leygardagur 21. september 1974síða 6

Síða 6 Nr. 49 — 21. september 1974 Byrjaðu við seks næmingum á spesialskúlanum — nú eru 120 Stýrið fyri Føroya Spesialskula fer nú at taka stødu til, hvor skal byggja nýggja skúlan úti á Frælsinum i Havn. Í løtuni heldur spesialskúlin til í fýra plåssum i Havnini Ditlev Olsen: — Tað eru ov få lærarafólk á spesialskúlanum Um eina viku ella so fer stýrið fyri Foroya Spesialskúla at taka stødu til tey innkomnu tilboðini upp á bygging av nýggjum spesialskúla úti á Frælsinum í Havn. Í stýrinum sita Johan Djur- huus, formaður, Klaus Her- mann, næstformaður, Ludvík Petersen og formaðurin í for- eldraráðnum, sum í letuni er Jógvan Sundstein. 15 skúlastovur Nýggi skúlin verður útgjerdur við 15 skúlastovum fyri brekað. Stovurnar verða 40 m? hver. Til stovurnar verða gjørd try artikl- atiónsrúm, har næmingar kunnu fáa serstaka undirvising. Skúlin verður útgjerdur við høkum til triggjar barnagarðs- bólkar og til fýra bólkar, sum skulu umfata tey evnaveiku. Tó er ikki ætlanin, at næmingarnir skulu verða sundurskildir. Annars verða gjørdar stovur til smið, evning og meguliga tónleikafrálæru. Eisini verða heli til ein fysio- terapeut, til at kanna hoyrnu næminganna og til læknakann- ingar. Tað er ætlanin, at læknin, sum verður settur, eisini skal kanna næmingar úr ødrum skúl- um enn spesialskúlanum. Har- aftrat verða umsitingarheli og bókasavn, sum ætlast verða bygt í sambandi við eitt lærara- rúm, oyrafangaralaboratorium og umvælingarverkstaður til hoyritól hjá næmingunum. Til skúlatænararn verður gjerdur serstakur bústaður. Tað er avgjørt at bíða við byggingini av fimm skúlaheim- um í sambandi við spesialskúl- an, til nýggi skúlin hevur verið royndur í eitt ár, sigur stjórin á spesialskúlanum, Ditlev Olsen, í samreðu við SOSIALIN. Eitt av skrivstovufólkunum á Spesialskúlanum Tá skúlaheimini verða bygd skulu tey kunna hýsa 12 næmingum hvert. Húsast í fýra plássum Í løtuni heldur spesialskúlin til í fýra plássum í Havnini. Tey eru KFUM & K og í húsum i Brekkugøtu og á Traðarvegn- um. Næmingatalið er í letuni um 120. Næmingarnir eru í øllum aldri. Haraftrat verður nakað væl av næmingum skúlað amb- ulant. Hesir næmingar eru somuleiðis í ollum aldri, sum á henda hátt fáa stuðul til víðari skúling og fyri annars betur at Framhald frá síðu 5 hitt mest kenda dømi um hetta er, at tað eydnaðist USA at fáa Heimsbankan at seta lánini til Chile niður í lítið og einki, og steðga allari víðari lángeving til Chile. Samstundis steðgaði sjálvandi oll amerikansk láni- veiting til Chile, eins og tey lán, ið Chile frammanundan hevði, vóru uppsegd. So skjótt sum Allende var fyribeindur, fór lán- veitingin aftur at renna. Afturat komu so onnúr meira búskaparlig vápn sum handilsboycott, trýst og hótt- anir móti teimum tjóðum og handilsfyritøkum, sum hevdu samband við Allendestjórnina. Hvat brotsverk hevði eindar- fylkingin, sum Allende stóð á odda fyri, framt, eftirsum hon fekk so harða mótsteðu frá ti, vit kalla frælsa heiminum (undan- tikin eru tó lond sum tey skand- inavisku, sum styðjaðu Allende, alt tað tey orkaðu)? Unidad Popular, ella eindar- fylkingin, hevði einki brotsverk framt uttan hetta: at royna at skapa eitt samfelag, har fólkið alt fekk lut í ágóðanum av lands- ins framleiðslu og náttúruríki- domi Ein slík staða vil altid verða tann inter- mono hesum TOV ein avbjóðing til nationala (amerikanska) polkapitalin. Tað hava vit sæð í Congo, Vietnam og Indonesia fyri bert at nevna nekur fá domi av nógvum. Tað vóru allar grundir hjá Eindarfylkingini til at tjóðnýta tær útlendsku (amerikansku) fyritøkurnar. Meðan chilensku arbeidararnir og bøndurnir yvir- hevur livdu í stórum fåtækdømi, førdu tær utlendsku fyritøkurn- ar allan åg6dan ut av landinum og byttu hann ut til partaeigar- ar, ið sótu fleiri 100 kilometrar burtur frá námunum í Chile. Hvat var meira rimuligt, meira sjálvsagt enn, at fólkið í Chile