týsdagur 4. juni 2002síða 6

10 Nr. 103 - 4. juni 2002 Nr. 103 - 4. juni 2002 11 Føroya Arbeiðarafelag Stjórnin Verkfallið hjá Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag, sum endaði herfyri tykist ikki bert at hava loypt øði í ávísar politikarar, men hetta verkfall hevur eisini avdúkað hvussu lítla virð- ing verandi samgonga hev- ur fyri grundleggjandi rættinum hjá fakfeløgum, at stríðast fyri sømuligum arbeiðs- og lønarkorum. Rætturin at lýsa verkfall Líka frá tí at løntakarar tóku seg saman í fakfelag hevur verið alment viður- kent, at feløgini høvdu ein demokratiskan rætt at seta í verk arbeiðssteðg t.v.s. verkfall, tá sáttmálaloysi var. Hetta er eisini heilt náttúrligt, tí hetta er einasta amboð sum verkamanna- fjøldin hevur tá hon skal royna at vinna limum sín- um rímulig arbeiðs- og lønarkor. Áður hava sjálvt teir mest afturhaldssinnaðu politik- arar bæði í Føroyum og í grannalondum okkara virt henda verkfalssrætt hjá fakfeløgunum, men nú eru aðrir tónar at hoyra. Í sambandi við tað øsing móti føroysku fakfelags- rørsluni, sum ikki minst verandi samgonga við Kar- sten Hansen, landsstýris- manni á odda, roynir at skapa millum manna, er tað sera týdningarmikið fyri vanliga føroyingin at hava í huga, at tað er samanhaldið millum føroysku løntakar- arnar, sum er einasta grundin til, at arbeiðs- og lønarviðurskiftini hjá van- liga løntakaranum í dag eru so fræg sum tey eru. Arbeiðsgevaraparturin og makthavararnir hava í øldir roynt at billa fólki inn, at tey ikki hava tørv á tí samanhaldi, sum skipanin í fakfelag er besta trygdin fyri. Tey sum hava roynt at sita yvir av privatu og al- mennu arbeiðsgevarunum við samráðingarborðið vita av royndum, at uttan slit og bit fæst ikki ein króna afturat lønini ella eftirløn- ini, og tí er tað einki annað enn kávalótir, tá t.d. fíggj- armálaráð-harri okkara al- ment tosar um at vísa vilja at geva alment løntu starvs- fólkunum sømulig arbeiðs- og lønarkor. Hvør hevði ábyrgdina av at verkfallið vardi so leingi? Øll fakfelagsfólk munnu vera á einum máli um, at eitt verkfall skal raka hart, tí bert á henda hátt kann ar- beiðsgevaraparturin tving- ast aftur til samráðingar- borðið og avleiðingarnar av verkfallinum gerast minst møguligar. Á hendan hátt gerst verk- fallið ikki longur enn neyð- ugt, og kemur harvið í min- st møguligan mun at raka vanliga føroyingin, sum jú í nógvum førum ikki er part- ur í ósemjuni millum sam- ráðingarpartarnar. Ónøgdin hjá vanliga før- oyinginum er vælskiljandi, tá hann verður raktur av av- leiðingunum av einum verkfalli, men flest allir føroyingar munnu skilja, at tað er ein demokratiksur rættur hjá fakfeløgunum, at lýsa verkfall, tá arbeiðsgev- araparturin ikki vísir vilja at gera semju um nýggjan sáttmála. Høvuðsorsøkin til, at verkfallið hjá Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag dróg út var tann, at tað við einari merkisverdari ódámligari framferð eydnaðist lønar- deildini hjá Fíggjarmála- stýrinum við Karsten Han- sen á odda, at fáa vent før- oysku fólkafatanini móti Føroya Skipara- og Naviga- tørfelag og hinum føroysku fakfeløgunum. Okkara fíggjarmálaráð- harri førdi undir verkfalli- num fram, at Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag kravdi 75% í lønarhækk- ing, hóast hann var vælvitandi um, at hetta í besta føri bert var ein hálvur sannleiki. Veruleikin er tann, at limirnir í Føroya Skipara- og Navigatørfelag í ólukkumát eru afturútsigldir í mun til starvsfelagar í grannalond- um