leygardagur 1. apríl 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 65 - 1. apríl 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr.65 - 1. apríl 2000 Skiparin á Norrønu skelkaður ÁKI BERTHOLDSEN – Eg skilji púra onki av hes- um. Ólavur Hovsgarð, skipari á Norrønu, er milt sagt skelkaður av tíðindunum frá Søfartsstyrelsen í gjár um tað vánaligu trygdina um- borð á Norrønu. Í hesi vikuni hevur Sø- fartsstyrelsen almanna- kunngjørt ársfrágreiðingina fyri 1999, og har fær Norr- øna vánaligt skoðsmál fyri trygdina. Í hesum føri eru tað úr- slitið av brunavenjingunum, sum hugsað verður um. Søfartsstyrelsen hevur kannað Norrønu 10. mai í fjør og hvat brunatrygdini viðvíkur, fær Norrøna tað vánaligasta ummælið, sum hugsast kann. Á einum skala frá 0-10 fær Norrøna nevniliga eitt snøgt 0 fyri brunavenjing- arnar. Søfarsstyrelsen hevur eisini kannað fimm onnur, føroysk ferðamannaskip. Av teimum fær Strand- faraskipið Pride eisini eitt runt 0 frá Søfarsstyrelsen fyri brunavenjingar, og Dúgvan fær eitt fýratal. Hinvegin fær Tróndur 9, Sam fær 8 og Smyril fær 7. Søfartsstyrelsen sigur, at skoðsmálið frá 6-10 er nøkt- andi, frá 3-5 er minni gott og 0-2 er ikki nøktandi. Hava gullrein pappír Tað er skiparin, sum hevur ábyrgdina av trygdina. Og ein av skiparunun á Norrønu, Ólavur Hovsgarð skili ikki, hvussu tað ber til, at Norrøna fær so ringt skoðsmál. – Vit hava gullrein trygd- arpappír. Tað merkir at Norrøna hevur allar góð- kenningar, sum hon skal hava. Men hann heldur avgjørt, at er trygdin umborð á Norr- ønu ikki ílagi, átti Søfarts- styrelsen heilt einfalt at gjørt álvara av og lagt skip- ið. – Tí tað er avgjørt eitt mál, sum Søfartsstyrelsen eigur at taka sær av. Ólavur Hovsgarð sigur, at norska skipasýnið hevur eisini verið umborð á Norr- ønu og kannað allar trygd- arskipaninar og alt skipið annars, og teir høvdu ongar viðmerkingar. Skiparin sigur, at tað er álvarsligt fyri Norrønu og Smyril Line, at Søfartsstyr- elsen sleppur slíkum tíðind- um út, tí tað kann fáa av- leiðingar fyri umdømið hjá Norrønu. Og hann heldur eisini ,at hetta hetta kann ikki fara aftur við borðinum óátalað. Men akkurát, hvat verður gjørt við tað, veit hann ikki. Tríggjar venjingar Ólavur Hovsgarð sigur, at tað, sum kann vera hent, er, at tað var tann 10. mai í fjør, at Søfartsstyrelsen var um- borð og gjøgnumgekk tær ymsu trygdarskipanirnar saman við manningini. – Hetta var fimm dagar áðrenn summarsiglingin byrjaði og tað var spildur- nýggj manning umborð og hon var sjálvandi ikki von við skipið tá. Men skiparin sigur, at tá ið summarsiglingin byrjar, og nýggj manning kemur umborð, er eitt tað fyrsta tey gera, at gjøgnumganga trygdarskipanirnar, so at hvør veit, hvat hann, ella hon skal gera, um neyð- støða tekur seg upp. Tann fyrsti dagurin er settur av, allur sum hann er, til venj- ingar. – Hedna eina dagin upp- undir summarsiglingina, hava vit ikki færri enn trígg- ar venjingar við manningini fyri at tað ongin ivi skal vera um nakað sum helst. Síðani hava vit fullar venjingar einaferð um vik- una fyri at halda alt viðlíka. – Og tað er meiri enn donsk skip gera, tí tey hava bara venjingar einaferð um mánaðin. Hann sigur eisini, at hev- ur Søfartsstyrelsen nakað at finnast at, plagar tað at krevja „umroynd“. Óalvur Hovsgarð sigur, at Søfarsstyrelsen var eisini umborð seinasta summar og gav Norrønu ISM-Góð- kenning. ISM stendur fyri Inter- national Safety Manage- ment og tað er ein altjóða trygdargóðkenning. – Tað átti Søfartsstyrelsen eisini at almannakunngjørt – Men at Søfartsstyrelsen almannakunngerð