skuldi átt allan ágóða av landsins framleiðslu og náttúru- rikidømi? Hetta var »brotsverkid«, ið Allende og fylking hansara av vinstravendum flokkum og rørslum, høvdu framt. Vit kenna oll svarið upp á hesa avbjóðing. Imperialistarnir fóru í kriggj á ollum økjum móti chilenska fólk- inum og vunnu í fyrsta umfari. Allende Tað verður framvegis roynt at billa fólki inn, at Allende tók seg sjálvan av dogum. Hetta kann ein t.d. lesa í seinastu útgávuni av amerikanska tíðarritinum Problems of Communism. Teir, sum vóru saman vid honum til tað síðsta, eru allir deyðir, men onkur livir enn, sum hevur verið í sama rúmi, sum Allende bert fáar minuttir, áður enn her- menninir troðkaðu seg inn í forsetaskrivstovuna, kann greiða frá, at hann bardist til tað síðsta við maskinbyrsuni, sum hann hevði fingið til gávu frá Fidel Castro. At enda varð hann raktur so meint, at hann doyði. Teir av vinmonnum hans- ara, ið enn vóru á lívi, ballaðu líkið inn í eitt chilenskt flagg og løgdu tað á eina sofu. Hesir menn eru allir tiknir av dogum seinni, men so mikið er so líkið út frá teimum, áðrenn teir lótu lív. Eitt annað, sum bendir á, at Allende ikki tók seg sjálvan av døgum er, at kona hansara, Hortensia, ikki slapp at síggja líkið. Um hervaldið einki hevði at dylja, skuldi eitt slíkt forboð ikki verið neyðugt. Læran Fyri teir europeisku sosialistisku flokkarnar, sum droyma um eina friðarliga yvirgongd til sosial- ismuna á lógligan hátt, var hern- aðarkvettið í Chile ein ræðuligur skelkur. Spurningurin, um nakað líkn- andi kundi hent í einum vestur- europeiskum landi, um sosial- istar og kommunistar fingu meiriluta á tingi og fóru undir at broyta tað kapitalistiska sam- felagið við lógligum tólum, verður ofta havdur á lofti. Tað er nógv, ið bendir á, at tað sama kundi hent, ti vit síggja ferð eftir ferð, at tá borg- araskapið kennir frámmihjá- rættindi síni hótt, er tað til reiðar at seta seg út um sínar egnu lógir til tess at varveita støduna óbroytta. Hetta kann t.d. altið lata seg gera við at siga, at demokratiið er í vanda. Tá kann hervaldið leggja uppi og taka valdið við áðurneyvndu hóttan móti demokratinum sum hjáputri. Spurningurin er so, nær demokratiið er í »vanda«, og hver skal avgera, at tað er í vanda. Tá nú kommunistar og sosial- istar í Vestureuropa kortini ikki hava slept vónini um eina friðar- liga yvirgongd frá kapitalismu til sosialismu, so er tað tí, at teir meina, at munurin millum Chile og Vesteuropa hóast alt er rættiliga stórur. Hetta er eitt so umfatandi evni, at tað ikki kann lýsast her. Somikið skal tó verða sagt, at Unidad Popular fyrst og fremst var ein rersla, ikki ein flokkur, at skipanin var alt ov leys og tískil ikki kundi nýtast móti ellum teimum hóttanum, sum vóru vendar móti stjórnini. Hinvegin eru teir vesturlendsku flokkarnir væl skipaðir og hava fult ræði á fakfelagsrørsluni, sum er væl sterkari enn hon var í Chile. Aftur at hesum kemur so tað, at tað snýr seg um framkomin idnaðarlond, meðan Chile er at kalla eitt u-land. Kortini fara teir vestureurope- isku flokkarnir at læra av tí, sum hendi fyri Allende, um so er, at teir koma til ræði. Teir vilja vita, at í somu letu, teir hava vunnið ein parlamentar- iskan meiriluta, so hava teir op- inlýst ella í loyndum eitt av heimsins sterkastu londum ímóti sær. Teir vilja læra ongantíð at líta á herin, og av hesi læru fylg- ir, at tú valla kanst stovnseta sosialismuna á fridarligan og lógligan hátt í einum vestur- lendskum idnadarsamfelagi, utt- an samstundis at skapa eitt- hvørt slag av arbeidaraheri at seta ímóti einhvørjari beinleiðis fysiskari hóttan. Tað sum verri verður at verja seg ímóti, eru tey búskaparligu vápn, sum kapital- isman ræður yvir. Tey vestur- lendsku idnadarsamfeløgini eru løttrakin og búskapur teirra sera viðkvæmur, og tey kunnu ti , um ikki væl verður ansað eftir, koyrast um koll av ti inter- nationala monopolkapitalinum, tá ið á stendur.