okkara, og eisini í mun til starvsfelagar í privatu sjóvinnuni. Tað verður tagt burtur, at lønardeildin í øllum farna valskeiði hevur víst eitt sera vánaligt handalag, tá talan var um at samráðast við fakfeløgini. Okkara fíggjarmálaráð- harri tykist hava lítið skil fyri samráðingartaktikki, tá hann soleiðis tilvitað fer út í fjølmiðlarnar við bein- leiðis niðurgerandi við- merkingum um samráðing- armótpart sín. Tað skal ikki nógv skil til fyri at duga at síggja, at slík framferð ikki kann annað enn gera tað meira torført at fáa í lag eitt skilagott samskifti millum samráðingarpartarnar. Vit kunnu enn tann dag í dag fara inn á heimasíðuna hjá lønardeildini, har so- kallaða kunningin enn stendur svart upp á hvítt. Verkfallsbrótararnir Áhaldandi ágangurin móti fult lógliga verkfallinum hjá Føroya Skipara- og Navigatørfelag hevur uttan iva beinleiðis birt upp undir, at tíggjutals bátar tóku upp fólka- og farma- flutningin, sum raktur varð at verkfallinum hjá Føroya Skipara- og Navigatørfelag. Tað er átaluvert, at fólk gera sær dælt av einari verkfallsstøðu, og soleiðis tilvitað ella ótilvitað hava medvirkað til at verkfallið gjørdist longur enn neyð- ugt. Lønardeildin hevur helst gníggjað sær í lógvarnar av frøði um at tað eydnaðist teimum at fáa fólk at bróta verkfallið, tí hetta var liður í politikkinum hjá lønar- deildini og fíggjarmálaráð- harra okkara, nevniliga at royna at draga verkfallið út, soleiðis at teir enn einaferð kunnu fara í fjølmiðlarnar við lygusøgum sínum um, at fakfeløgini ikki eru at samráðst við. Vit ætla ikki at leggja verkfallsbrótararnar undir, at teir sleppa sær undan skattaskyldu sínum, men tað hevði verið forvitnisligt at frætt hvat Toll- og Skatt- stova Føroya, sum lands- stýrismaðurin í fíggjarmál- um eisini hevur ábyrgdina av, hevur gjørt fyri at kanna um inntøkurnar, sum vunn- ar eru í sambandi við verk- fallsrakta arbeiði, er givnar upp til skattingar, onki er í hvussu so er frætt hvat Toll- og Skattstova Føroya ætlar at gera við hetta mál. Ágangurin frá Fíggjarmálastýrinum. Vanligt verður sagt, at tá semja er fingin í lag og nýggjur sáttmáli er skrivað- ur undir, so er friður og ikki Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Stórur munur er á nýggja samgonguskjalinum og tí gamla. Fullveldi er ikki nevnt við einum orði, og tosað verður nú um »at Føroyar gerast sjálvbjargnar, so Føroya fólk uttan fíggjarligar og umsitingarligar bindingar kann gera av framtíðarstøðu sína«. Henda orðing eru ivaleyst fá, ið kunnu verða ósamd í. Hvør vil ikki arbeiða móti sjálvbjargni? Hvør kann hava nakað ímóti at gera tað undir heimastýrislógini? Hetta má sigast at verða eitt heimastýrissamgonguskjal. Áhugavert er at síggja at samtyktin um sjálvstýri Føroya fólks ikki verður fylgd, tá tað kemur til yvirtøkuárstøl, tí eftir øllum at døma skal løgregla og rættarskipan ikki yvirtakast í hesum valskeið- num, hóast arbeiðið at fyrireika hesar yvirtøkur skal halda fram. Tá henda samgongan ikki vil fylgja samtyktini, so verður trupult av henni at krevja av framtíðar samgongum, at tær gera tað. Útyvir at verða eitt heimastýrissamgonguskjal, so eru nøkur skilagóð átøk at síggja. Gleðiligt er at síggja, at Heimarøktin skal víðkast til at umfata samdøgursrøkt og at rætturin til barnsburðarfarloyvi skal víðkast til 52 vikur, hóast teir ikki vilja gjalda fyri 52 vikur beinanvegin. Áhugavert verður eisini at síggja, hvussu almennu tænasturnar skulu betrast fyri borgaran við endurskoðan av almenna