slíkar upplýsingar, uttan víðari, er uttanfyri alt mark, heldur Ólavur Hovsgarð. Nýggjar venjingar Ib Mathisen Yvirskipainsp- ektørur á Søfartsstyrelsen, sigur, at vit skulu vera varin við at koma til alt ov vítt- fevndar niðurstøður av hes- um eftirlitinum hjá Skipa- sýninum. – Hetta merkir avgjørt ikki, at tað eru óráð at sigla við Norrønu. – Tað, sum skoðsmálið frá Søfarststyelse merkir, er, at henda ávísa dagin var brunavenjingin á Norrønu avgjørt ikki nøktandi. – Og í slíkum førum krevja vit, umroynd og tað er eisini gjørt í hesum før- um. – Og tær venjingar, sum vit síðani hava havt eftirlit við umborð á Norrønu, hava verið nøktandi, sigur Ib Mathisen. – Trygdin á Norrønu er avgjørt ílagi, sigur Ib Mathisen yvirskipainspektørur á Søfartsstyrelsen. Ólavur Hovsgarð, skipari á Norrønu skilir onki HØGNI MOHR Í dag, 1. apríl, verður MBM 20 ár. Í tí sambandinum verður skipað fyri móttøku á MBM í Hoyvík. Opið verður millum klokkan 13 og 16. Hendan sama merkisdag leggur ein av undangongu- monnunum í lutafelagnum, MBM, frá sær sum bóndi. Tað er bóndin á Hoyvíksgarði, Hanus Vang, sum letur festið upp í hendurnar á fýraogtjúgu ára gamla systur- –Norrøna hevur gullrein trygdarpapp- ír, so eg fati ikki, hvussu sigur Ólavur Hovsgarð, skipari á Norrønu Merkisdagur í landbúnaðarsøguni soninum, Sigerti Paturson. Eisini á Hoyvíksgarði verður móttøka. Millum klokk- an 17 og 20.30 eru fólk vælkomin niðan á Vatnaskørð at heilsa upp á fráfarandi festaran og unga eftirmannin. Í hjallinum og í túninum verða ein snapsur ella ein bjór bjóðað. Men eisini til teirra, ið ikki bera sterkt í sín munn, verður okkurt flótandi, frættist av Hoyvíksgarði. – Vit hava sett hol á svullin - At vit fóru í arbeiðssteðg setti hol á ein stóran svull, sum nú blívur við at renna. Verður svullurin ikki tómur, verður hann ikki heilur aftur, sigur Elsa Birgitta Petersen, formaður í Lærarafelagnum DAGFINN OLSEN Arbeiðssteðgurin og blokadan heldur fram innan føroyska skúlaverkið. Før- oya Lærarafelag kundi ikki góðtaka notatið, sum sem- ingsmenninir royndu at fáa partarnar aftur til sam- ráðingarborðið við. Semingsmenninir gera ikki meira í løtuni. - Fyribils hava vit vrakað uppskotið og so gongur vikuskiftið, uttan at nakað hendir. Vit hava biðið um fund við Høgna Hoydal, landsstýrismann í skúlamál- um. Vit vilja fegin tosa við hann um okkara sjónarmið, tí vit halda, at hann er ikki so væl kunnaður, sigur Elsa Birgitta Petersen, forkvinna í Føroya Lærarafelag. Skúlar lata aftur Søgur ganga um, at á mong- um skúlum er støðan ikki góð og at talan er um, at skúlarnir brátt lata aftur. M.a. tí tænastumenninir, ið eru eftir í skúlunum, bert røkja uppgávurnar, ið eru kravdar eftir tænastumanna- lógini. Elsa Birgitta Petersen veit einki ítøkiligt um hesi tíð- indi, men hon skilir væl, um støðan er hættislig. Vandi sigst vera fyri, at skúlar brátt lata aftur, tí allar uppgávur verða ikki røktar og einki verður keypt inn, so ymiskt byrjar at ganga undan. - Eg havi verið úti í skúl- anum og havi sæð, at t.d. teldustovur eru læstar. Hetta er jú eitt savn. Allar ser- stovur eru læstar. Amboð verða ikki lænt ímillum skúlar og heldur ikki t.d. svimjihylar, tí hetta er eisini savn ella serstova, sigur Elsa Birgitta Petersen og sipar til, at røkt av serstov- um og søvnum er rakt av arbeiðssteðginum. T.d. skúlakøkarnir eru enn virknir, tí har fáa lær- arar reduktión og er hetta teirra skylda at røkja. - Lærarar fáa gjáld fyri ávíst arbeiði. Tað skulu teir gera. Men at rudda upp og annað fáa teir einki fyri, sig- ur Elsa Birgitta Petersen. Hon