týsdagur 11. juni 2002síða 4

6 Nr. 108 - 11. juni 2002 Nr. 108 - 11. juni 2002 7 Tað var ein søguligt løta tá í Norðbúgvin bleiv fyrsta skipið, sum er skrásett í skipasýninum, eftir at tað var yvirtikið á føroyskar hendur SKIPARAKSTUR Áki Bertholdsen – Nóta- og trolskipið, Norðbúgvin er nú blivið søguligt í Føroyum. Tað er er nevniliga fyrsta skipið, sum er skrásett í skipasýninum, eftir at tað var yvirtikið á føroyskar hendur. Nú føroyingar hava yvirtikið Skipasýnið, skulu øll skip sum koma inn í føroyska skipaflotan góð- kennast av føroyska skipa- sýninum. Higartil hava danir um- sitið hetta málsøki ígjøg- num eina umboðsstovu í Føroyum. Og fyrsta skipið, sum er innflutt og skrásett í Skipa- sýni Føroya, er Norðbúgvin úr Havn. Norðbúgvin kom úr Skotlandi fyrst í mars mánað. Tað er dóttirfelagið hjá Kongshavnar Trolara- felag, P/F Rættarhamar, á Strondum, sum hevur keypt skipið. Bjarti Mohr, sum er útgerðarmaður á Norð- búgvanum, sigur, at talan er eitt kombinerað nóta- og trolskip og hann skal fiska í Norðsjónum eftir ídnaðar- fiski. Norðbúgvin er uppruna- liga norskur og var navn- givin ” Borgoygut”. Síðani keyptu skottar hann og góvu honum navnið ”Philorth”, eftir eini á við Fraserburgh. Norðbúgvin hevur tikið mangan brattan og var m.a. við í bjargingararbeiðinum táið hitt stóra oljutanga- skipið fór á land í Hetlandi fyri nøkrum árum síðani. Norðbúgvin er 55 metrar langur og 10,2 metrar breiður og lastar upp til 1000 tons. Skipið hevur ligið við bryggju undir Skipasmiðjuni í Havn til umbyggingar í meira enn tveir mánaðir. Bjarti Mohr sigur, at meginparturin av skipinum er tikið sundur og umbygt so at tað lýkur øll krøv frá Skipasýninum. So hóast skipið er bygt í 1975, er tað í góðum standi nú. Hvat tað annars stendur teimum í nú, hevur hann ikki hug at tosa um. Ógvuliga gjøgnumført Bjarti Mohr útgerðarmaður á Norðbúgvanum sigur at Føroyska Skipasýnið var ógvuliga gjøgnumført. – Eitt nýtt krav sum er komið, er at øll skip skulu vera í klassa. Tískil er alt á Norðbúgvanum, ið hevur við klassakrøvini at gera, eisini gjøgnumgingið. Norðbúgvin er klassaður hjá Det Norske Veritas sum man vera ímillum tey strangastu klassfyritøknum í heiminum. Tað vóru annars summi, sum stúrdu fyri at trygdar- krøvini fóru at verða slakað, tá ið vit sjálvi skuldi umsita skipa- sýnið.Men tað er heldur tvørturímóti, sigur Bjarti Mohr. – Men hóast tað kostaði nógv at fáa alt gjørt, sum kravdist, er tað kortini gott at fáa øll viðurskifti uppá pláss, serliga tey viðurskifti sum hava við trygdina at gera. Og at skipini skulu vera í klassa hevur stóran týdning, tí tá er fast eftirlit við skipunum. Tað kostar nógvan pening, men ger samstundis, at skipini eru nógv meiri verd, so tað hevur stóran týdning fyri flotan. Sera væl nøgdir Hann sigur, at teir eru væl nøgdir við bátin. Hann var sjálvur við í Skotlandi eftir honum og hann royndist sera væl á heimferðini til Føroya. Nú er Norðbúgvin júst afturkomin av fyrsta túr- inum eftir nebbasild. Hann var í Hanstholm, har hann avreiddi 700 tons av nebba- sild, sum hann fekk á hes- um royndartúrinum. Bjarti Mohr sigur, at eitt sindur av byrjunartrupul- leikum vóru. M.a. bleiv trolið skeivt, av tí at ov nógv kom í beinavegin. – Við tað at trolið er nýtt, høvdu knútarnir í mesk- unum ikki reiðiliga sett seg og tí bleiv trolið skeivt, táið skipið vendi á tóvinum, men hetta er nú gjørt aftur. Annars brúka teir hesar nýggju lemmarnar frá trolvirkinum í Vági. Reiðarin sigur frá mann- ingini, at teir eru sera væl nøgdur við lemmarnar, tí teir ganga væl í sjónum og rigga eisini sera væl til hetta brúkið. Bjarti Mohr sigur at manningin letur sera væl at skipinum. Teir siga, at hann tóvar