bygnaðinum. Miðflokkurin hevur fingið nakrar orðingar í samgongu- skjalið. Eitt nú leysu orðingarnar um at fjálga um familjuna og, at arbeitt verður fyri at avmarka talið av fosturtøkum. Tað er neyvan nakar, ið hevði sagt tað øvugta. Sjálvstýrisflokkurin fær oljumál, og har heldur núverandi politikkur fram. Vónandi fara breiðar semjur framhaldandi at merkja politikkin á hesum øki. Hóvliga heimastýrisorðingin í samgonguskjalinum má eisini hóva hesum flokki væl. Tjóðveldisflokkurin eigur okkurt fingramerki í sam- gonguskjalinum, men sigast má, at tey borgarligu fingra- mekrini eru tey, ið síggjast best. Av fingramerkjum, ið kunnu hava uppruna í Tjóðveldisflokkinum kunnu nevnast brotying í lóg um Húsalánsgrunnin, og at fyrireikingar til Tjóðleikpall Føroya skulu byrja. Onkrar góðar intentiónir hava helst sín uppruna í vinstravonginum í Tjóðveldisflokkinum, men tíverri eru orðingarnar sera leysar sum t.d. tá mál skulu loysast »við raðfestari íløguætlan«. Privatisering og landbúnaðarlóggáva er nakað sum Fólka- flokkurin hevur staðið á odda fyri, so har krevst, at man verður á varðhaldi, so at landins fyritøkur og dalar og fjøll ikki verða latin teim fáu fyri lítið og lætt. Eisini vil man stovnseta virðisbrævamarknað Føroya. Tað eru tey, ið halda, at størri fyritøkur høvdu staðið seg betur at skrásett seg á størri børsum, eisini tá hugsað verður »insidara« og gegnistrupulleikar. Um dupultmoralska orðingin um »í fríari altjóða kapping«, ið Fólkaflokkinum dámar so væl, merkti nakað, so hevði ein Føroyskur partabrævamarkn- aður neyvan komið uppá tal, uttan so at tað skuldi staðið einum og hvørjum frítt at handla har – eisini útlendskan kapital. Vilja vit føroyingar tað? Alt í alt eitt heimastýrissamgonguskjal við borgarligari slagsíðu. Vónandi fáa vit eitt sakligt og breitt orðaskifti um samgonguskjalið komandi tíð, nú hetta er grundarlagið undir komandi politikkin hjá samgonguni. Sum blað vilja vit fegin geva okkara íkast til hetta tjak og bjóða lesarum og viðmerkjarum vælkomnar at vera við í orðaskiftinum um landsins og tína og mína framtið. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Heimastýrissamgonguskjal VIÐMERKINGAR Skeivur Páll Í blaðnum hósdagin prentaðu vit eitt lesarabræv hjá Páll Poulsen. VIð greinina stóð mynd av Páll Poulsen í Kollafirði. Tað var tó ikki hann, ið skrivað hevði brævið, men Páll Poulsen í Havn. Vit biðja orsaka mistakið! blaðstj. VERKFALLSRÆTTURIN Álop á grundleggjandi rættindi hjá fakfeløgum VIÐMERKINGAR er vanligt at almennur myndugleiki, aftan á at semja er fingin í lag, fer í fjølmiðlarnar við útspill- ingarherferð móti samráð- ingarmótparti sínum. Hesa siðvenju hevur Kar- sten Hansen ikki ætlanir um at fylgja, tí hann fær nærum eina heila síðu í málgagni Tjóðveldisflok- sins Fregnum nr. 19, har hann, væl hjálptur av einum av blaðfólkunum, oysir gor og gall út yvir Føroya Skipara- og Navigatør-felag og m.a. skuldsetir hetta felag fyri at vera tiltikið fyri at hava nógv gerðarættar-mál og at royna at mjólka skipanini. Hesin politikarin, sum mótvegis almenninginum altíð tykist royna at standa sum tann peni og rættvísi, vísir her veruliga hógvar sínar. Hví skal Karsten Hansen draga fram mál sum als einki hava við farnu sam- ráðingarnar og verkfall at gera? Hevur Karsten Hansen gloymt, at tað er hann sum av fyrstan tíð avgjørdi at senda fútarættin eftir fak- feløgunum? Hevur hann eisini gloymt, at tað var hann sum tók stig til at leggja málið um Brimil fyri Løgtingið? Tað