fríggjadagur 25. januar 1974síða 9

NR. 7 25. JANUAR 1974 SOSIALURIN LAGNAN hjá norsku sildini Í samband við dapra útlitið fyri sildaveiðuni í Norðsjónum, er áhugin fyri norska sildastovn inum, ella sum vit vanliga róp- i hana íslandssildini, vaksin aftur. Teir fiskimenn. sum tóku lut í sildaveiðuni norðanfyri í 1968. fáa seg ikki at trúgva, at hon kann vera uppfiskað, flestu teirra halda heldur, at hon hvarv norður igjøgnum undan skipunum, og sostatt bert hevur broytt gongdina. Samstundis hoyrsat tíðindi úr Íslandi um sild. Og norskir fiski menn siga frá, at teir síggja nógva sild á gomlu gýtingarleið unum. Fyri at fáa skil á hesum, er neyðugt at gera sær greitt, at fleiri stovnar eru til í sildini norðanfyri, sum einki samband hevur = vid Norðsjóarsildina. Hesa silina í Norðurhavinum rópa -vit eisini Atlanto-skand- isku sildina eftir Atlantshavi- num og Skandinavisku hálv- oynni, Stovnarnir nordanfyri eru: Íslendsku vårsildin, sum gytir á Sudurkndinum, Íslendska summ&ærsildin, sum gýtir somu stød i august-sep- tember, Norska vårsildin, sum gytir å norsku vesturstrondini og bankunum eystan fyri Føroy- ar í mars. Haraftrat rokna menn við ein um stovni, sum hoyrir til leið- ina um Víking Bank og gýtir har seint á vetri. Av hesum stovnum, er hin einasti, sum er nøkulunda væl fyri, Íslendska summarsildin, og tað er um hana tíðindini úr Íslandi eru. Hóast hon tykist at vera í framvøkstri aftur, hava Íslendingar ikki loyvt veiðu eft- ir henni í ár. Hin Íslendska vár- sildin er heilt niðurundirkomin, stovnurin er í botni. Nógv hin slørsti stovnurin var hin norska sildin, og tað var serliga hann, menn veiddu á Norðurlandjaum, og eystur úr Íslandi-norðan fyri Føroyar tey góðu heystini í 50'unum og upp til 1968. Aftaná gytingina leii- aði hesin stovnur sær út á hesi øki at ganga á beiti og fítast upp til veturin, og tá veiddu earnaskipin; hana. Tá fiskimenn inir siga, at gongdin var løgin í 1968, er hetia rætt, og varð hon hetta bæði í 1967 og 1968 Hesi árini var hitin í sjónum ógvuliga óvanl'gur. og gjørdi heita, at sildin fekk heilt aðra gongd enn vant Í staðin fyri at ganga á beiti á vanligum leiðum, helt ein stór ur partur av henni heilt norður i gjógnum undir Bjarnoynna og Svalbard. um mir VIK Ut tam | (4 Gongdin hesi bæði árini á kortinum. Í 1968 var heildarveiðan av hesi norsku sild komin heilt nið ur móti 200.000 tonsum móti yvir 1 millión tonsum árini und an. Men hóast hetta gekk síldin tó somikið saman at nakað var at fáa. sæst f 1969 fekkst at kalla eingin sild hvørki á gomlu heystfeltu- num ella longur norduri. Sov- jettisk skip fingu eitt slød og et sindur varð veitt undir gyt- ingini; tað var alt. Og síðani hetta hevur sildin ikki verið at síggja fyrr enn nú í 1973. tá norðmenn funnu gýt- andi sild á gomlu gytingarfeku- num. Har, sum sild var at síggja, gekk hon tøtt, men ekið. hon sást á, var lítið og einki. Sildin, sum varð kannað. var av árganginum 1969, sostatt nú 4 ára gomul og er hon tí ný- búgvin og gýtir fyri fyrstu ferð. Orsekir til afturgongdina Fisk'frødingar eru í dag samdir um, at orsøkin til stóru aftur- gongdina er bæði ovurfisking og nåtturuorsøkir. Ovfisking stóðst av tí ovur- stóra vøkstri, sum kom mitt í 60'unum, serliga í norska veidi- flotanum, tá kraftblokkurin vann fram. Náttúruorsókirnar eru, at vit ikki síðan 1959 og 1960 hava havt reiðiligar stórar árgangir av sild. Av ti, at tilgongd'n av yngli og ungsild hevur verið so lítil. er gamli stovnurin við tidini fiskaður upp. ella í hvussu so er, er støddin komin so langt niður, at hann fiskast ikki. Meðan stovnurin, tå hann var uppá tað besta, var mettur al vera 14 mill. tons, so mettu fiskifræðingar hann í 1960 sambært ekkoloddingar til i|ini. Teir