leygardagur 21. september 1974síða 11

Nr. 49 — 21. september 1974 sosialurin Síða 11 Rættuliga nógv hevur verið skrivað og tosað um prístalsviðgerð av verkamannalønum, og kemur hetta fyrst og fremst av teim upp- skotum hesum viðvíkjandi, sum hava verið til viðgerðar á tingi. Nevnd hava verið tel sum 1,15 oyru, sum higartil hevur verið galdandi, 1,30 oyru, sum varð samtykt, 1,5 oyru, sum arbeiðarafelogini bóðu um og 1,9 oyru, sum ein flokkur setti fram sum broytingaruppskot. Hetta eru alt oyru, sum lønin hjá timaløntum skuldi hækka fyri hvort prístalsstig. Men tað eru kanska ikki oll, sum eru greið yvir, hvussu nógv hesi tel muna í mun til tær príshækkanir, sum tey skulu samsýna, og kundi tað tí kanska verið á leið at greiða eitt sindur frá, hvat liggur aftan fyri hesi tel. Sum kunnugt er prístalið í dag 898. Prístals- grundarlagið, t.v.s. tann peninganegd, sum og 1.4 74, og sum eru fyri ávikavist 751 og 801 stig, nevniliga ein vøkstur upp á 50 1.10 73 1.4 74 kr. 34.265,88 kr. 36.464,76 +kr. 2.198,88 60.574,91 64.462,07 + 3.887,16 136.693,26 145.465,02 + 8.771,76 Ut frå hesum tølum kunnu vit síggja, at stórur munur er á, hvussu dýrtíðin verður samsýnd. Um rugbreyð t.d. hækkar við kr. 100 pr. ár, fær verkamaðurin frá 1. jan. kr. 58 í sam- kom at merkja í peningi, og einki orð varð annars sagt um, hvussu hendan skipan skuldi setast í verk, ti givið er, at hon vildi fert við sær nógvar praktiskar trupulleikar. Allar lønir hesi gott trý árini skuldu verða roknaðar umaftur. Sjálvuppgávur og álíkningar skuldu verða gjørdar av nýggjum, allar rokningar skuldu skrivast av nýggjum, og allir fiska prísir skuldu verið roknaðir um. Hvussu lætt hetta hevði fallið, duga fólk kanska sjálvi at meta um Tað ber til, at gera eina grova útrokning av, hvussu nógvur peningur samb. hetta uppskot skuldi gjaldast út við afturvirkandi kraft Samb. útrokningar arbeiðsgevarafelagsins hevði hetta uppskot merkt eina meiraútreiðslu upp á minst 25 mill. kr. árliga. Lógin skuldi verða afturvirkandi fyri trý og ein triðing ár, so við núverandi prístali verður hetta 'um 85 eitt meðalhúski skal nýta umframt skatt er kr. mill. kr. Við at taka meðal av prístalinum, sum K 26.622,79. Sambært hesi tøl svarar tiskil hvørt var galdandi 1. april 1971 og nu, koma vit til, | pristalsstig til ein livikostnad upp å kr. 29,64, i at henda eykarokningin skuldi vera umleid 70 ti fylgjandi avrundað til kr. 30. Hesi tel eru mill. kr. sjálvsagt rættuliga teoretisk. Sjálvsagt ber Uppskot tjóðveldisflokksins segði heldur | ikki til at rokna út upp á oyra, hvussu nógv eitt húsarhald nýtir. Annars er prístalsútrokn- ingargrundarlagið yvir 20 ára gamalt og tí rættuliga avoldað. Ein viss leiðbeining man tó vera í hesum telum, og so leingi eingi onnur tel eru, mega vit halda okkum til teirra. Um vit ganga út frá t.d. at stoytt sukur fer upp við 90 oyru pr. kg. í meðal, so verður sam- bært pristalsgrundarlagid roknað við, at eitt húski nýtir 100 kg. pr. ár. Tískil verður samlaði eykakostnaðurin av sukri 90 kr. fyri árið, og førir hetta við sær eina prístals- hækkan upp á 3 stig. Um vit 1. oktobur frætta, at prístalið er farið upp við 50 stigum, so merkir hetta, at nú er vorðið kr. 1.500 dýrari at liva pr. ár. Her er tað, at prístalsvigðerðin kemur inn í myndina, og skal hon samsýna fólki fyri teir hækkandi veruprísirnar. Hvussu stór er so tann samsýning, sum teir ymsu stættirnir fáa, og hvussu nógv munar hon sum endurgjald fyri prisvøksturin? Vit gingu út frá, at prístalið hækkaði 50 stig, og merkti hetta ein ektan livikostnað upp á kr. 1.500. Um fult endurgjald skal fáast er neyðugt at vinna í fyrsta umfari kr. 1.500 meira. Men við tað, at meirvinningurin verður skattaður, er neyðugt at leggja tann metta skattin afturat. Vit taka sum dømi åvikavist 1/3, 2/5 og 3/5 av teirra meirinntøku í skatt, so krevja teir fylgjandi eykainntøku fyri at samsýna hesi 50 prístalsstigini: sýning. Starvsmaðurin ella tænastumaðurin, sum fær nakað ta somu len sum ein arbeiðs- maður, fær kr. 98 ella um fulla samsýning. Meðal starvs/tænastumaðurin fær kr. 155 og hin hægstlønti kr. 234. Tað hjálpir tó rættuliga fitt upp á stødu arbeiðsmannsins, at tingið samtykti at hækka viðbótina til 1,3 oyru fyri oll prístalsstig oman fyri 100. Hetta gevur 1,20 