væl og liggur væl í sjónum. Skipari á Norð- búgvanum er Kári Petersen av Skarvanesi, annars er manningini er úr Skopun og úr Havn. – Vit kunnu ikki koyra so skjótt at tann seinasti ikki eisini fær fylgt við, sigur Kári Højgaard, formaður í sjálvstýrisflokkinum NýGGJ SAMGONGA Áki Bertholdsen – Tey næstu fýra árini skal onki skrumblast ígjøgnum. Kári Højgaard, formaður í sjálvstýrisflokkinum, er væl nøgdur við samgongu- skjalið, sum nú er gjørt við fólkaflokkin, tjóðveldis- flokkin og miðflokkin um nýggja smgongu. Hann sigur, at eftir sam- gonguskjalinum hevur sjálvstýrisflokkurin fingið fulla trygd fyri tí, sum flokkurin stendur fyri, nevniliga eini hóvligari og tryggari tilgongd, har vit stig fyri stig ganga fram ímóti størri sjálvbjargni. Hann er sostatt ikki heilt samdur við Høgna Hoydal, formanni tjóðveldisflok- sins, sum sigur, at hendan samgongan hevur beina kós fram ímóti fullveldinum. – Eg leggi ikki so nógv í orðið fullveldið. Vit hava gjørt eitt samgonguskjal, sum fevnir um fýra ár og í tí samgonguskjalinum, hava vit avtalað at taka nøkur smærri stig á sjálvstýris- leið. Meiri enn tað liggur ikki í samgonguskjalinum og tað fara vit í sjálv- stýrisflokkinum at halda okkum. Og tað væntar hann eisini, at hinir flokkarnir fara at halda seg til. – Tað, sum hevur størstan týdning fyri okkum, er, at vit gerast meiri sjálvbjarg- in, men at tað verður gjørd soleiðis, at føroya fólk kenna seg fullkomiliga trygg við gongdina. Kári Højgaard sigur, at tað er júst hetta, sum er avtalað í nýggja samgongu- skjalinum og meiri enn tað leggur hann ikki í avtaluna ímillum teir fýra flokkar- nar. Og hann tulkar heldur ikki samgonguskjalið øðr- vísi enn tað, sum skrivað stendur. Ógvuliga hóvligt Hann sigur, at í samgongu- skjalinum hava vit avtalað nakrar yvirtøkur. Men tað hevur avgerandi týdning, at tað stendur eisini í sam- gonguskjalinum, at allar yvirtøkur verða neyvt fyri- reikaðar í samskifti við allar avvarðandi partar og neyvar umsitingar- og fíggjarætlanir gjørdar og lagdar fyri løgtingið, áðrenn yvirtøkan verður framd. Hann heldur, at hetta tryggjar, at tað, sum verður gjørt, verður gjørt við skili. Tað, at samgonguskjalið er so hóvligt, tryggjar eisini, at tað hevur und- irtøku í einum nógv størri parti av Føroya fólki og Føroya Løgtingið, enn undanfarna samgongu hevði. – Viðmerkingarnar frá andstøðuni til samgongu- skjalið benda eisini á, at tað er vón fyri undirtøku frá einum stórum parti í Løg- tinginum fyri politikkinum á ríkisrættarliga økinum. Men hann er sannførdur um, at tað fer ikki at steðga øllum stigum á sjálv- stýrisleið, at yvirtøkurnar skulu gerast í samstarvi við avvarðandi partar í málinum. – Tað munnu vera ómeta- liga fá, sum hava nakað ímóti at verða yvirtikin. Tað, sum prestar og politistar og onnur hava verið ótrygg við, er, at tey hava følt, at yvirtøkurnar verða skrumblaðar ígjøg- num. Og tað er væl skilj- andi at tey eru ótrygg við slíkar broytingar, sum ávirka teirra viðurskifti so grundleggjandi. Men verða allir partar væl kunnaðir og sleppa tey at vera við til at forma sína egnu framtíð, og kunnu vit veita teimum vissu fyri, at tey ikki vera verri fyri, tá ið tey eru yvirtikin, verða tey av sær sjálvum positiv. Kári Højgaard ivast onga løtu í, at landsstýrið fer at liva upp til orðingarnar í samgonguskjalinum í so máta, so at yvirtøkurnar fáa undirtøku hjá teimum, sum tær fevna um. – Ger Landsstýrið tað, kann eg ikki hugsa mær, at nakar fer at hava nakað ímóti at verða yvirtikin. Hann sigur, at fyri sjálvstýrisflokkin hevur tað ikki so stóran týdning, at tað ikki gongur so skjótt. – – Fyri okkum hevur tað týdning, at gongdin er trygg, so at vit fáa fólkið við, sigur Kári