leygardagur 24. august 1974síða 6

Síða 6 av meguleikunum, vit eiga idag, og frøast vit um hetta álit. Men tá hetta álit saman við góðum meguleikum fyri at fáa útsetan við skattgjaldan og fyri at javna skattin á tey ár, tað hóskar einum best at gjalda, elva til eitt slíkt trýst á landskassa, grunnar og stovnar eins væl og felagsskráseting, at vit kenna á okkum, at tað er iva- samt, um ikki útbyggingin fer út um tað, vit orka, og tað vit hava manning til, eiga vit væl at tátta eitt sindur í. Einstaklingurin ger tað ikki, og uppgáva okkara er tá vit ikki mugu fyriskipa byggingunum at samskipa einstaklingavirksemið sjálvir á ein slíkan hátt, at tað samrimar við samlada tørv sam- felagsins. Ambodini, vit hava at styra hesi gongd við, eru: Studningslógir Avskrivingarlógir Skattalógir og Veiðustudningslógir. Hesar skulu ikki broytast ov tíðum, men bert í tann mun neyðugt er at avmarka ella elva til skipailøgur, tí broytingarnar bera í sær Ojavnar meguleikar fyri borgararnar, teir sum hava ílagt áðrenn og aftan á eina broyting, og teir, sum ikki íleggja, men igjøgnum skatta- figgjadu studningsveitingina studla fyritakssemid og vaksa um egnu og annara innløgu- møguleikar. Grundregluni, at allir borgar- ar skulu eiga javnar møguleikar og luttøku i byrðunum, mugu vit liggja so nær sum gjørligt. Avskrivingarnar Landsstyrid metti longu i 1971, at åhugin fyri at endurnyggja skipaflotan var stórur, og at ikki var neyðugt við ov stórum skattligum fyrimunum fyri at fremja hetta. Uppskot til tryggj- an av einum jøvnum lag í skipa- byggingini og til tryggjan av, at nóg mikið bleiv bygt í Føroyum vórðu løgd á tingborð bæði i 1971, 1972 og 1973. Tingið tók ikki undir landsstýrinum í ollum. Í hvussu er ikki í avmarkingaruppskot- unum til avskrivingarlógina og studningsskipanarlógina. Meðan landsstýrið mælti til at broyta nakað av studninginum til lagalig lán, men at varðveita figgingarmeguleikan, sum ligg- ur í studningsskipanini, so hækkaði tingið studningin til summar byggingar, og meðan landsstýrið mælti til avmarking í forhondsavskrivingunum, men lagaligar rakstraravskrivingar, vidkadi tingið meguleikarnar fyri avskrivingum uppá skipa- sáttmálar Tað er nú vorðið eyðgreitt, at landskassin og kommunurnar koma at geva so munandi fyri- bilstilskot ikki einans til skipa- raksturin, men eisini til nýtslu einstaklingsins, at vandi er fyri, at aðrar uppgávur í virkinum fyri at skapa fortreytir fyri virk semi vinnulivsins og tað ríkast møguliga einstaklingaliv koma at liggja å låni. Landsstyrid leggur ti fyrst i tingsetuni fram uppskot, sum miða ímóti at taka burtur mesta partin av teirri likviditetsvíðkan hjá einstakl- ingum, liggur í forskots avskrivingarmøguleikunum. vid sum sosialurin Nr. 41 — 24. august 1974 Hesar reglur verda gjørdar so, at tær virka eins fyri allar ein- staklingar og teir samtakshættir innan vinnulivid, sum vanligir eru. Landsstyrid hevur altid mett, at vinnulivid åtti at fingid møgu- leika til at latið nakað av endur- nýggingarstudninginum flott aftur í grunnin, soleiðis at skatt- gjaldarin, sum stuðlað hevur, sum fráleið slapp undan at leggja beinleiðis í grunnin. Saman við tí luti, hann fær burtur úr ekta virkseminum og ti skatti, sum hitt almenna fær av hesum, so skuldi javnvág tá verið endurstovnað imillum tann ágóða hesin skattgjaldari fær, teir lættar hann kann