fríggjadagur 8. februar 1974síða 9

NR, ll 8. FEBRUAR 1974 Tillukku Atli! Langt av landi skotin las eg í einum donskum títtindastukba um endaligu stødutakan løg- manns og landsstýrisins í EEC málinum, Orðaljóðið var júst tað sama, sum eg tilvildarliga hoyrdi av munni Atla á fundi í Keypmannahavn eftir fyrsta fund hansara Vid teir høgu bruxellesharrarnar fyri umleið trimum árum síðani. Atli gjørdi so avgjørt tað ein- asta, maður í slíkari ábyrgdar- stóðu kundi og hevði skyldu at gera. Sum lús millum naglir troytti hesin allar hugsandi møguleikar, hóast hugur hans- ara ikki eina einastu løtu stóð til henda risastóra kraddarafel- agsskapin, sum EEC í roynd og veru má kallast. Tað skuldi nevniliga ikki eydnast einum ti einasta at koma aftaná sum køttur uppúr høvdatrog og vísa hesum manni á møguligar ó- royndar leiðir, um so var, at vit stóðu eftir á vali sum kánus ongum ella bert einum eiti av einum handiissáttmála. Við alrastørsta skynsemi utan kenslur av sinnismuni hevur løgmadur nú staðið i and OT glettinum i samfull trý år, hes- um måli vidvikjandi, tikid å seg skuldseiingar so fúlar, at maður við vanligum andsvilja og -styrki, fyri langt síðan var vorðin heilavillur. Sjálvt svarta- deyðaskriving fjúrtanda, sum meira og meira tók skapi av einari altoyðand; landasótt, ið ikki lat eftir seg mins'a sindri at standa ímóti við, um vit íkki í ollum livsins vidurførum bóru okkum at sum jauarnir fyri vestan. gav hann vá!an, vøttin við at kunngsra stóðu lands- stýrisins í hesum vandamáli. Hóast eg haldi meg skilja, at umboð sjálvstýrisins og sam- bandsins eru væl frægari enn undangongumenn teirra, vil eg kanna løgmanni hesa greiðu stødutakan, tí einhvør okkara. sum bara fylgir við í smáum. veit hvussu stór arbeiðsbyrða hetta vanlukku mál hevur verið honum. At leggja so nógva or- ku í eitt mál, sum als íkki er eftir egnum huga, krevur nakað at taka av; men havi eg røttu fatanina av manninum, verða hesar beisku royndir einans at styðja hann í rættferðsstríðnum. sum á ongum sinni má steðga. nú so væl er komið áleiðis. Um demokratiid, sum vit sa- man við hinum norðurløndum framvegis halda høgt í metum, hóast lað er við at missa fóta- f.stiO í Europu, skal bjargast okkum, tørvar okkum júst slík- ar menn, sum i einihvorjari s øpdu tora at visa lit, sjålvt um persónliga støda teirra við hes- um kundi vikna, vegna undir- brotligu — sniðálop mótsteðu- manna, sum hóast alt ikki hætta sær at leggja rygg til og sum neyvan vita betri ráðini til at taka. Okkum tørvar menn, sum hava fata, at politikkur einans skal rekast yvir »belti« og ikki sum skjótan við trýst- rendum nálum uttan fyrilit, har tær møguliga svíða sárast. — man 94 aka 6 0 A -o pr børmridaer Tær Menn, ið hava nakað at síga fólki, hóast hesir meira halla til tann vitborna skapandi politikk in, fyri ikki at siga sannleikan, sum tianverri fellur mongum ov turrur. Menn, sum evna at vinna oyru fyri hugsjónum sín- um, hóast teir ikki tala til tað lægsta í menniskjuni, hatið og øvundina, sum á ongum sinni hava leitt til annað enn persón- ligar jagstranir og týningar. Eg skal viðganga, at eg til tíðir álvarsliga