heldur, at øll nú duga at síggja, hvussu stóran týdning ein vælvirkandi fólkaskúli hevur. - Næmingar, ið vit hava uppalt eftir nýmótans mynstri, tað vil siga at á- byrgd av egnum lívi, duga at síggja, at hetta gongur ikki. Teir einastu, ið ikki taka ábyrgd, eru politikar- ar.Teir taka ikki ábyrgdina av lógini, ið er smoygd yvir høvdið á okkum, sigur Elsa Birgitta Petersen. Vendi í Fíggjarmálastýrinum Hon vísir á, at politikarar hava sagt, at meira arbeiði fylgir við lógini. - Undan hesi semings- royndini setti Undirvísing- ar- og Mentamálastýrið upp tey 9 punktini, sum fevndu um meira álagt arbeiði. Tað fór í Fíggjarmálastýrið, har tað bleiv nógv reduserað, sigur Elsa Birgitta Petersen. - Tá segði Signar á Brúnni, at vit skuldu fáa eitt skriv. Men hetta fór fyrst í Fíggjarmálastýrið. Har Gjørdust ikki nógv klókari Umboð fyri 32 fakfeløg gjørdu á fundi í Tinganesi greitt, at tey sita ikki og eygleiða á síðulinjuni leingi afturat bleiv tað umarbeitt og síð- ani lagt fyri semingsmenn- inar. Var tað hetta, ið tit ikki kundu góðtaka? - Tað, sum nú kom, var so knapt og diktatoriskt orð- að, at vit máttu siga, at so- leiðis spæla vit ikki, sigur forkvinnan í Føroya Lær- arafelag. Víkuvís Fleiri feløg í grannalondum hava kunnað seg um støð- una hjá Føroya Lærarafelag og Danmarks Lærerforen- ing hevur spurt seg fyri, um nakað er, ið tey kunnu hjálpa við. Høvuðsskrivarin í NLS hevur verið á vitjan hjá Før- oya Lærarafelag og hevur fingið kunning um støðuna. NLS er samskipan av skúl- an í Norðurlondum - frá teim minstu upp til hægri skúlar. - Vit hava saman orðað ymiskt, ið verður sent út til grannalondini. Um ein góð- an mánað verður stjórnar- fundur í NLS í Føroyum. Tað verður stuttligt, tá um- boðini koma, og vit eru í ar- beiðssteðgi, sigur Elsa Birgitta Petersen og dylur ikki, at tað er eingin trupul- leiki at halda fram við ar- beiðssteðginum í ein mánað afturat og at Lærarafelagið ikki ætlar at slaka. Í blaðnum mikudagin varð eisini nevnt, at eftir at semja er funnin, skal henda til frumatkvøðu millum lim- ir Føroya Lærarafelags og hetta kann taka eina viku. Hol sett á svull - At vit fóru í arbeiðssteðg setti hol á ein so stóran svull, sum nú blívur við at renna. Verður svullurin ikki tómur, verður hann ikki heilur aftur, sigur Elsa Bir- gitta Petersen, ið ikki metir, at nakað sum helst hendir um vikuskiftið. DAGFINN OLSEN Vegna sonevnda 7 mann- abólkin handaði Joan Ziska- son hósdagin Høgna Hoy- dal skriv. Tað var ein langur riðil av fakfelagsformonnum og umboðum, ið vildi hitta varaløgmann á máli, nú Før- oya Lærarafelag hevur verið í arbeiðssteðgi síðani 8. mars 2000. Í skrivinum til Høgna Hoydal, ið nú umsitur skúlamál, siga feløgini - umboðað av 7 manna- bólkinum - at tey krevja, at landsstýrismaðurin tekur stig, so ein loysn fæst á málinum og samráðingar millum Lærarafelagið og Fíggjarmálastýrið byrja aft- ur. Kravt verður, at lands- stýrismaðurin aktivt fer inn og finnur eina loysn á træt- uni. 7 mannabólkurin ger vart við í skrivinum, at lands- stýrismaðurin hevur á- byrgdina av, at øll børn ganga í skúla. Nýggja fólka- skúlalógin áleggur lærarum ein part av uppalingini av HØGNI MOHR Ókendar røddir vilja vera við, at øll ungmannafeløgini í Føroyum, uttan unga sam- bandið, hava verið ov djúpt í kassanum hjá donsku veddingartænastuni. Nevnd verða feløg sum Unga Tjóð- veldið, Sosialistiskt Ung- mannafelag og FUR. Keldurnar hava róð fram undir, at føroysku feløgini børnunum, men sum støðan er í dag, mala børnini fyri vág og vind og kann hetta fáa álvarsligar fylgir, verður sagt. Í