týsdagur 4. juni 2002síða 5

8 Nr. 103 - 4. juni 2002 Nr. 103 - 4. juni 2002 9 – Hví skulu vit fiska fiskin sjálvi? Hví gera vit ikki sum við oljuni og lata aðrar taka fiskin upp fyri okkum og fáa pengar afturfyri, spyr hval- víkingurin, Jákup W. Hansen, sum lesur til bachelor í Danmark FISKIVINNA Vilmund Jacobsen – Vit plaga at siga, at føroy- ingar liva av fiski, og sam- bært hagtølun er hetta rætt. Men hvussu ofta hoyra vit ikki, at fiskivinnan er eitt ótrygt grundarlag at byggja tjóðina á, tí eingin veit, hvussu fiskiskapurin verð- ur í framtíðini? Soleiðis sigur Jákup W. Hansen, sum býr í Esbjerg. Hann hevur lisið til data- matikara og lesur nú til bachelor of science á lærd- um háskúla. – Hava vit í huga, hvussu stórt alt okkara havøki er, og hvussu nógv ríkidømi svimur her, kundi eg hugs- að mær, at her var ríkiligt til allar føroyingar. Hví lata vit ikki aðrar fiska? Jákup, sum hevur sent Sosi- alinum eitt e-bræv, ivast í, um tað er rætt av okkum føroyingum at satsa uppá at fiska sjálvi. Hann heldur, at fiskimenninir kundu gjørt okkurt annað, sum var tryggari og kanska betri enn at »bekymra« seg um fiskiskapin. Men neyðugt er at skipa okkum ógvuliga væl, skulu vit selja fiski- rættindini til aðrar. – Og sjálvandi kundu vit fiskað nakað sjálvi, men her eigur at vera so nógv ríkidømi, at vit kundu selt ein stóran part til aðrar. Hin møguleikin er, held- ur Jákup, at vit føroyingar slett ikki fiska, men lata aðrar taka fiskin upp fyri okkum, samstundis sum vit fáa pengar fyri fiskirættind- ini afturfyri. – Minkar burtur av einum fiskaslagi, mugu tað vera onnur fiskasløg, sum vit kunnu selja øðrum, soleiðis at vit altíð hava eina inn- tøku av at selja hesi rætt- indi. Hvat halda tit um prinsippið? Jákup spyr, hvat føroyingar halda um hetta prinsippið. Hann vísir á, at verður olja útvunnin úr føroysku undirgrundini, fara vit ikki at taka hana upp sjálvi, men fara líkasum at selja hana til oljufeløgini og fáa pengar afturfyri. – Eg haldi, at soleiðis kundu vit eisini gjørt við fiskin í føroyskum sjógvi. Tað hevði givið okkum eitt breiðari lívsgrundarlag, um teir fiskimenn, sum í dag stríðast á havinum, í staðin vóru í aðrari vinnu, sum var tryggari. Jákup W. Hansen heldur, at soleiðis kundu vit lagt okkum eftir onkrum, sum vit ikki hava í dag – ella hava minni av. Vit kunnu leggja aftrat, at Jákup eina tíð gekk á Fiski- vinnuskúla í Vestmanna, men gjørdi seg ikki lidnan. FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Nógv fólk eru ófør, bæði kvinnur og menn – hvør í sínum lagi og hvør á sínum staði. Vit geva okkum ikki altíð far um, hvat hvør einstakur ger. Summi fólk hoyra og síggja vit lítið og einki til, hóast tey eru ógvuliga virk- in. Onnur, sum takast við lítið, meyla við hvørt høvi, og tey hoyrast og síggjast alla tíðina. Magnus stjórnar trimum virkjum Ein maður, sum lítið hoyrist til og ikki ger nógv burtur úr sær sjálvum, er Magnus Jerspersen á Tvøroyri, sum hevur starvast í fram- leiðsluvinnuni í mong ár. Men Magnus er sera vir- kin maður, mugu vit siga. Hann er stjóri og