stúrdi fyri úr- slitinum av øllum samrådingu- num og sjåldsama lagaliga til- boði EEC's um biditid, hóast eg ikki eina løtu ivadist um løgmannsins andstygd fyri fel- agsskapinum. Men av beiskum royndum kenna vit dømini so mong. um hver hótan tað kann vera, um føroyskir svika- poluikkarar lytarleyst leypa i posa ríkismyndugleikanna. Eftir tað sum hent er i EEC málinum, åtii ongin føroyingur longur at himprast við at tíkið til sín politikk Atla, um so er. ter vilja styðja suíðið fyri størst møguliga føroyska av- gerdarræitinum. Tá sæð verður burtur frá skemdarblødunum, sum nú eru noydd at triva i annan lagd, um hesi ikki heldur velja at hvila mussaskød'ni í longri tíð, kem- ur greiða stóða Atla og lands- s:ýrisins sera væl við í einari sokaðlaðari krepputid, har allar avgerðir lætiliga og mestsum av tilvild kundu komið at verið tiknar yvir høvdum okkara. Enn meira låtursverda man andstoðan nú kenna seg eftir at hesir menn, sum áður vóru skuldsettir fyri at vera á veg til at avreiða fødilandid til mono- polkapitalisarnar i EEC, nú vísa dirvi til sum skjótast at sleppa at samráðasi um eina handilsskipan. Var tað íkki júst hetta, fráfarna norska stjór in ikki hætti sær undir, eftir úrslitið av norsku fólkaatkvoð- uni um sama mál. Tað virkisfýsni og skynsemi, stjórnandi menn okkara hava sýnt í felagsmarknaðarmáli- num, sum tað til fullnar mis- eydnaðis! andstøduni at gera ul tað skelkandi kreppumál. SOSIALURIN B R Ø V hon fegin vildi gera tað til, átti utan prévførslur av eðrum sløgum at kunna sannføri allar rættsiktadar føroyingar um, at hesir menn vid Atla Dam å odda av sonnum eru åbyrgdar- poltikkarar og ikki rådaleysir undansitøkkingar. Krisjan EDOLEOOLEÐ Happadráttur Ég veit ikki hvor sítur fyri happadråttinum, men har má vera nakað heilt gatið við teim um, ið har sita. Býta 458 vinningar út á 100 kr. Tað vil siga, um tú vinnur við heilum sedli fært tú 90 kr. hálvan 45 kr, kvar: heilar 22,50 kr. Hetta er jú eingin ncining í. við 8) smáum vinningum. Ger- ið hasar 458 smæstu vinningar- nar til 115 á 500 kr. so er tad ein vinn'ngur. Og í fyrsta dráti latið 15.000 fara í tvey. Sama i 2. drátii, latið 20.000 og 10.000 báðar fara í tviningar. Í 3 dråti latið 50.000 fara í try og 25.000 í helvt. Heita er eitt ógvuliga út- breitt ynski og hugsið tykkum hvussu nógv tað heyði koyrt undir salgið. Vit sum onkuntíð vinna við kvarium og hálvum ergra okk- um bæði gulan og grønan yvir 22,50 og 45,00 kr. At fle'ri kunna vinna og fáa gleði av happadrástinum, tað er umráðandi at minka nógv um leir smæstu Vinningarnar og somuleiðis teir sóru (til flei- ri meðalstórar vinn'ngar). Í år er ovseini, men fái í lag at broyta til 1975, tå stóri gagn fyri bæði happadrátt og keyp- arar. Jaynuðarmaður SED GSR I RC RITI Føroya tingmenn Viðv. sambandinum um Streymin og dalin millum Fjarda (og vidari til Leirvikar og Klaksvikar) Umborð á n/s >Sundaferjana tann 3. febr. 1974. Ta vit í 1963 heittu á æraða tingmann Sigurð Jo- ensen um at sýkja Føroya Landsstýri um loyvi til fergusamband norðuri í Sundalagnum, kom einki burtur úr hesi umsókn, tí vit fingu einki svar frá landsstýrinum! , Tá er tað, vit heita á A SR ARRRS. 