skrivinum verður átala, at nýggj lóg er samtykt, sum viðførur meirútreiðslur og at hetta átti at verið mál millum Fíggarmálastýrið og Undirvísingar- og Menta- málastýrið, men er nú endað í sáttmálasamráðingunum við Føroya Lærarafelag. Fakfeløgini minna á út- senda yvirlýsing og siga, at tey kenna sína vitjanartíð og ætla ikki at sita sum eyg- leiðarar á síðulinjuni leingi afturat. Ikki nógv klókari Joan Ziskason, forkvinna í Sjúkrasystrafelagnum og umboð í 7 mannabólkinum, sigur, at tey á fundinum løgdu síni sjónarmið fram og handaðu Høgna Hoydal skrivið. Feløgini fingu tó ikki so nógv at vita frá Høgna Hoy- dal. Joan Ziskason sigur, at hann minti á, at Føroya Lærarafelag skal samráðast við Fíggjarmálastýrið um lønir og síðani skal restin fyri Undirvísngar- og Mentamálastýrið. Joan Ziskason minnir á, at Lærarafelagið hevur sagt, at har er tey tí áskoðan, at fáa tey ikki bøtt viðurskift- ini nú, so verður tað ikki. Joan Ziskason metir ikki, at fakfelagsumboðini gjørd- ust so nógv klókari úti í Tinganesi. Heldur var talan um sama orðavavstur, sum á politiska pallinum. Joan Ziskason vil ikki siga nakað ítøkiligt, hvørt feløgini hugsa um stuðuls- tiltøk, men vísir til skrivið til Høgna Hoydal, ið hon metir ikki krevur tær stóru tulkingarnar. Illgitingar um stuðulssvans Ungmannafelagið Tjóðveldið og FUR avsanna, at tey hava ov langar lima- listar fyri at fáa størri stuðul frá veddingartænastuni nýta sama hátt, sum donsk ungmannafeløg hava nýtt til tess at fáa meira stuðuls- krónur úr vedddingarkass- anum, enn tey høvdu rætt til. Skipað svans í Danmørk Í Danmørk kom hetta fram fyri nøkrum árum síðani, og burtur úr tí spurdist mikið rok. M.o. vórðu Venstres Ungdom, DSU, RU og Mellemfolkeligt Samvirke sett í samband við skipaða svansið. Limalistarnir á ung- mannafeløgunum í Dan- mørk vóru alt ov langir. Á teimum vóru nøvn á fólki, sum als ikki vóru limir; summi teirra tí tey vóru væl og virðiliga farin undir grønutorvu. Soleiðis fingu feløgini størri stuðul, tí jú longri listarnir vóru, jú fleiri krónur fullu í fangið á danska ungdóminum. Tað er hetta, sum leysasøgur nú vilja vera við, fer fram í Føroyum. Avnokta alt Men á Føroya Ungdómsráði standa tey sum kánus. Aðal- skrivarin, Kári Olsen ger púra greitt, at alt er farið rætt fram. Eisini leiðarin í Unga Tjóðveldinum, Annlis Bjarkhamar, staðfestir, at leysasøgurnar eru burturvið. - Okkara framferðarháttur er tann, at statsgóðkendur grannskoðari góðkennir limalistan, sum er grundar- lagið undir stuðlinum, sum FUR umsitur. Tað hevði verið politiskt sjálvmorð at svansa við limatølunum. Eg kenni limalistan hjá okkum, og eg kann upplýsa, at í sambandi við okkara stuðulsumsókn er skrásetta limatalið bert125. Hetta hó- ast vit hava 300 limir. Or- søkin til lægra talið á stuðulslimalistanum er, at nøvnini á limum, sum ikki hava latið fullfíggjaðar upp- lýsingar inn um seg sjálvar, ikki eru við, sigur Annlis Bjarkhamar, sum ger púra greitt, at er nakað ivamál um stuðulin, so ætlar Unga Tjóðveldi ikki at taka ímóti krónum frá donsku vedd- ingartænastuni FUR fingið Grannskoðaraváttan Aðalskrivarin í FUR, Kári Olsen, staðfestir, at alt hjá Unga Tjóðveldinum er í fín- asta lagi. - Vit hava fingið upplýs- ingar um limatalið hjá po- litisku ungmannafeløgunum frá grannskoðara, og soleiðis skal tað vera, sigur hann og leggur aftur at, at skipanin í sambandi við stuðulsumsóknir er púra greið. Tað eydnaðist ikki at fáa viðmerkingar frá øðrum ungmannafeløgum áðrenn evstamark. Joan Ziskason handaði vegna 32 fakfeløg Høgna Hoydal skriv. Mynd: Jens Kristian Vang