stjórnar trimum fiskavirkjum – báð- um virkjunum hjá Sandoy Seafood og Delta Seafood á Tvøroyri. Spurdur, um hetta ikki er strævið og torført, sigur Magnus lítillátin, at hann hevur gott fólk undir sær, og tí letur tað seg gera. Hann sigur annars, at árið í ár hevur verið tyngri og strævnari enn árið í fjør, og orsøkin er í fyrsta lagi lækkaði marknaðarprísurin á saltfiski. Bæði á virkinum á Sandi og á Delta Seafood á Tvør- oyri arbeiða tey næstan bara saltfisk, og tá ið marknaðurin er trekur, gongur ikki so væl. Minni fiskur Magnus Jespersen sigur, at nú er eisini minni fiskur at fáa hendur á. – Lækkaðu marknaðar- prísirnir hava ført til lækk- andi avreiðingarprís, og tí fer nógvur fiskur av landin- um, sigur hann. Á báðum virkjunum í Sandoynni arbeiða eini 80 fólk og eini 30 fólk á Delta Seafood á Tvøroyri. FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Partrolararnir, Kolumbus og Nornagestur, landaðu tilsamans 160.000 pund á Sandi mánadagin. Megin- parturin av veiðini var upsi. Á seinasta túri hjá skip- unum var upsin rættiliga góður; tað nógva var 2 og 3’arar og ein minni nøgd av 4’arum, ið er tað, sum nógvir trolarar hava fingið í vár. Magnus Jespersen, stjóri á Sandoy Seafood, visti ikki at siga, hvussu upsin hjá trolarunum var hendan túrin. – Men seinasta túr royndu teir eystanfyri, og har var upsin ógvuliga góður. Snellufiskur Snelluskipið, Antares, landar á Sandi í dag; teir hava 50.000 pund av upsa, og hjá snelluskipunum plagar fiskurin at vera meira smáttfallandi. Í síðstu viku landaði lemmatrolarin, Vesturskin á Sandi. Teir høvdu roynt bæði eystanfyri og sunnan- fyri, og tí høvdu teir bæði góðan upsa og smáan upsa. Tann betri upsin var at fáa eystanfyri. Vesturskin hevði 175.000 pund. Magnus Jespersen sigur, at fiskurin hjá Kolumbusi, Nornagesti og Antares skuldi verið nóg mikið til hesa vikuna hjá báðum virkjunum í oynni, tí miku- dagurin er hálvur frídagur. Latið aðrar fiska fyri okkum Magnus stjórnar trimum virkjum Skulu vit fiska fiskin sjálvi, ella skulu vit lata aðrar gera tað fyri okkum eins og við oljuni, spyr Jákup W. Hansen, sum býr í Esbjerg – Árið í ár er ikki so gott sum í fjør, sigur Magnus Jespersen, sum er stjóri á trimum fiskavirkjum Kolumbus og Nornagestur landað á Sandi FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Vesturtúgvan, sum trolar saman við Grønanesi, landaði 40.000 pund av upsa í Miðvági mána- dagin. Grønanes, sum landaði í Vestmanna, hevði á leið somu nøgd. Sum skilst, gekst ikki so væl hjá Vesturtúgvuni og Grønanesi hendan túrin, tí alt riggaði ikki, sum tað skuldi. Frí mikudagin Tey vóru til arbeiðis á Fiskavirking í Miðvági mánadagin, og tey fara eisini til arbeiðis á virk inum í dag. Mikudagurin er hálv- ur frídagur, men í Mið- vági taka tey vanliga frí slíkar dagar; so hendan dagin verður einki fiska- fólk til arbeiðis. Í Miðvági vóna tey, at onkur landing verður seinni í vikuni, so tey sleppa aftur til arbeiðis hósdagin og fríggjadag- in. Vesturtúgvan og Grønanes minni túr Snelluskipið, Antares, landar 50.000 pund á Sandi í dag Mynd: Skipalistin »Tað er vakurt í Klaksvík á sumri«, sigur sangurin. Ser- liga summarlig var Norðoyastevnan nú ikki við oysandi regnið meginpartin av stevnuni, men vakurleikin kom tó onkuntíð til sjóndar NORÐOYASTEVNAN 2002 Ragnhild Ellingsgaard Klaksvík: Í oysandi regnið varð stevnan sett fríggja- kvøldið. Lítið av fólki var samankomið til setanina, og Vágstúnið var eftir lítlari løtu tómt aftur. Fleiri av framsýningun- um lótu dyrnar upp eftir setanina, og mundi hetta koma væl við hjá teimum, sum ætlaðu sær út úr fjálgu stovunum longu fríggja- kvøldið, tí uttandura var bæði regn og vindur. Í fimleikarhøllini hevði Stuðulsfelagið Dragin skip- að fyri eini hugnaløtu í samband við framsýning- ina, sum felagið hevði skip- að fyri. Ímeðan hugnaløtan var á skránni, hoyrdist buldur og brak frá frá skúlagarðinum beint við. Her vóru ljóð- royndir til uttandura kon- sertina, sum skuldi verða seinni um kvøldið, farnar í gongd. Hetta var tó ikki einasti tónleikurin, sum skuldi ljóða hetta kvøldið. Í Christianskirkjuni lut- tók kórið United Voices á ungdómsguðstænastuni, og nýttu heilt fitt av fólki møguleikan til at hugna sær við eitt sindur av andaligari føði. Við fótbólstvøllin hevði NFÍ sett eitt tivoli upp, sum serliga børnini fingu gleði av. Men fríggjakvøldið gekk eisini stillisliga fyri seg á tivolinum, her kom ikki rættiligt lív í fyrr enn seinni á stevnuni. Seinni út á kvøldið var skipað fyri dansi ymsa- staðni í býnum, samstundis sum uttandura konsertin hjá tónleikafelagnum Sjey00 fór í gongd. Men úti var ikki nógv at síggja. Um nakað lív var í býnum hetta kvøldið, so var tað innandura, meðan vindurin og regnið høvdu frítt um at fara eftir gøtun- um. Vátur róður Hæddarpunktið leygardag- in var óivað kappróðurin, sum fleiri høvdu sæð fram til. Klaksvíkar Róðrarfelag hevur eftir væl eydnaða kappingarárið í fjør ein tungan arv at lyfta, og vóru klaksvíkingar sum vera man sera spentir eftir at vita, hvussu nú mundi fara at ganga. Leygarmorgunin var vát- ur, allur sum hann var, og hóast veðurfrøðingarnir høvdu lovað turrari veður út á seinnapartin, so tóktist ikki, sum um nakar hevði hug at steðga øllum hesum floyminum av regnið, sum oysti yvir býin. Rennifelagið Treysti hevði skipað fyri renni- kappingum, áðrenn kapp- róðurin fór í gongd, og eisini onkrar súkklukapp- ingar vóru á skránni. Hesi tiltøk plaga vanliga at draga nógv fólk til sín, men hesi ferð gekk alt meiri friðarligt fyri seg. Eftir middagsleitið byrj- aði norðoyastevnugestirnir av álvara at síggjast í býn- um. Tey flestu høvdu lagt leiðina beinleiðis inn í onkra kiosk, sum seldi gul regnklæði, so ikki var tor- ført at síggja, hvørjir gest- irnir vóru. Leiðin gekk móti vestaru kei, har fólkið plagar at savnast til kappróðurin. Men vánaligu veðurlík- indini settu eisini sín dám á kappróðurin. Vanliga er keiin full av fólki, tá kapp- róðurin fer í gongd, men leygardagin var ov mikið av plássi til øll. Um 200 fólk høvdu hætt- að sær út í regnið, og er hetta lítið samanborið við tey mongu túsund, sum vanliga plaga at hittast til kappróðurin. Eftir