er bæði láturligt og grátuligt, tá Karsten Han- sen í fjølmiðlunum rósar sær av, at »bert« 6 verkføll hava verið í hansara tíð sum fíggjarmálaráðharri. Tað er ein royndur lutur, at arbeiðsgevarapartur sum ikki hava evni ella vilja at fáa í lag sáttmálar við fak- feløgini, snildisliga royna at snara veruleikanum so- leiðis at tað skal síggja út sum at fakfeløgini og fak- felagsleiðararnir eru teir sum hava alla ábyrgdina av støðuni, tá semja ikki fæst í lag um nýggjan sáttmála. Tað er tó ein sannroynd, at tað neyvan hava verið so nógvar ósemjur á arbeiðs- marknaðinum sum júst undanfarna valskeið, og hetta hevur Karsten Hansen og lønardeild hansara høvuðsábyrgdina av. Endamálið við hesari út- spilling er tó lætt at avdúka, tí hóast fíggjarmálaráð- harrin ikki vil siga tað beinleiðis, so er eingin ivi um, at hann, á sama hátt sum Føroya Arbeiðsgevara- felag hevur meldað út, vil skerja verkfalssrætt okkara. Hvat siga hinir politisku flokkarnir? Nú bæði Fíggjarmálastýrið og Føroya Arbeiðsgevara- felag tykjast at vilja royna at skerja verkfallsrættin hjá føroysku fakfeløgunum, so halda vit at tað er skyldan hjá politisku flokkunum al- ment at boða frá, um hesir flokkar taka undir við hes- ari herferð móti føroysku fakfelagsrørsluni, ella um hesir flokkar eru sinnaðir at verja demokrat-iska rættin hjá fakfeløgunum at lýsa verkfall, tá sáttmálaloysi er. Læran av verkfallinum hjá Føroya Skipara- og Navigatørfelag Verkfallið sum endaði fyri nøkrum døgum síðani hevur enn einaferð víst okkum, at tað er alneyðugt, at føroyska fakfelagsrørsl- an stendur saman, tí bert á henda hátt kunnu vit forða fyri, at Lønardeildin, væl hjálpt av privatu arbeiðs- gevarunum, fer at skerja verkfallssrætt okkara. Eisini er neyðugt, at van- ligi løntakarin dugir at síggja kávalóturnar hjá fíggjarmálaráðharranum, og snildisligu royndir hans- ara at venda almenningi- num móti fakfelagsrørslu- ni, tá hann sjálvur og stýrið hansara ikki hava vilja ella evni at fáa í lag semjur við fakfeløgini. Vit skulu avgjørt ikki undirmeta tær kreftir í sam- felag okkara, sum vilja stríðast fyri at taka frá okk- um grundleggjandi rætt okkara at lýsa verkfall og onnur grundleggj-andi rættindi okkara. Fíggjarmálaráðharrin hevur víst, at tað sum hann ikki kann fáa framt við samráðingum, tað vil hann royna at vinna sær á annan hátt, og fútarætturin er helst bert byrjanin. Her hava privatu ar- beiðsgevararnir greitt meldað út, at teir fara at brúka dómsstólsskipan okkara á sama ódámliga hátt sum fíggjarmálaráð- harri okkara hevur lagt lunnar undir. Fakfeløgini og vanligi løntakarin hava alla grund til at taka hesar hóttanir frá arbeiðsgevarasíðuni í stór- sta álvara. Á Stjórnarfundi 31. mai 2002. Ingeborg Vinther Fyri stuttum varð gor og gall oyst útyvir Skipara- og Navigatørfelagið, teir vóru í verkfalli tí ongin sáttmáli fekst við Fíggjarmálastýr- ið. Sjálvandi var hetta ringt fyri okkum øll ið búgva í Suðuroy, men tað bleiv gloymt at tað vóru tveir partar í sakini nevnliga Fíggjarmálastýrið ið var partur av samgonguni, somu samgongu, ið enn tví- heldur um maktina. Nú er verkfalli av, men støðan er verri nú, tí undir verkfalli- num visti vit at ongin Smyril sigldi, nú veit man ikki nær sleppast kann um Suðuroyarfjørð, tí fyrst kom Scandia ið skuldi verða leiga til sigling tá Smyril fór í dokk, hetta segði stjórin fyri Strand- ferðsluna, men gakk ein túr kláraði hendan rullubukkan til Suðuroynna og norð aftur um fjørðin. Eg var sjálv við hendan túrin