Højgaard. Hann sigur, at tí er tað eisini eitt høvuðsendamál í hesi samgonguni, at kjøl- festa tey stóru stig, sum eru tikin á sjálvstýrisleið í farna valskeiði. – Skulu vit varðveita vælferðina, er tað neyugt, at vit nú seta ferðina niður og laga samfelagið til niðurskurðin í blokkinum og onnur tiltøk, sum eru gjørd, áðrenn vit fara víðari, leggur hann afturat. Fleiri málsøki Annars fegnast formaður sjálvstýrisfloksins um, at tað eisini eydnaðist sjálv- stýrisflokkinum at fáa nøkur málsøki afturat at umsita í nýggju samgong- uni. Umframt oljumál, hava vit nú eisini orkumál, byggi- og býarskipanarmál og, ikki minst útjaðaramál. Norðbúgvin bleiv nummar eitt Nú var neyðugt at seta ferðina niður Her liggur Norðbúgvin og avreiðir í Hanstholm av fyrsta túrinum. Skipið aftanfyri, er Suðurvarði, sum Bjarti Mohr eisini er ein høvuðsmaður í. Suðurvarði hevði 300 tons av nebbasild – Hetta var ein tungur burður, men úrslitið er til at fegnast um, sigur Kári Højgaard, formaður í sjálvstýrisflokkinum Dagarnar 2. til 6. juli verður tann 19. Jazz- festivalurin hildin. 80 tónleikarar fara at spæla á 10 ymsum spælistøðum. Fleiri rættiliga kend nøvn leggja eisini leiðina til Føroya – Stig Rossen verður høvuðsnavnið FESTIVALUR Heri á Rógvi Aftur í ár verður skipað fyri Jazzfestivalinum. Hesin í Føroyum so kendi festival- urin fer fyri 19. ferð av bakkastokki, og fyrireikar- arnir hava eydnast at fingið hendur á einari røð av kendum jazz nøvnum – bæði innan- og uttanlands. 18 orkestur skulu dagar- nar frá týsdegnum 2. juli til sunnudagin 6. juli spæla á festivalinum. Spælistøðini eru mest í Havn. Talan verður bæði um vanligar konsertir, men eisini ókeypis uttandura konsert- ir. Brandur Øssursson, sum aftur í ár fyriskipar festival- in, sigur, at teir hesaferð hava lagt seg eftir at kunna vísa nógvan ymiskan sang. Ikki færri enn sjey kvinnu- ligir sangarar koma til Før- oya til festivalin. Nevnast kann eitt nú Irina Strange úr Russlandi. Hennera sangevni eru heilt framúr. Rødd hennara spennir um fýra oktavar í hennara jazzframførslu. Eisini kunnu vit nevna Wentus Blues Band, sum er heimsken blues orkestur, sum fyrireikarin veruliga er glaður fyri at hava fingið til Føroya, tí eftirspurningurin er risastórur. Sum heild umfatar Jazz- festivalurin rættiliga nógv forkunnugt og spennandi. Sum altíð er nógv føroyskt við. Eitt nú Malan Thom- sen og Unn Patursson vera við við teirra manningum. Eisini veðrur okkurt tiltak við Norðlýsinum. Stig Størsta navnið á festivali- num er Stig Rossen. Hann fer at hava tvær konsertir í Norðurlandahúsinum mikukvøldið. Nítiárini vóru júst byrj- aði, tá Stig Rossen heldur óvæntað fekk sítt stóra gjøgnumbrot í London sum musicalsangari. Hann var júst liðugur við sjónleikara- útbúgvingina á Guildhall School of Music and Drama, og hevði fingið ein tjans sum kórsangari í Les Miserables. Men har roynd- ist hann somikið væl, at fyriskipararnir skjótt bjóð- aðu honum høvuðsleiklutin sum Jeal Valjean í Les Mis- erables. Hetta var ein dreyma-leiklutur, og í hon- um varð Stig Rossen ver- andi í 1400 framførslum í sjey londum. Í Føroyum fer Stig Ross- en einamest at syngja løg úr sangleikum. Umframt Les Miserables, hevur hann til dømis havt leiklutir sum Judas í Jesus Christ Super- star, og Anatoly Sergievsky í Chess. Í Danmark var Stig Rossen eisini ein av fyri- skiparunum av Chess, og tilsamans vóru 80.000 at- gongumerki seld. Haravtrat hevur Stig Rossen sungið nógvan musicaltónleik í konsert- høpi. Til dømis tríggjar konsertir við Andrew Lloyd-Webber tónleiki saman við Radioundir- haldsorkestrinum. Og hann hevur bæði gjørt upptøkur og spælt konsertir við Sønderjyllands Symfonior- kester, undir leiðslu av