kappróðurin var aftur tómt í býnum, og vardi hetta við, líka til mid- náttarsamkoman var á skránni. Og meðan skótarnir komu gangandi niðan Vágstún við brennandi faklum í hond, sleyt hann brádliga í og vindurin legði seg. Í øllum førum eina løtu. Eini 700 fólk vóru savn- aði saman hesa løtuna, og kom rætti norðoyastevnu- hýrurin nú spakuliga sníkj- andi. Eftir midnáttarrøðuna hevði Klaksvíkar Býráð skipað fyri stórum fýr- verkaríi og felagssangi. Góða veðrið helt sær eisini, meðan fýrverkaíi var á skránni, men tá sangurin fór at runga, byrjaðu fyrstu droparnir spakuliga at detta niður av himni. Men líka løgdu fólk í, tey vóru standandi við sang- hefti í hond og sungu av all- ari orku. Onkur stóð enntá og sang alt sanghefti á tamb, so hetta var norðoya- stevnuhýrur, sum vildi nak- að. Eftir løtuna á Vágstúni var aftur dansur ymsastaðni í býnum, og fólk fóru í hvør sína ætt. Sunnudagurin bjargaði øllum Spakuliga kom sunnumorg- unin sníkjandi inn um gluggarnar hjá fólki. Uttan- fyri var nú blikalogn, og hevði sólin eisini hug at kaga fram. Hetta var rættuligt norð- oyastevnuveður, og nýttu fólk møguleikan til endi- liga at sleppa út at halda Norðoyastevnu. Fleiri fóru eftir føroyska búnanum, og framsýningarnar í býnum fingu tær vitjanir, ið tær høvdu uppiborið. Frálíka veðrið helt sær allan sunnudagin á tamb, og bjargaði hann hervið allari Norðoyastevnuni. So var tað bara keðiligt, at teir flestu norðoya- stevnugestirnir longu tá høvdu leitað sær heimaftur, og tískil ikki vóru staddir í Klaksvík, meðan góða veðrið var á vitjan. Ein oysandi Norðoyastevna Tríggjar ferjur hjá Strandferðsluni lógu við bryggju í Klaksvík Norðoyastevnuaftan, meðan kappróðurin fór fram í oysandi regni og nógvum vindi NORÐOYASTEVNAN 2002 Solby A. Eliasen Klaksvík: Strandferðslan hevði ilt við at avgera, hvør bátur skuldi sigla úr Havn- ini til Klaksvíkar á Norð- oyastevnu, men tað endaði so við at verða Scania. Hon kom til Klaksvíkar leygar- morgunin um ellivutíðina við øllum róðrarfólkunum, bátunum og stevnugestum annars. Samstundis sigldu bæði Dúgvan og Ternan um Leir- víksfjørð, so ikki kann ann- að sigast enn, at Strand- ferðslan rættiliga spílaði seg út til at syrgja fyri, at flutningsmøguleikarnir til Klaksvíkar vóru góðir. Men Dúgvan sigldi ikki fullfermd um vikuskiftið, tí helmingurin av bjargingar- útgerðini var umborð á Scaniu. Hetta hevði so við sær, at fríggjadagin, meðan Dúgvan einsamøll røkti flutningin um Leirvíks- fjørð, var rættiligt kaos á Leirvíkskei. Nógvar bilar sluppu ikki við, hóast bil- dekkið ikki var fult, tí hægsta mark fyri ferðafólki var nátt. Men kortini, so megnaði Strandferðslan enn einaferð at gera seg ópopulera. Eftir kappróðurin er vanligt at steypahandan fer fram, og so var eisini hesu ferð. Tað dróg eitt sindur út, og klokkan mundi líða móti hálvgum sjey, áðrenn hon byrjaði. So meðan róðrarfólkið bíðaði, fóru tey at koyra kappróðrarbátarnar umborð á Scaniu, og onnur stóðu og krokaðu umborð, meðan tey bíðaðu eftir at steypa- handanin skuldi fara í gongd. Og uppaftur onnur stóðu bara á