norð í fínasta veðri, komin á Drelnes standa trailarir og bilar hjá IRF ið skuldi norð við Scandiu, men teir fingu at vita at hetta ber ikki til tí onki var at surra fast á dekkinum og Scandia rull- aði ov illa, bert persónbilar sluppu við, men nær og hvussu vit skuldi fáa bilar- nar suður aftur, meðan Smyril er í dokk og farmur verður tikin fram um, tá nøkur sigling er, segði søgan onki um. Er Suðuroyggin partur av Føroyum ? Ja, sum skattaborgarar í landinum má man spyrja - eru vit ið búgva á Suður- oynni partur av hesum landi ? tað sær ikki soleiðis út, sum fólkið og oyggin verða viðfarin av politiska valdinum, hesa viðferð fáa vit í búgva har suðuri hvørja fer Smyril fer í dokk. Vinnumálastýrið hevur SL undir sær t.v.s. Vinnumálastýrið hevur politisku ábyrgdina ella hvar skal ábyrgdin fyri hetta óskil leggjast ? SL og teir ið hava ábyrgdina har, vistu áðrenn teir settu Scandiu í sigling, at onki kundi surrast fast á dekki- num, so skipið kundi ikki taka farm. Ella varð hetta gjørt fyri at lumpa Dúgvu- na inn í Suðuroyarsigling- ina, eitt skip sum er líka óbrúkligt til hesa sigling sum Scandia og tað veit bæði Strandferðslu stjórin og teir ið eru á Strand- ferðsluni. Landstýrismaðurin í Vinnumálum Bjarni Djur- holm, segði í Degi og Viku hóskvøldið 23. mai, at trupulleikin var ikki peng- ar, tí SL hevði fingið neyð- uga peningin játtaðan, meðan stjórin á SL Reidar Nónfjall sigur, at tað er tí at peningurin var ikki játtaður til tíðina, og tí var ikki møguligt at leiga hóskandi skip. Ja, hvør skyldar uppá hvønn annan, men onkur man hava ábyrgdina og tann ið ábyrgd hevur eigur at fáa avleiðingar um tað so er stjórin ella landsstýris- maðurin. Betur um Suðuroyarsigl- ingin verður løgd á ein al- mennan stovn í Suðuroy. Tað er nokk besta loysnin sum hevur verið frammi nú um dagarnar, at øll umsit- ingin av Suðuroyarsigling- ini bleiv løgd á ein almenn- an stovn í Suðuroy, so bleiv betur skil á, tí hetta óskil ið nú er kann ongin av okkum liva við. Hvørja fer Smyril fer í dokk verða vit sett eini 50 ár aftur í tíðina, skip verða sett til Suðuroyarsigl- ingina í als ikki kunnu nýt- ast til hesa sigling, Dúgvan er bart út sagt vandamikil bara tað er eitt sindur av vindi og óslatt er í sjónum. Ein undrast Fólk spyr seg sjálvan og undrast yvir hvussu leingi skal hetta óskil halda fram? hvør hevur ábyrgdina? fær hetta avleiðingar? Umberingar kunnu ikki góðtakast, tí SL veit, at hetta endurtekur seg á hvørjum árið, at vit sum búgva í Suðuroy ikki hava nakran ordiligan fart um Suðuroyarfjørð tá Smyril fer í dokk. Hvørt ár er sama umbering, at onki skip fæst til leigu ið er brúkligt. Um hetta gekk soleiðis fyri seg í einum av granna- londum okkara ella kanska bara hetta hendi við sigl- ingini til norðuroyggjar, høvdu teir ið sótu við ábyrgd av hesum óskili langt síðani fingið sekkin frá sínum arbeiðsgevara, men tíverri, her á landi gongur næstan alt og sum nú er gongur hetta útyvir okkum – enn einaferð – ið skulu ferðast aftur og fram til arbeiðis hvørja viku og útyvir tey sum hava onnur ørindi til Havnar og ikki minst vinnulívi ið nú má gjalda dýrt tí ongin kann stóla uppá regluliga sigling og farmaflutning nú onki brúkligt avloysara skip er. Nú mátti verið tí uppá, at teir ella tey ið hava ábyrgd av hesum, eisini fáa avleið- ingar av at ein heil oyggj verður hildin soleiðis fyri gjøldur á hvørjum árið. Eisini skal ein áheitan vera til teir politikkarar ið valdir eru har suðuri, nú mugu tit støðga hesari