leygardagur 24. august 1974síða 5

Nr. 41 — 24. august 1974 Løgmaður á Odlavsøku: sosialurin Síða 5 Útbyggingar sum ongantíð áður — valla kann leggjast meiri fyri uttan tað fær Ohepnar avleiðingar innan vinnulivid Atli Dam, løgmadur, upplýsti í rødu síni á Olavsøku, at gjalds- javnin i fjør syndi eitt yvirskot uppå 90 milj. kr. — Hetta er tridja årid i rødini vid yvirskoti, har øll onnur — burtursæd frå 1967 — hava sýnt hall, segði løgmadur Um stutta tid leggur tingmann- ingin virki sítt í fýra ára val- skeiðnum til metingar. Andstøduflokkar og sam- gonguflokkar hava róð ein drúgvan og ofta tungan róður, men sjálvt júst áðrenn at landi verður lagt veit eingin um róð varð borð um borð, ella um nakrir runnu framum seinasta strekkið. Tá dómararnir hava talað — og gera teir tað í seinasta lagi 7. november iår ber til at gita sær hvenn part av førninginum teir einstøku flokk- arnir skulu flyta vidari. Ivaleyst hava allir tingmenn gott treysti, ti teir hvør sær eru sannførdir um, at stødutakanir teirra hava verið i tråd við, hvat rætt og skilagott er í samfelags- viðurskiftum. Kor demokratisins, at veljarin i minsta lagi fjórða hvert år skal samtykkja ella vraka hesar stoðutakanir, góðtaka vit, og vilja vit verja hesa skipan, sum uttan mun til valúrslitið veitir rætt til framvegis at virka fyri undirtøku við ymsu hugsanun- um um samfelagsins skipan, vit hver sær umboða Búgvið styrkt og konsoliderað Samgonguflokkarnir búgvið, teir lata frá sær ella taka styrkt og meta, at aftur, er munandi konsoliderað á ellum teim mongu økjum, sum hitt almenna hevur at umsita, at fyriskipa á, ella kemur í samband við Framd er útbygging í eitt mát, vit ongantíð fyrr hava sæð, og á so nógvum økjum í senn eru broytingar og ábetur hendar, at valla kann leggjast meira fyri, uttan at tað fær óhepnar avleið- ingar innan vinnulivid. Neyvan fæst útbyggingin er framd í rættari rød ella at tær loysnir, valdar eru, eru tær skilabestu, og hóast samgongan í førum, har ikki stórur meiriluti av tingmonnum semja um, at hevur verið samdur, einsamall hevur tikið ábyrgd av nýttu gongdini, so má ivaleyst eisini hon sanna, at á onkrum eki var ikki rokkið tað, ætlað var, og at onkur fyriskipan ella lóggáva ikki royndist sum væntað 7 IR i: ø at P Atli Dam Men hóast mangur situr vid hugsanum um, at just hansara áhugamál áttu at ligið fremri i reðini, mugu vit øll sæð verða negd við úrslitini, og nogd við, at tey tek, sum undanfarnu vórðu tikin stort ár — í verri tíðum fyri at fáa hóskilig vinnuamboð til vega, ikki vóru til fánýtis, men gjørdu tað møguligt at nýta prísliga viðrákið innan fiskivinn una til at rekka longri, enn mangur droymdi um fyri fáum árum síðani Nevndi ifjør, at um vit framhaldandi vildu eiga innløgumøguleikar at Óvissan um, somu byggja á, var vorðin størri, og sum fráleið komu eisini ymsir avlagandi tættir inn í myndina Umframt ótryggleikan í gjald oyrisviðurskiftum og vaksandi avmarkingar i virkismøguleik um á fjarleiðum komu vit undir mein høgg av tiltøkum, tey oljuframleiðandi londini settu í verk undir kreppuni í Miðeystri. Hóast hetta so munar framda útbyggingin og fjøltåttanin av vinnulivinum so mikið, at árið 1973 royndist okkum hitt av- gjørt besta til skurð, og at fyrra helvt av 1974 sýnir vøkstur í út- flutningsvirðinum av slíkari stødd, at tað ber til at rokna við, at hann væl vegar ímóti oljuút- reiðslunum. Vist minka tær rakstrarúrslitini, men møguleiki skuldi verið fyri hampuligum rentabiliteti eisini íár 90 milj. kr. í yvirskoti Gjaldjavnin í 1973 sýnir 90 mill kr. í yvirskoti, og er árið sostatt triðja í reðini við yvirskoti, har oll onnur 1967 hava sýnt hall. Utflutningurin vaks við 163 mill. kr. til 471 mill kr., og er hesin vekstur av somu stødd sum samlaði útflutningur in í 1967 tað árið hesir triggir burtursæð frá flokkar myndaðu landsstyri Pad skal tó sigast, at veksturin eisini stavar frá, at seld vóru gomul skip fyri 37 mill. kr Økingin í útflutningsvirðinum fyrra hálvár 1974 er umleið 70 mill. kr. í mun til fyrra hålvår 1973, og er samanlagt útflutt fyri góðar 250 mill. kr. fram til 1 juli iår Hvat vidvikur iløgum og upp sparing hjá einstaklingi og ti almenna, einstaklingaurtøku og bruttotjóðarúrteku, kann ikki sigast annað, enn at vit kunnu vera eintir við ekingina. Men ivaleyst eru oll ikki samd um, at býtið millum manna av øking hevur verið nøktandi Tó er hon í vissan mun komin realinntøkuni, hesi tilgóðar i verdur ein øllum men tad