hósdagur 17. mai 1973síða 4

Få ro. vm ge ALTO: pus pile NE re fa PAN SIDA 4 SOSIALURIN NR, 37. — 17. MEI 1973 Samráðingar - ikki samráðingar Vit prenta rødu løgmans undir viðgerð- ini av uppskotinum um at steðga ætlaðu samráðingunum við Bretland verið og Tað hevur g er lands-| stýrisins = politíkkur allastaðni, har tað letur seg gera, at berj- ast fyri so víðum vinnuræsum | sum — gjørligt fyri føroysku vinnustættirnar herundir ser- stakliga fiskivinnustættin. Øll| fimti- og seksiiårini hevur ver- | ið roynt at tryggja føroyingum veiðurætt á fjarleiðum, har aðr- ir settu tiltøk í verk fyri af tryggja sínum monnum stórri lut av veiðuni við teirra strend- ur, á sama hátt sum løgting og landsstýri hava virkað fyri at tryggja føroyskum útróðrar- monnum stórri lut av veiðuni føroyskum grunnum. Tað hava verið skipaði viður- skifii á fjarleidunum, um íkki so væl skipaði, at tað er slopp- | ið undan ovfisking og einum) slíkum vøkstri í skipatali og veiðuorku (effektivteti), at | stovnurin manga staðni er kom- in al: meira í vanda. Tað er tó tann veruleiki, at føroyingar | undir hesum skipaðu vðdur- skiftum hava kunnað tosað seg til rættis við aðrar, sum hevur gjørt, at vit hava kunnað okt okkara bruttoijóðarinntóku so munandi hesi ár, at hetta land- ið er vorðið betri at Íva í Í hvussu so er materielt enn frammanundan Her er at hava i huga, at tad fyri ein stóran part er fjarf ski- flo'in, sum hevur verið stødid undir hesum útvklingi. Av fjarleiðum koma 85 pst. av veiðinggdini, meðan 15 pst. eru veidd undr Føroyum. Hesi 15 pst'ini telja tí í virði munandi meir enn 15 pst. tá hugsið verður um, at vrdisøkingin pr. kg undir vigerð á landi er mun- andi sørri, enn hon er um-| bord å størsta partinum av fjar- fisk flotanum | Men henda øking er aldri so stor. ti at markið fyri hva' veiðas. kann er so lágt, at tað ber til á stara seg so blindan uppá foroyaleiðirnar. at ein fremur sín le'k, soleiðis at en áður enn neyðugt spælir sær rættindi aðrasaðni av hondum. Andstoðan letur annað eygrð aftur Tíverr sær tað út til. at vit hest ár hava eina andstødu á 'ingi, sum í verki sínum letur í hvussu so er annað eygað aftur, sum Í ' ire'ngia við at skulu sta verki sínum rovn'r at okkum mørule karnar virka fyri. at vit ber heima og smíða samtyktir ut- an mun til. um líknand; sam- tyk ir frá øðrum taka meir frå okkum. enn vit sjálvir vinna. Sum í verki sínum vl forða førovinsum at møa á ollum teim vigvøllum, har tydningar- parturin av stríðnum okkara lívsrættndi fer mesti um fram. Sum í verki sínum nýir so stór, harð og dyr orð um sitandi stýri, at ein harvið legg- |1ð, sum ldíkið og ur allan sjógv ímillum seg og stýrið í staðin fyri at medvirka til skilagóðan atburð. Ja, nýggi andstóðuleiðarin, sum onkur hevur nevnt framsógumann tjóðveldisfloksins — roynir við | ógvisligum orðaburði sínum um svik móti lívsmálum tjóðarinn- ar, snidgongu av løgtingssam- tyktum og ørindasveinavirk- semi landsstýrisins fyri Dan- mørk og FEC-kapitalismu, at seta seg sjálvan og alla and- støduna við einum fyrrverandi løgmanni og einari hulari hond 'i sínum parti uttan fyri alla ávirkan á tað lívsneyðuga, | tunga, drúgva og Otakksama ar- | beidi, fyrj at áttu at vinna sum skal gerast málið, sum vit allir samst um, nevnliga at sum mest um okkara leiðir. meðan vit missa sum mins á fjarleiðunum, verður rokkið. Uppskotið um at steðga sam- ráðingunum við Breland ella rættari at taka umbønina um samráðingar afur er so ut av allari leið, at tað bendir á, at ein heldur ynskir róp og ról enn úrslit. og at ein tekur mál- skuldi verið landsmál uttan fyri partapolitikk niður í ger tað til politiska kas'ibløku, har serliga ein flokkur so vil e'ga patent uppá rættan, men harðan atburð. Fydnast so at siga fólki, at lit- ið kom burturúr, ti landsstýrið ikki mótvegis útheiminum var