bret- anum David Firman Men føroyingar kunnu eisini vænta at hoyra væl- kendan populertónleik. Stig Rossen hevur nomið við nógv tónleikasløg. Hann er ein persónur, sum uttan íhald søkir sær avbjóðingar. Men hann kann í øllum før- um lova, at tað bara verður tað besta, sum vit fáa at hoyra. Tað var heppið hjá Jazz- festivalinum, at gera sátt- mála við Stig Rossen um tvær konsertir í Norður- landahúsinum 3. juli, upp- lýsir festivalstjórin Brandur Øssursson. Rossen er sera nógv umbiðin. Umframt at syngja konsertir, ger hann nógvar upptøkur, og leggur lag á hjá øðrum. Stig Rossen er musical- meistarin. Og hóast hann leingi hevur verið sera sjónligur í donskum høpi, hevur hann flestu árini havt støð í musical-umhvørvi- num í London, har stórur partur av hansara danska tilfari eisini er lagt til rættis ella tikið upp. Eitt nú bróð- urparturin av donsku Chess útgávuni, sum varð gjørd fyri hálvum ári síðan. Men hann hevur eisini gjørt fløgur, sum eru ætlað- ar altjóða marknaðinum. Eitt nú varð plátan Letters of Love frá 1997, sum Polygram gav út, seld nógv úti í víðu verð. Seinastu al- tjóða royndina hevur Stig Rossen úr Kina. Í samband við at tað í ár eru 50 ár síð- an, at Danmark og Kina knýttu diplomatiskt sam- band, sang Stig Rossen í apríl mánaði í ár Gallakon- sert í Beijing. Atgongumerkjasølan til Stig Rossen er longu byrjað í Norðurlandahúsinum. Mánadagin í komandi viku byrjar atgongumerkjasølan til øll hini tiltøkini. 19. Jazzfestivalurin: Stig Rossen høvuðsnavn David McDine, sonur bretska hermannin, Joseph McDine, sum var í Føroyum undir seinna heimsbardaga, leitar eftir vinfólki, pápin fann sær á Toft- um ella á Nesi undir krígnum. Hann hevur eingi nøvn at halda seg til, bara eitt post- kort og nakrar mynd- ir EFTIRLÝSING Eirikur Lindenskov – Eg eiti David McDine, eri blaðstjóri á einum viku- blað, eri 64 ára gamal, gift- ur og havi tvey vaksin børn. Soleiðis byrjar ein ong- lendingur brævið, sum hann hevur sent føroysku bløðunum. Undir krígnum var pápi hansara í Føroy- um. Hann doyði fyri 16 ár- um síðani, 80 ára gamal. Navn hansara var Joseph McDine, og hann var í tæn- astu hjá Royal Artillery í Føroyum árini 1942/43. – Hann tosaði altíð um ta góðu tíðina, hann hevði í Føroyum og um vinfólkini, hann fann sær. Hann hevði samband við tey í nøkur ár, og eg havi eitt postkort, sum hann fekk í 1965. Eg havi eisini myndaalbum hansara við myndum úr Føroyum, serliga við mynd- um av familjuni, hann knýtti serligt vinarband við, skrivar David McDine, sum harmast um, at hann ikki veit navnið á familjuni og tískil heldur ikki hevur adressu teirra. – Einasta sporið eg havi, eru hesar myndirnar og postkortið, eg sendi tykk- um, skrivar hann. Pápi hansara helt til á Nesi í Eysturoy, ta tíð, hann var í Føroyum. David McDine kemur til Føroya at ferðast í summar saman við einum vinmanni. Hann kemur higar 5. juli og steðgar til 7. juli. Hann býr á Hotel Hafnia í Havn, meðan hann er her. – Eg hevði verið sera feg- in, um eg kundi hitt onkran í familjuni, sum var so blíð við pápa mín undir kríg- num, sigur hann. Hann hitt- ist á Hotel Hafnia, meðan hann er her. Til ber eisini at skriva honum bræv ella teldubræv. Bústaður hans- ara er: David McDine, Mount Ephraim, Wheel- barrow Town, Stelling Minnis, Canterbury, Kent, England. Teldupostur hansara er: david@mcdine.fsnet.co.uk Leitar eftir vinfólki frá krígnum Baksíðan á postkortinum, sum pápi mín fekk úr Føroyum í 1965 Pápi mín, Joseph McDine í hermannabúnaum tíðliga undir seinna heimsbardaga Føroyska familjan á Nesi í Eysturoy, sum var so blíð við pápa mín, ta tíð hann var her undir krígnum Pápi mín við føroyskum vinum – kanska myndin er tikin á Toftum C M Y K 7 6