van- virðing av okkum ið skuldu eitast at vera borgarar í hes- um landi, tað eru vit í hvussu so er roknaði fyri at verða tá vit skulu gjalda okkara landsskatt. Eitt orðatak sigur »ger tínar skyldu og krev tín rætt«, vit í Suðuroy gera okkara skyldir, men tá tað kemur til at fáa sín rætt, gongur tað ikki so væl. Siglingin um Suðuroyar- fjørð er okkara koyrivegur til meginøki, vit hava sama rætt sum aðrir føroyingar til at krevja at hesin vegur verður hildin farbarur av landsins myndugleikum. Tí mugu tit, ið sita á Før- oya Løgtingið og valdir av okkum í Suðuroy, gera tykkara skyldur og fáa skil á hesi viðurskifti og krevja at hetta ið nú aftur hendi við Suðuroyarsiglingini fær tær avleiðingar tað eigur at fáa, har ábyrgdin liggur. Tórshavn, tann 24. mai 2002 PS: Hoyri nú í morgum, at SL boðar frá at nú verður skift aftur í Suðuroyarsigl- ingini, so ein rullubukka avloysir eina aðra av til Smyril kemur aftur – stór skomm fyri landsins myndugleikar. Suðuroyarsiglingin einaferð enn Føroya Fróðskapar- felag hevur givið út bókina Dialog i Babelstårnet. Ana- lyse af Regin í Líðs fiktive prosafor- fatterskab eftir Kir- sten Brix. Henda bók er ritgerð, ið er góð- kend til verju á ph.d.- stigi á Fróðskapar- setri Føroya. Bókin er nr. 34 í Supple- menta-røðini hjá felagnum BÓKMENTIR Tíðindaskriv Hetta er triðju ferð, at ph.d.-verja er við Fróð- skaparsetur Føroya. Tann fyrsti var Jóannes Dals- gaard, sum í 1997 vardi ph.d.-ritgerð við heitinum Fylking, ið var ein rann- sókn av verkamannarør- sluni á Tvøroyri. Tann næsti var Andras Morten- sen, sum í 2000 vardi rit- gerð við heitinum Hin før- oyski róðrarbáturin. Sjó- mentir føroyinga í eldri tíð. Henda ritgerð var nr. 26 í Supplementa-røðini. Ritgerð Kirsten Brix er um prosuskaldskap Ras- mus Rasmussens. Rasmus Rasmussen var undan- gongumaður av teimum sjáldsomu. Saman við Símuni av Skarði setti hann Føroya Fólkaháskúla á stovn í 1899. Hesin skúl- in varð ein av hornasteinu- num í arbeiðinum hjá tjóð- skaparrørsluni. Hann undir- vísti og skrivaði lærubøk- ur, var skrivari í Føroya Fiskimannafelag, limur í Løgtinginum og skrivaði ein hóp av greinum um m.a. politiskar og mentan- arligar spurningar. Um somu tíð arbeiddi hann vísindaliga við plantu- frøðiligum evnum og gav í 1936 út meginverkið Før- oya Floru. Undir dulnevninum Regin í Líð skrivaði og týddi hann bókmentir, eitt nú norrønar klassikarar sum Vøluspá og Hávamál. Eisini sum fagurbók- mentaligur rithøvundur skrivaði Regin í Líð slóð- brótandi verk. Stuttsøgur hansara eru byrjanin til nú- tímans prosuskaldskap í føroyskum bókmentum. Hann skrivaði ta fyrstu skaldsøguna, Bábelstorn- ið, eina naturalistiska skaldsøgu um tað tjóð- skaparliga stríðið fram til 1906. Sum tann fyrsti før- oyski rithøvundurin lýsir hann, við støði í einum føroyskum samtíðarveru- leika, nútíðarmenniskjað sálarfrøðiliga. Í Dialog i Babelstårnet verður tann bókmentaligi hugaheimur- in hjá høvundinum gran- skaður, hann verður settur í samband við virki høvundsins í tjóðskapar- rørsluni og við samtíðar- bókmentalig rák í norður- lendskum og evropiskum bókmentum. Týðingin av skaldsøguni til danskt, sum høvundurin sjálvur greiddi úr hondum, og sum fólk hava hildið vera horvna, er komin undan kavi. Í einum sjálv- støðugum kapitli verða upprunaskaldsøgan og týðingin samanbornar og mettar. Í einum uppískoyti aftast í bókini eru stuttsøgurnar í danskari týðing. Kirsten Brix skrivað Ph. d-ritgerð um prosuskaldskapin eftir Regin í Líð C M Y K 11 10