harðrent nokk, skuldu so at- kvødur í hopa'ali fallið hesum flokki í lut. Men hvat so. hvat kundu hesar so verið nýtiar til, | um tær vunnist? Sk lagóð úrslit viðvíkjandi rættindum at veiða? Nei! Hetta. gerst ikki av flokk- um. sum alla tilveru sína hava | | sýnt orkuloysi, tá tað snúði seg tjóðr. | um telving við aðrar danir so væl sum tjóðirnar, vit kappast við í fiskivinnuni. Uppskoti um at forða sit- andi s yri at taka allar tær sam- fáast kunnu tl! at okkara. er ráðingar bóta um veiðuræit sum nevnt av allari leið skila- leyst, og grundgevingin so illa fo] undirbygd, at ein sreistast úl a! nýa orð Hákunar Djurhuusar um eitt ávíst síki í framferðini, eitt stutiskyg', einoygt partapo- I skt síki tilfallat« at nýta einans innanhysis hes: år, yfør tá aðrir leggja árar yvir borð at tryggja sær mes.u ræ tindi. Vt skulu so, tá eftir á berum, tí vi bjóddu okkum hesum sali í saðin fyri at leggja stríð- ið út á fjarskotnar har :ey høgg, vit fingu, ið hvus- avfjarðar. standa veikar í vígvoll r, su so er fyri ein part vóru vig- að upp av, at vit vunnu nakað stød- av rætindum í mun tl una í dag. | Andstøduuppskotid er logið og ólogiskt lund wird verstimmte. Tá ein Í kann loyva sær ai tulka orða- | EIS í tingsamtyktum beint | Í Andstøduppskotid er ti logið og | tvørturimoti ti, sum sendur, | må ein sigast at vera farin av| | leið. Ands:óðuuppskotið er ti løg.0 og ólogiskt. Argumentationin er hon, at a) landsstýrið onga samråd- ingarheimild hevur, | b) landsstýrisins | arroynd siridir beinleiðis ímóti | tingsankyktunum frá 1958 og 1969 um, at landgrunnurin er samráðing- Atli Dam føroysk ogn, og at landsstýrið eigur at fáa friðað landgrunnin mó.i fremmandari f.skiveidu og allari trolveiðu. | | c) landsstýrið tekur málið úr | hondum løgtings ns, ti mál, sum | hava tilknyti il fiskimarksmål- | ið, leggja til viðgerðar í tings- l ins marknaðarneynd. Tað ber ul í fáum at afturvísa hesum grundgevingum. Hvat teim báðum fyrstu vid- víkur er framsørslan hjá and- støduni beinleiðis reingjan av | veruleikanum, á sam.yktin frå 1958 sigur: »Landgrunnurin er føroysk ogn«, mon nevnir ikki, hvussu hald skal fáast á hes: ogn okk- ara, Landsstýrinmu má tí sam- bært hesa samtykt verða heim- il. og álag. at fáa hesa ogn und- orðum ({rimum | | | | ir føroyskt vald á einhvonn hátt, eisni við samråd'ngum. Vit mugu minnast til, a. síðan 1958 er af aná samráðingar sum tó ikki bóru til semju sjómark okkara víðkað til 12 mil. Tingsam.yktin |3. apríl 1970 segði: „Landsstýrið verður bðið um at aka upp samráðingar við danska ríkisstýrið um at fáa frðað feæroyska landgrunnin móti fremmandari fiskiveiðu og annars allar; trolveidu«. Hesi se'nas.u 4 ordini gloym- ir andstødan at taka vð, kan- ska tí tey hóska ikki í mynd- Á ju, »Man merkt die Absicht | | ur teirra. At ina i dag, men burtursæð frá | ú liggur her íkki bert ein heim- ild til landsstýrið til at sam- ráðast, men eisini ein skylda. Tað verður beinleiðis Álagt landsstýrinum at samráðast við danska ríkisstýrið. Erlendur Patursson sigur so víðari (I minnilutaålitininum, at einki er nevnt um samráð.ngar við Bret- land ella aðrar um hesi mál, og skal hesa prógva, at lands- stýrið gongur út um heimildir | sínar. Forrestin siga Hákun| Djurhuus og Kjartan Mohr e'%- ini hesi orð, men í hesum máli má sigast, at tað nú er vorðið vent í holuni, at tey orð, Hák-| un Djurhuus av og á nýtir um| »at hesi vóru orðini, men ein er hondin«, eru uppá sítt pláss. | At tað frå meiriluíans síðu I 1970 ikki er løgd nøkur av- marking til at bert skuldi sam- | ráðast við Danmark fram- | gongur týðiliga av álitnum av álitinum á sama máli, har m. a. verður sagt: | | »Føroy ngar eiga nærum einki annað rikidømi uttan tað, sum havið gevur. Tað skuldi ti verið eit rímiligt krav, at vit fingu eit víðari fiskimark enn lond vid so nógvum ødrum