5 hnn fer at — —… * = oil ano metir ant Hilmar Kass tingmann um hjálp at fáa svar frá lands- stýrinum uppá hesa um- sókn okkara. Tað fingu vit, tó tað tók drúgva tíð, og endalig játtan uppá um- sóknina varð givin 27. juli 1967. Hetta loyvi hgvdu vit ikki fingið uttan hansara hjálp og framskygni, at tað var fyri neyðini at fáa eitt regulert fergusamband í Sundalagnum, so sum tað er í dag. Soarndeiðis mæta vit at kunna SÍÐA 9 Mánadagin 23. juni 1969 varð hetta ein veruleiki, sum vit eru ómetaliga takksamir fyri. Hetta fer- gusamband hava vit røkt so samvitskufult sum vit kunna, tó álíkavæl taka vit móti grovum kritikki. Het- ta áður nevnda loyvi, sum okkum varð givið, er tað misbrúkt? Angrar lands- stýrið í síni heild, at hetta loyvi varð givið okkum? Nú í døgunum var figgj- arlógin vidgjørd á tingi. Eg royndi at fáa so nógv við av debattini sum gjørligt. Har komu fram fleiri høv- uðs-tema. Eg skal nevna nókur, sum hava interessu hesum viðvíkjandi. Tað var framsígginheit, fiskiskapur nærindis, sparsemi, reinføri í náttúruni, oljukreppa, oljusparing, 'oljuprísir, ol- Justopp, vatnorka, orku- nøgd, el-prísir, tað var samferðslumál og tað var strandferðslumál. Eitt helt eg vera felags fyri teir flestu talararnar, og tað var sparsemi, tað sum skuldi gerast, skuldi vera hóskandi og endamálsein- ligt, effektivt og fáa mest møguliga valuta fyri inve- steradar pengar. Um vegir varð ikki spurt um, hvussu teir skuldu ve- ra og gerast — burtursæð frá eini syntés, sum. Jógvan Sundstein kom við. — Veg- arbeiðið verður latið upp i hendurnar å Mikkjal Helmsdal, landsverkfrød- ingi, og so tekur man sær til takkar vid ti, hann ger. Um Mikkjal Helmsdal síð- an fer til fjals ella út á sjogv vi8 vegnum, tad ger ikki mun! Tá verður ikki spurt um framsígginheit ella fiskiskap nærindis, olju, oljukreppu, oljuspar- ing, oljuprís, oljustopp ella vatnorku, orkunggd, el- prísir ella tíðsparing. Eg havi við brævi medio januar 1974 í blødunum belyst nakad av projektin- um Brugvin um Streymin —Dalin millum Fjarda og lagt fram teori i hesum stórmáli, og bidid Atla Dam, løgmann, og Mikkjal Helmsdal, landsverkfrød- ing, mótbevísa mini teori. Tað hevur hvørgin gjørt. Hvi? Ju, av tí simplu grund, at teir vita einki! Ti teir hava ikki kannað mei- ra enn tað eina projektið, og tað er uppá gjøt, og síð- an er tað latið upp í hend- urnar á byggifelagnum E. Pihl & Søn. Tá arbeiðið er liðugt, er rokningin nær um tvær ferðir so stór, men hvussu stór, fær skattaborgarin ongantíð at vita. Eg persónliga havi tosað við Mikkjal Helmsdal, landsverkfrøding, um gerð av bergholinum í neðra. Hann vísir á ta gasskon- centratión, sum kann koma at verða av teimum akfør- um, sum koyra igjøgnum bergholið, men hann veit ikki, hvussu nógv av gassi skal til fyri at gasskon- centratiónin skal bila, ella hvussu ofta luftin skal skiftast út, fyri at hon skal vera nóg rein, ella hvussu nógv kraft skal til fyri at halda bergholið gassfrítt, og heldur ikki veit hann, hvat eitt útluftingaranlegg kostar! Tí tað er ikki kann- að! At spilla projektið fyri 20 mill. kr., tað