keiini í øllum regninum og bíðaðu. Men so brádliga kom panikkur í tey, sum stóðu á keiini. »Hey!! Bíða« hoyrdist onkur rópa. Tá sóu fólk, at rampin á Scaniu var veg upp, og tey, ið stóðu á keiini blivu sjálvsagt kløkk, tí tey skuldu við ferjuni. Onkur sást enntá leypa upp á rampan fyri at sleppa umborð. Eyðfinn Reyðberg, stjóri í Norðoya Sparikassa, sum skuldi handa steypini, gjørdi skjótt av og segði, at orsakað av, at Scania skuldi skunda sær avstað, so leyp hann bara røðuna um og fór beinleiðis í gongd við at handa steyp og heiðurs- merkir. Og tað gekk bara heilt skjótt fyri seg. Men av tí at onkur av róðrarfólkun- um vóru í holt við at koyra teirra bát umborð á Scaniu, tá rampin fór upp, og tí ikki sluppu í land aftur, vóru tey ikki til staðar og kundu sostatt ikki taka ímóti teirra steypum ella heiðursmerkj- um sjálvi, tí rampin á Scaniu fór ikki niðuraftur. Steypahandanin mundi taka umleið tjúgu minuttir, so klokkan mundi vera far- in beint av sjey, tá Eyðfinn Reyðberg hevði handað tey seinastu steypini og heið- ursmerkini. Og Scania lá framvegis. Tá so steypa- handanin var av, fór rampin á Scaniu niður aftur, og fólkið, sum var eftir á keiini slapp umborð. Men ikki fyrr enn klokk- an tíggju minuttir í átta fór Scania, sum, tí at hon skuldi skunda sær avstað, var orsøkin til, at steypa- handanin í Klaksvík leygar- dagin fór fram í miklum skundi. Strandferðslan og Norðoyastevnan Tvey fitt børn í føroyskum búnum. Myndin er tikin í dýrdar- veðrinum sunnudagin Mynd: Blitz foto Lesið viðmerkingina frá Strandferðsluni á síðu 30 C M Y K 9 8 Bilarnir finnast eisini á: www.nissan.fo v/ oyggjarvegin • Postsmoga 3171 110 Tórshavn • Tel. 31 61 61 Sosialurin Nissan Almera 1,5 Comfort reyður, 5 hurðar, árg. 2000, 37.000 km. 112.000 Nissan Micra 1,0 grønur, 3 hurðar, árg. 2000, 27.000 km. 88.000 Nissan Primera 1,6 LX gráur, 4 hurðar, árg. 1995, 126.000 km. 69.000 Nissan Primera 2,0 SLX hvítur, 4 hurðar, árg. 1997, 45.000 km. 105.000 Nissan Primera 2,0 reyður, 4 hurðar, árg. 1991, 121.000 km. 47.000 Nissan King Cab 4x4 Diesel gráur, 2 hurðar, árg. 1996. 78.000 Nissan King Cab 4x4 Diesel Turbo blágráur, 2 hurðar, árg. 1998, 55.000 km. 130.000 Peugeot 605 SRDT 2,1 Aut. bláur, 4 hurðar, árg. 1994, 230.000 km. 120.000 Peugeot 306 DT 1,9 bláur, 4 hurðar, árg. 1997, 150.000 km. 90.000 Peugeot 206 XR 1,4 svartur, 3 hurðar, árg. 1999, 88.000 km. 100.000 Peugeot 106 Diesel gráur, 3 hurðar, árg. 1996, 110.000 km. 72.000 Opel Astra 1,7 Wagon bláur, 5 hurðar, árg. 1995, 142.000 km. 55.000 Opel Vectra 1,8 bláur, 4 hurðar, árg. 1998, 29.000 km. 129.000 Opel Vectra 2,0 Di bláur, 4 hurðar, árg. 1998, 96.000 km. 130.000 Opel Vectra 1,4 hvítur, 4 hurðar, 26.000 Opel Astra 1,6 svartur, 5 hurðar, árg. 1998, 55.000 km. 105.000 Opel Astra 1,6 reyður, 5 hurðar, árg. 1999, 52.000 km. 119.000 Opel Astra 1,6 Club grønur, 4 hurðar, árg. 2000. 119.000 Opel Astra 1,7dt Van grønur, 5 hurðar, árg. 1995, 106.000 km. 50.000 Opel Astra 1,7Dtl grønur, 4 hurðar, árg. 1997, 108.000 km. 99.000 Gevi gætur: Bilarnir á listanum kunnu ver a seldir