leita um heystid Sildagongd 1967-68 er hettå ein hugsað 250.000 tons, ógvuliga lítil nøgd, tá verður um víða økid. Norðmenn fylgja serstakliga væl við Jagnuni hjá hesari sild- um e vg mesta lagi at vera uml. 700.000 [alt Barentshavið efuir sildayngli. tons og neyvan stórt meira enn | men har hevur verið svart síðan 1970 inntil i år, tå teir aftur funnu minni nøgdir av sild. sum var gýðt sama árið. KM (Endurprent úr tidarritinum »Tidindi frá fískirannsóknar- stovuni« fyri september—desem ber 1973). Framhald frá |. síðu in ávikavist skotið upp, at sam skattingin verður avtikin og at útreiðslur til umsiting av hús- um verða at skipa sum frádrátt ur. Landsstýrið hevur í fyrra føri num skotið upp, at konufrá- drátturin verður hækkaður úr 2000 uppí 4000 kr. Hetta sum eina fyribilsloysn. Ogvuliga lítil bati Jógvan Sundstein, úr fólkaflokk inum, helt, at landsstýrisupp- skotið var ikki nógv at taka av. Hann segði seg vóna, at upp- skotið til serstaka skatting av partafeløgum fer at hava meiri kjøt uppiå. Jógvan Sundstein: Sambært prísútviklingin, sum er farin fram, skuldi konufrá- drátturin verið uppi á í minsta lagi 5—6000 kr. Men ein konu frádráttur kemur ið hvussu er at skattalógin lógvan Sundstein ein sovipúta HARE, SUM 1AO VETUK BA lætta, men um inntøkur uppå i 40—50.000 kr Skattatrystid verður nú at vaksa i kommun- mev- | urna NORRØN UNGDÓMSLEGA i Íslandi ÍSF hevur fingið innbjóðing, og áheitanir eru sendar itrottarfeløgunum um luttøku Í døgunum frå 28. jumí til 6. juli skipar Ítróttarsamband Íslands fyri norrønari ungdómslegu við Laugarvatn, nærindis Reykja- vík. Ætlanin er at fáa tilsamans 60—70 luttakarar, ella 10 lut- takarar í aldrinum 15-—18 úr hvørjum einstøkum av norður- londunum. Millum teirra, sum longu hava f.ngid innbjóðing. er ÍSF, og hevur starvsnevndin í hesum sambandi sent áheitanir út til hvort einstakt ítróttarfelag í landinum Ætlanin er, at so nógvar ítrótt argreinir sum gjørligt skulu fáa møguleika at luttaka. Um fleiri enn 10 siga frá luttøku, skilar nevndin sær rætt til at velja i- millum luttakararnar. verður sagt í áheitanini til felogini Ferðina til og frá Íslandi verð ur hver hutakari at greiða sjálv- ur, meðan uppihaldid í Íslandi er ókeypis, revsa hjúnarlagið. Havast má í huga, at um hjúnarfelagarnir arbeiða úti og vinna nógvan pening verður skatturin hareft- ir. Her er at taka við aðrari hondini og geva við hinari. Tað ber ikki í dag til at tala um inn tókur uppá 10—15.000 kr. sum landsstýrið sambært upp- skot tess ætlar at geva skatta- um. Her er onki perspektiv aft anfyri, segði Jógvan Sundstein, sum somuleiðis eftirlýsti eina rættiliga — gjøgnumgongd a skattalógini. Hann segði, at skattalógin = framvegis verður ein sovipúia Skattanevndin, sum fær uppskotið til viðgerðar. vil ar- beiða dúgliga við málinum, sol av u, prsraoro KT. og kanska í komandi skattaári kunnu vit fáa eina aðra skatla- gøtu at ganga eftir, segði Jógv- Sundstein. Finnbogi Isaksen, úr tjóðveld isflokkinum, segði seg hava væn an tað meiri burtur úr uppskoti landsstýrisins. Her er ógvuliga lítil bati. helt hann Finnbogi Isaksen: Sambært útrokningar frá manni við starvi í skattaumsit- ingini er skattatrýstið vaksið rættiliga nógv síðan 1964. Með an 17 pst. vórðu skattað av ein- ari inntøku hjá arbeiðsmanni sum uppihaldara hetta árið verð ur løn hansara i dag, sum el vorðin nakað hækkað. skattac við 43 pst. Tær stóru prosent lækkingarnar í uppskoti lands stýrisins ríma als ikki við lækk ingar í krónum Galdandi skattalóg revsar tat hvítir d hjúnarlagið samstundis sum sam felagið verður grundað á hjún- arlagið. Hjún megu verða skat að hvort síðani kunnu sær og kvinnurnar tinnbog: Ís vanvirdat oruRtieyjaðum | triggfadaps bladre