fáa og tey tok, hann hevur tikið. Uppskot um slíka verður lagt fram aftur. Vinningur við skipaselu út um upprunakeypsvirðið hevur ikki verið skattaður; landsstýrið vil mæla tinginum til at leggja åvist avgjald á slíkan vinning, tá hann ikki verður nýttur til at niðurskriva nýggj rakstrargegn Arbeitt hevur eisini verið við lóggávu viðvíkjandi partafelagsskatting, har menn vilja vera við, at ein ávis dupult skatting er framd, men henda fevnandi lóggáva verður valla liðug í byrjanini av tingsetuni, men verður tikin við í tí stóra endurskoðingararbeiði, oll skatt- alóggávan stendur fyri. Lands- stýrið vil tó beinanvegin leggja nakað av tí grundtilfari, skatta- nevndin hevur savnað til kunn- leika tingsins. Hetta nevndar- arbeiði komi eg aftur til. broyting serligari Skipasmíð Feroyskt skipasmíð, sum fyri tveimum árum síðani kom í álvarsliga kreppu, er nú við at menna seg aftur. Tann byggigrunnur, fingin varð til vega vid 30 milliona láninum úr Luxembourg, veitir helvtina av figgjanini til 3 kraft- blokkafør á Skála, og er fyrsta av hesum farið úr barkastokki í juni iår. Skåla skipasmidja tykist vera endurreist á einum hollum grundarlagi,, og er arbeiðið komið í javna gongd. Í Vestmanna hevur lands- stýrið latið gera ymisk projekt til útbyggingar, skuldu gjørt tað møguligt at farið aftur undir bygging. Hesi latin felagnum til metingar. Tað vil so sum eru skal taka stoðu til, um farast undir nýgerð, ella um høvuds- denturin eina tið skal leggjast á tað mikla umvælingararbeiði, ekta skipatalið ber í sær. Skipasmiðjan eigur annars sambært stødu tingsins somu meguleikar, sum veittir vóru Skála við endurreisingina. Enn vita vit einki um bygg- ingar verða framdar í Tórshavn, tá ferjurnar ert lidnar, men vóna vit, at bæði her og aðrastaðni í Føroyum verða umstødurnar so, at byggjast kann, tí tað má kennast okkum náttúrligt, at sum mest verður smíðað heima hjá okkum sjálvum. Tað arbeið- ið kenna vit sum valasmið. Hitt mikla trýstið á útlendsk- ar smiðjur, sum seinnu árini hevur dýrkað okkum endur- nýggingina av skipaflotanum, skuldi ment kappingarførid hjá okkara virkjum, tí partur dýrkanini stendst av ektum virksemi innan aðrar idnadar- greinir í londum, sum vanliga byggja fyri feroyingar. Landsstýrið vil vakið fylgja útbyggingini innan fiskivinnuna og framvegis stuðla, so vinnu- av grundarlagið gerst so breitt sum gjørligt, vit hava hoskandi skipasløg til øll tey øki, har okkum lutast rættindi til. Gongdin i seksti- og sjeyti- årunum hevur givid tad treysti, at neydugar iløgur framvegis verda framdar. soleidis at Ídnaðurin væntaðu vit fór at taka dik á seg í sjeytiårunum, og áðrenn skeið- ið er hálvrunnið kunnu vit meta um, at útbyggingin innan henda tátt kemur at roynast. Umframt tær stóru broyting- ar, hendar eru í virkismøguleik- unum á landi við øktu landing- unum heima av saltfiski, ísfiski, idnadarfiski og sild, og av vidgerdini og eksportpakkingini av hesum, eru fleiri og fleiri komin í vinnu innan idnad, sum ikki beinleiðis hevur við fiskaúr- drátt at gera. Hesin er høvuds- stólpin, men framleiðsla á mong- um ødrum økjum ger seg eisini galdandi. Verandi fiskavirkir eru nærum oll útbygd. munandi seinastu árini ella eru í letuni undir útbygging, samstundis sum fleiri nýggj standa í gerð ella eru undir fyrireiking. Hetta er fylgj- an av teirri broyting, at meira kemur