v.innumøguleikum. Men skilligt er, at hetta má verða samráðs: | um, tí við hava ikki makt at| seta afanfyri ynski og vilja. Sum partur í danska ríkinum | var tað danska uttanrík sráðið, | sum førdi samráðingar við Ong- | land, sum er tað landið, ið hev- | ur sørstan áhuga fyri fisk'- | skapi undir Føroyum, tá 12 míla mark varð sett, og sjálvt um bretar ikki góðtóku 12 míla markið undr samráðingunum, so hava teir í roynd og veru góðtikið að af aná, at tað var| lýst at galda. Seinni hava teir eis ni set. sama mark við send tað skulu sam- | ráðingar til fyri at friða før- | oyska landgrunnn, sum meiri- lutin heldur að mida eigur a“ verða ímóti. er skill'gt, men e gur hetta at vera giørt, og var að ælanin við samtyktini í 1958« : skulu nær- Hetta at samrådingar til var ti so sjålvsagt, at um allr ingmenn eisini jóðveldismenn atkvøddu fyri. Og tað er væl ikki so gal- ið. at hes'r tå hava husað: >Nú tngast landsssýrið «0 9 jórn- ina, og so tekur hon sær av res ini. t. v. s. av am neyð ly'um Sar rådne ur? Vit ásanna skulu tl. on mor skuln vera uttan førnv! sku He ta vilia vi *! ra vð tl. so mk'3ØV ig al týrilmenn aðar 46 hh Á . vinnu j X mn ' skutu mot irl 1 m ráðngar, hor tað i V 0, og if f ! 1 an á alar líka ysokallaðu ro to nr h h 9 Í ngviuni leiðin aftur t'Í ein be ur styrinum er álar lrie rr N ArUgv Fejl enn ann tað verði seg við samráðingum í Bretlandi, Geneve, Køben- havn ella aðrastaðni at virka fyri víðari ræsum her hjá okk- um uttan tó at medvirka til at skerja okkara fjarrættindi. Sagt verður í álitiinum av fiskivinnu- nevndini: »Eina einvísa utflyting sam- bært fyriliggjandi = uppskoti kann nevndin íkki taka unrir við, men heldur, at tingsam- | tyktin frá seinastu tingsetu lýs- ir okkara stóðu, og at tað er rímuligt at roynt verður í hes- |ari syftu at vinna á mál við fiskimarks- plani samráðingum, har málið á internationalum verður vidgjørt. Við at vísa til frammanfyri : | framførda mælir nevndin lands- | sýrinum gjølla at fylgja sam- rådingunum i hesum måli og orientera løgtingid ella markn- adarnevndina um, hvat fer fram, men setir annars onki uppskot fram.« Håkun Djurhuus, sum tá ikki vildi einvísa úiflyting, og sum so seint sum í vár segði, at vit ikki skuldu aktivera eim ú flyt ngarpolitikk, hevur í dag skifi stóðu og stendur fyri ein- um útflyting og so ikki fyritakai okkum annað í sama viðfangi. Tað má verða loyvt at kon | kludera so, tá landsstýrinum | ikki skal verða loyvt at sam- ráðast. Men het'a verður so ikki úr- slitið, eitthvóri landsstyri má utan mun til, um samiykt'r, sum beinleiðis siga, at nú skal samráðast har og har, eru ella ikki. hava. he mild og skyldu at móta á ollum fundum og við eit hvort samráðingarborð. Við lóg frá 10. mars 1964 um landleið na fingu føroyingar loksins fiskimark, 10 teir so áhaldandi = og lengi høvdu stríðst fyri, men bert út á 12 fjórðingar. Fi heldur kom tá til als a“ leggja Føroya banka und'r føroysku landleið na, tó hann må sigast tilhoyra henni sum náttúrligur par. ur. Í seinas.u tngsetu løg ing'ð, at starvast átti at vera fyri a. fáa allan land- grunnin friðaðan móti útlendsk- ari fiskiveiðu. Eftr tí sum best er vitað. hevur einki verið gjørt við mål 5 síðan á. samtykti Sitandi landsstýri vil lut- taka i dg vera við til at skipa fyri samråd ngum við brear og allastaðni, har talan kann vera um at røkja føroysk áhugamál. Hava vit kki gongd og rør- ng i å hesum øki, verdur ong- an iO at bera il at gera gór- um greitt, at her er talan um lítla jOO, sum skal nýta mes a nar! n av egnum øki, men sum eisni hevur tað lívskravið, at hon må verða hjá ødrum. Hugmyndina um —»spec al sig ng necial preference« (2 Ven» 'ørv og serl'g ræ tind ) MPa i 'kki fest i vtsku stór- utan at v't ganga á a er síga, at her koma m ey mál, sum no hava fyri okk- ið. a tað eru út, ra tær avmark-