin um, undir = hvørjum | høvudsevnnum, ið verða um-|. ia y ta sl arlien P treytum Føroyar kunnu luttaka | rødd; tå rokna menn eisini við | fr. þið þa te Menn PR ELLA samarbeiða við Felags-| at hava fmgið meiri av ppt | nn eru vunnin, : 8 >” | verða tíkin. skapin, ,. |ingum um hetta mál, so betri | | | Tá úrslit av samráðingunum grundarlag er fyri eini saklig- Farið (1 kvinna og maður 7 liggur fyri, verður málið aftur | ari viðgerð. yngri sum eldri á val 5: | at leggja fyri løgtingid.« 1 At maður stillar seg upp LÆ sg i. vid javnaðar- | Hetta uppskotið varð sam- | fólkatingsval bara við ú í sm av valeymi i tykt við 14 atkvødum. huga at taka avgerðina um | Síðani hevur landsstýrið fing | EEC úr hondunum á føroysku Hilmar Bech — | ons ED ET] »FOFSEO det, NVO som kun } | Tað hevur í nógv ár, líka síð- | kvirra, still, sæt kvirra líka til| Føroyum, Eingin avger kann |an heimastýrislógin varð sett|næsta fólkatingsval. takast, fyrr enn valid í Foroy- |í gildi, verið trúttað inn í før- Á fólkatingi hevur eingin|um er av. »Men altíð bagar | oyingar av ollum flokkum utt- | teirra nakra tíð borið upp álilla barni okkum«. Fyrr hava jan sambandsflokkinum og javn | mål um at taka fólkatingsum- | fólkafloksmenn og tjóðveldis aðarflokkinum, at fólkatings-| boðið av. Hesir menn vita. at! menn klagað um, at eingin valið als ongan tydning heyði, ' tað kunna teir ikki gera. Fólka | virdu nakað um Førovar. at og at fólkatingssessirnir eru |tingssessir okkara eru vardir|vit lógu her burt elovmdir., og nyttuleysir; men aldri hava so|av donsku grundlógini, og|nú, tá ið vit knappliga verða nógvir flokkar stillað upp, sum | kunna bert verða avtiknir við | settir centrum, so er hetta | hesa ferð Man hetta ikki | grundlógarbroytan ella við | eisini galið! So tosa teir um | vera størsta álitisváttanin til! loysing frå Danmark. at vit als ikki mega luttaka i folkatingssessirnar? Besta høvi høvdu hesir flokk | donskum politikki. »Forstå det. | Í mong ár hevur ljóðað frá | ar. meðan teir myndaðu lands- | hvo som kan!« | teim sonevndu »sjålvstyris í stýrið at koma vid tilikum upp Tad verður altíð ein sub- flokkum«, sum uppstilladu, at|skotum. men har komu eingi jektiv metan, hvat gerast skal | teir stillaðu bert upp fyri at| uppskot. hvorki um avtøku av r eg skal ikki undirmeta nak- | taka fólkatingsumboðið av, og | folkatingssessunum, yvirtøku | rá stóðu. sum verður tikin á tá so valið var av, so var|av avgeramálum, ella loysing. |einum reiðiligum er mdarlagt. |fyrr enn teir i evstu lotu | Men mær tvkist tosið um at helst uppå hvamsvis settu | halda seg uttan fyri samar- nøkur uppskot fram, sum teir | þeiði við nakran annan i ein- sjálvir feldu Eg meti hesar! um lógggevandi = parlamenti menn ósmædnar, sera Osmædn- | sum uttan meining. Ti havi eg jar, at teir halda á við somu /|tíkið ta stóðu. at um eg verði rakstrarrópum. og eg haldi. at) valdur. so skal ee uppá mínar tað er ein óhugnalig undir-|treytir arbeiða saman við | metan av viti og skili, bæði á | danska javnaðarflokkinum. teirra egnu veljarum, og eisini | Her eri eg í leikum lærdur og |á okkum mótstøðumonnum | væl kom burtur úr | tærra, at ein neyvan man vita | | |ingarleysa = fólkatingssess< og|makan um at siga í modern- | „Hetta at = Danmørk bíðar | man hann verða einasti for-|aðum politikki. jefur okkum, er eitt tilboð, | - hø : = | + : : sum kann koma at hava stør | oyingur, ið hevur valt ein dan- | Tað kann tykjast eins og oll sta túdning for: land : | skan fólkatingssess fram um |hesi mongu valevni hava kent Skar DID She gør 98 Fólk |ein føroyskan landsstýrissess. |á sær. at umframt at eitt fólka | „á ara, ad kann eingin pokt- | ; Í ;; ; ; jad uttan av illvild. Ti heiti eg Vit minnast hvussu folka- |tingsval altíð hevur alstéran| 4 „| javnaðarfólk úr Sumbæ flokksmenn hava tosað um yv. | tydning fyri Føroyar, hesa til Hattarvikar: Farið á val og irtøkur og broytingar i stjórn- | ferd for at hava em serligan | vorjig javnaðarmenn inn å arskipanini. Um sjálvstýri stj | orn. tydnine rað SEVUT | fólkatingi! fyri stig, |å at bíta, í dag verða oll eygu | ! 1 |í danska rikinum vend móti | Johan Nielsen | ———— A —é/————I—I—W. |in áðrenn seinasta fólkatings- | val. í Dagblaðnum fyri 22. ja nuar 1967 við so stórum stav- |um, at tað fylti helvtina av | forsiduni, gav veljarnum hetta |lyfti: »Hann og hon, ið vilja | stríðast fyri sostalari trygd, | fyri rentulækking. fyri vinnu- Í lívsútbygging, = móti peninga | virðislækking og móti arbeiðs- | loysi. tey seta kross fyri fólka- | | flokkin« Vit vita, fyri tað fyrsta. at fólkaflokkurin fram til 1959 av ollum alvi bardist ímóti so stialu lóginum, at Dagbladi Í | aftanå at Dam var vorðin løg |m skrivaði: »at tey sum ' vænta sær postávísning frá Dam, tey verða vonsvikin.« Vit vita, fyri tað næsta, at | umboðsmaður fólkafloksins í fólkatinginum ongantíð hevur so frægt sum tala um, og enn minni sett uppskot fram í folkatinginum um: at bóta um sialu trygdina, um rentulækk ng, Vinnulívsuppbygging ell sett fram uppskot móti pen mgavirdislækking 0 | eisini, at tå im at fólkating ur er ftýdningarleysir k bjóða sær til. at lovsa slik tor Framhald á 4, ci”; )