upp á land og í sterri negdum isenn enn fyrr. Fiska- virkini hava notið gott av bettu figgjanarmeguleikunum, og í prisligum uppgongutidum verða tey eisini av og å fyri at fåa konjunkturvinningar i sin lut, og eru tey flestu ti idag utgjørd við nýggjum amboðum fyri tey gomlu slitnu, og hava sostatt meguleika fyri at arbeiða meira rationelt. Gott hetta, ti í letuni gongur heldur striltið við seluni av onkrari framleiðslu t.d. frystum flokum og er tá umráð- andi, at framleiðslukostnaðurin fyri eindina gerst minni upp á er seg Konjunkturmissurin í príslig- um nidurgongutidum kann ein- ans rationaliserast burtur, skal sleppast undan almennari studn- ingsveitan til virkini. Tann handilssáttmáli, sum nú er undir landi við felagsmarkn- aðin, og sum minkar tollin komandi árini, skuldi eisini bett um her, og gjørt tað møguligt at farid undir framleidslu av meira vidgjørdum vørum, soleidis at størri partur av virdisøkingini kemur at liggja heima hjå okk- um sjålvum. Hesin såttmåli, sum eg vendi aftur til, undantekur eisini adrar idnadarvørur frå tolli og skuldi ti tey år, hann er í gildi, fingið ómetaligan tydning fyri upp- byggingina av idnadi uttan fyri fiskivinnuøkid. Egnsutviklingargrunnurin saman vid idnadargrunni, menn- ingargrunni, landsstyrisins ved- haldum og studningum, banka- figgjanini og Luxembourglånin- um hava ta stuttu tid, tey hava virkað saman, lagt stødid til fleiri nýggj virkir. Skal bert nevna byggielementvirki, byggi- tilfarsvirki, sildaflakavirki, fisk- amjølsvirki, mekaniskt virki til skipaútgerð, trolvirkir, virki til plastvirki, glastægratilfari seymframleiðslu, framleiðslu úr og onnur. Arbeitt verður ætlanum um cementblandivirki, pakkitil- farsframleiðslu, køkselement- virkjum, radiatorframleidslu, kadalframleidslu, cementpakki- virki, hermetikvirki og fleiri ødrum. Hetta bleiv ikki nevnt, fyri at vit skulu vænta okkum, at um få ár standa idnadarvirki á hverj- um tanga. Longu fyri trimum árum síðani nevndi eg, at vit ikki skuldu gykla okkum, at idn- aðarvirkini stigu upp sum fuglar Feniks viða hvar um landið, men arbeiðið við ellum hesum ætlan- um ger okkum meira búnar at meta um livilíkindini og at finna rættar loysnir. Vit vilja fevna so víða sum gjørligt í sakkønari viðgerð og stuðlan og vilja royna at fáa framt neyðuga samskipan av øll- um meguleikum á hesum eki. »Hann ið hevur nógv jern i eldinum í senn, tá má okkurt brennast<, og í samband við idnaðarútbyggingina eru fleiri brend og verða tað framvvir men júst fyri at fækka hetta talið, gerst beinrakin stýring neyðug. Tað ber ikki til, at allir teir mongu grunnar virka uttan at vita hver av eðrum, og tað ber ikki til, at privatu og almennu virkisdeildirnar arbeiða i vid hvør i sína ætt. Kainingarorkan, ser- frødingahjålpin og figgjarorkan mugu arbeida hond i hond, so ætlanir vid livilikindum kunnu fremjast. Havi fyrr sagt, at å idnadar- økinum er truplasti spurningur- in at fáa haldgóð projektir til vega. Vandamålini umredd vóru ifjør viðvíkjandi ósemjum mill- um fakligu felagsskapirnar í hesi tíð, har mong framleiðslan verð- ur mekaniserað, mugu eisini loysast, skal idnadarutbygging- in verunliga rekka meginupp- gávu síni, nevniliga at veita møguleikar fyri vaksandi ættar- liðum at staðast heima, og at skapa meguleika fyri tann hóp, sum hug. hevur at koma heim. At skipa hetta samfelagið soleið-