politikaranna uppgåva saman við ymsum felogum og stovnum skipa fyri framyvir at best meguligum javna í býtinum av meirinntøkum so væl sum av byrðum Bruttotjóðarúrtekan, sum fyri átta árum síðani var umleið 450 mill. kr., man iår rivuliga fara um 1 milliard krónur, bruttosparingin, sum tå var 138 mill. kr., i 1973 lå omanfyri 400 milliónir Hesin talligi vekstur sigur to ikki alt, ti telini broytast eisini av prisvøkstri og eðrum fyri brigdum. Sambærilig tel finnast ti ikki, men arbeiðið við at fáa tey til vega er væl áleiðis komið, og kunnu vit vænta at hava tey tok í komandi ári meðan Arbeiðsmongdin og virdisøkingin fleirfaldað Tó kann sigast um tey skjal, sum hjåløgd eru løgmannsrøduni íár, at i ellum tølunum, sum búskapinum viðvíkja, er goymd ur ein realokonomiskur vekstur torført at lýsa hann i hóast menn summi men Tad er procentum år hava skotid uppå 6% fleiri av sekstiårunum og sjeyti- árini hevur hann ivaleyst verið heldur størri i Føroyum enn t.d í Danmark At so er hevur ymsar orsekir, eitt nú at vit frammanundan ikki hædd við norðan lógu á hini londini, men serliga eru tað tær stóru iløgurnar, sum innan nær um ell eki hava ávirkað munandi effektivitetseking Ílogan uppá fólkið í vinnu er í og serliga innan eina dag so stor fiskivinnuna at tann arbeiðs- mongd og virdisøking, einstakur kann avrika, er fleir- faldad Hetta sæst innan skiparakst hvør ur, har tey best utgjørdu skipini geva frægastu urtøkuna. Innan byggiidnaðin greiða menn við maskinum byggingar og entre- prenørarbeidi av góðsku og stór leika, vit ikki hava kent fyrr, og framleiða handverk og idnaður við nýggjum ravmagnsriknum tólum verur, ið áður vóru torgjørdar, í slíkum tali, at tær eru týðandi í búskapinum Men samfelag okkara hevur altid verið fyri broytingum 1 um stoðum og innløgumøguleikum og er ti at hava sær fyri eyga, at skulu versnandi tidir, og at tær broyt vit eisini gjøgnumliva ingar verda gjørdar i vinnu grundarlagnum sum gerast neyðugar, um vit skulu liggja á tryggari kós Vit mugu ti framvegis tryggja javnvág imillum útbygging av verandi vinnuøkjum og av økj um, vit enn ikki hava troytt ella sum litid eru troytt Ein åvisur trekleiki i at broyta tær lagaligu umstødur, skaptar eru ti altid soleidis at vandi er fyri, at meira enn gott er fer i annan leypin, hann dettur av, ti verandi, vil vera, soleidis at broytingar koma ov seint. Skilagóð samfelags- planlegging neyðug At hava so skilagóða samfelags planlegging, at vit kenna neyð ugu tiltøkini, og at tora at fremja tey nóg tíðliga, verður meginuppgáva politikaranna i komandi årum, har samfelags- spurningar gerast alt meira torgreiddir (kompliseraðir), og har vidskifti við umheimin, kunnleiki til viðurskiftini har og samvinnan við umheimin alt meir og meir gerst fortreyt fyri jøvnum lag í eini framhaldandi útbygging. Í Føroyum verður tosad so nógv um ófrælsar staður og um eyðræning útlendinga. Men hvat er frælsi í okkara verð í dag? Danska skaldið H.C. Branner sigur „Absolut frælsi er absolut meiningsloysi, tí maður er bert maður gjøgnum eina rúgvu av heftum og bundnum viður- skiftum.< Skiparakstur Endurnýggjan At útvega sær nóg stórt veiduøki, til at ekta skipatalið kann veiða nærum somu nøgd sum áður, segdu vit ifjør vera fortreytina fyri framhaldandi út bygging og menning innan skiparaksturin Hagtølini, flyggjad eru ting vidvikjandi arpørtum og rakstrarúrslitum hjå veiduflota okkara, visa, at hoast vit idag veida å fleiri leid monnum manning um enn fyrr, vid størri skipatali og fleiri skipasløgum eftir einum vaksandi tali av fiskasløgum, so eru úrslitini innan allar tættir góð. Serliga er at vøksturin í fiskimannainntøkun gledast yvir um i teim ymsu veiðuhættunum Nevnast kunnu serliga linuveið umenn sum fyri faum árum síðani høvdu heldur lakar inn tøkur, teir liggja nu ajavnt vid aðrar Til lýsingar av broytingunum vinnuni eru tel fyri uppsett veidunøgd, fiskasløg og veiduøki tidar syna, at fyri eitt Tey tanfyri ymisk år innan keid uppå 14 år meðan økid ve Kappan fyrr var havuðsálitið, eru í dag hava avgjerdan fleiri oki, sum týdning, serliga eru tað Norðsjóarleiðirnar, sum nú føda okkum Feroyaleiðirnar fáa vaksandi óivað men týdning, og vil hesin økjast, so hvert vit læra at troyta tær á ymsan hátt, møgu- leikarnir eru nú bettir eftir sam ráðingar við aðrar, sum her veiða Teir mongu skipasáttmálar talan er um einar benda á, at menn hava álit á, at tað fer at at halda fast um flestu gjørdir eru 355 byggingar eydnast