harmoner- ar illa við tað, sum eftir- lýst varð av okkara ting- monnum, tá fíggjarlógin fekk fyrstu viðgerð tað Harrans ár 1974. Her skal eg draga fram nakað meira viðvíkjandi fiskiskapi og samferðslu, tá oljan er uppi, ella tá vit ikki hava hana meira. Vit mugu líta á el-streym, hann er dýrur og má eisini sparast fyri at hann skal røkka til. Tí mugu vegirnir liggja slættir og stytstu leið, fyri at fáa so nógv sum møguligt burturur hvørji el-einheit. = Tá vit eru á landi, er tað ikki torført at gera nyttu úr el-orkuni, sum vit tå vónandi hava. Á báti er verri vorðið, tá oljan ikki er meira! Tá er verri at fara á flot, tí tað er ikki so líkatil at taka el-orkuna við sær í bátin, ið hvussu so er í tí formi vit kenna hana í dag. At fylla bátin fullan av akkumulatorum, tá vit fara til útróðrar, og kasta teir yvir borð, tá man er komin á fiski:eid, fyri at báturin skal kunna føra fólk og fisk til lands, er neyvan rationelt ella reinføri á sjónum, og ikki minni Ogjørligt er at draga ein el-kápul afturúr bátin- um. Hetta er ógvuliga dapurt upplagt, men sigi eg so, at vit rógva og sigla líka sum teir gomlu gjørdu, so er myndin líka ljót. Tá vit fara til útróðrar í framtíð- ini, fara vit so langt sum gjórligt eftir landinum og stytst neyðugt eftir sjónum. Ella at sigla eina fergu frá Klaksvík til Havnar við el- orku er neyvan gjørligt, id hvussu so er ikki bíligt. Klaksvík-Leirvík v.v. er kanska møguligt. Bergholið millum Sundalagið og Fjarða er eitt lið í sam- bandinum Klaksvík-Havn v.v. og Klaksvík-Vestman- na v.v. Tí haldi eg, at tað er løgid, at tær berørdu kommunurnar ikki reagera ímóti ti dåra-projekti, sum E. Pihl & Søn skulu fara undir, sum tó ikki er byrj- að, tí Útvarp Føroya hevur einki nevnt um tað, ella kanska útvarpið hevur ongan tidindamann í Før- oyum, ella er tíðindaflutn- ingurin censureraður. Man má royna at hyggja inn í framtíðina! — Føroya ting- menn, duga tit ikki at hyggja inn í framtíðina? Tað er ikki lætt — ella eru tit allir sibbar í náttúru- læru? Men eitt vita vit, man brúkar tað, man hevur. Tí ræður um at fáa bestu nyttuna úr tí, man skaffar sær, tá man hevur hana mest fyri neyðini, tá er tað, at vegirnir, bergholini, vatnorkan og el-orkan, prísirnir, sparsemið, við- líkahaldið, rationalisering- in, effektiviteturin, tíð- sparingin, skjótleikin, mg- guleikin og komfortin gera seg mest galdandi fyri at fáa bestu urtøkuna. Eg vil taka fram eitt dómi, hvar ein dýrur veg- ur er lagdur yvir fjøll til tvær bygdir í Føroyum. Hesin vegur kostar nógv at halda viðlíka og farbar- an. Hesar somu bygdir eru næstan líka isoleradar sum einhvør útoyggjabygd, tæf hava ikki so frægt sum eina rutu eftir hesum millionvegi, tí vegurin liggur yvir fjøll! Bygairnar eru Funning og Gjógv. Til síðst vil eg biðja tykkum tingmenn gera tað tit kunnu fyri at fáa bergholið í neðra, ella ið hvussu so er, at fáa eina debatt í Útvarpinum, sum viðger vegir, berghol, orkusparing og el-nytslu tá vit onga olju hava! (Ella ber tað til at særa el- orku um til olju?). Eg vil fegin vera við í eini slíkari debatt. Við heilsan J. Jacobsen, skipari á Sundaferjans m/s