kr. afturat um tíman, og eru menn vist fyribils nøgdir við hesa loysn. Men sum víst er á, muna hesi 1,3 oyru einki í mun til prisvøksturin, so hetta verður ein spurningur, sum fer at stinga seg upp aftur, so hvert sum prístalið heldur á við at hækka. At regulera dýrtíðarviðbótina á hendan hátt, má eisini sigast at vera ein rættuliga Ostorsligur háttur at greiða hendan spurning uppá, tá viðbót skal latast fyri heili 800 stig, einki um, hver skuldi gjalda hesar 70 mill. kr Tá so er, má vera gingið út frá, at arbeiðs- gevararnir, sum frammanundan hava goldið ta løn, sum hevur verið ásett, eisini skuldu gjalda hesa eykarokning. Tað er ikki lætt at siga, hvussu hesar 70 mill. kr. skuldu verða býttar millum teir ymsu bólkarnar í samfelagnum, men um vit grovliga meta, at 40% skuldu gjaldast av fiskivinnuni, so verður hetta um 30 mill. kr. Sum kunnugt er skipanin við útrokn- ing av fiskaprisunum í Føroyum tann, at arbeidslønin verður tikin við sum útreiðsla. Ti vildi hendan rokningin upp á kr. 30 mill. verði send víðari til tey skip, sum hava avreitt í Føroyum. Um vit meta, at manningarparturin er 40%, so hevði hetta merkt, at okkara fiski- og útróðrarmenn skuldu goldið 12 mill. kr. av hesum. Hesar 12 mill. kr. høvdu fiskimenn og útróðrarmenn verið kravdir eftir at gjalda aftur, ella skuldi teirra úrteka minkast við hesum tali í komandi ári. Tað er ikki ringt at meta, at hetta hevði snúð seg um túsundir av krónum pr. mann. Alt hetta segði uppskot tjóðveldisflokksins einki um, men til alla lukku fyri okkara fiskimenn og útróðrarmenn varð tað heldur ikki samtykt. Eins prístalsviðbót fyri oll Annars skuldi bert ein háttur verið at fáa skil á lønarlagnum her á landi, og tað er, at allir lenarbólkar fáa eins prístalsviðbót. Tá rug- Inntaka um -* skatt sum tað var gjørt nú. Einasta rætta má vera, breyð dýrkar, so dýrkar tað ikki meira hjá kr. 35.000: kr.1.500 kr. 750= kr. 2.250 at verkamenn framyvir verða veittir fulla sam- = einum skrivstovustjóra enn hjá einum arbeiðs- 65.000: - 1.500 1.000 = - 2.500 sýning fyri ta øking, sum veruliga fer fram í manni. og tað er tí einki skil í, at hesin fyrri 145.000: - 1.500 2.250 = - 3.750 livikostnaðinum. Ein slík viðbót er rættuliga skal fáa fleiri ferðis so nógv i samsýning fyri Telini fyri skatt eru bert mett og mega takast við fyrivarni, men tey geva tó eina mynd av viðurskiftunum. Frá 1. januar fáa timalønt verkafólk 1,30 oyru í viðbót pr. tíma fyri hvert prístalsstig. Um vit rokna við, at eitt arbeiðsár er ca. 2.000 tímar, so verður viðbótin fyri 50 stig: 2.000 tímar X 50 stig X 1,3 oyru = kr. 1.300. Tað er lætt at síggja, at her restar rættuliga væl í, fyri at tað skal standa upp og niður. Hyggja vit eftir tænastu- og starvsmanna- lønum, er myndin hendan, um vit t.d. taka tær lonir, sum vóru galdandi ávikavist 1.10 73 einfald at rokna seg fram til, og verður tá úr- slitið: kr. 2.250:50:2.000 tímar = 2,25 oyru. Hetta vildi verið ein sera rímilig skipan, og rímiligleikin verður bert undirstrikaður av, at fólk í tænastu tess almenna frammanundan fáa fulla samsýning, sum víst á frammanfyri. Uppskot tjóðveldisfloksins Sum kunnugt hevði tjóðveldisflokkurin sítt egna uppskot í hesum máli, og hetta uppskot var, at viðbótin skuldi vera 1,9 oyru og skuldi verða galdandi frá 1. maj í 1971. Í viðmerkingunum til uppskotið var ongin útrokning av, hvussu nógv hetta uppskotið Kjolestoffer Í Polyester Jersey hesa príshækkan enn príshækkanin veruliga er. Roknað verður sjálvsagt við, at ein maður skal hava eina vissa eykaløn fyri at vera skriv- stovustjóri t.d. Sum nú er, hækkar hendan viðbót í mun til hækkanina í prístalinum, soleiðis at meira prístalið hækkar, sterri fyri- munur er tað hjá honum. Skulu vit fáa hald á okkara lønarvidurskifti, so má okkurt gerast her. Annars er at siga um ta loysn, sum legtingið fann fram til, at hon er bert ein fyribilsloysn Ti tå nytt pristalsgrundarlag verður sett í verk komandi ár, so verður neyðugt at taka hendan spurning upp aftur. Óli Jacobsen Íbúð ella hús Til býarbókaverðin, konu hansara og eitt ára gamalt barn sóknast vit eftur íbúð ella húsum í Havn frá 15. oktober 1974. Tað er ein fyrimunur um húsini ella íbúðin er møblerad. 100. strygetr | sidste nye mønstre og larver, Dnekto tra væv til Dem fra 24 kr. pr. Mm. morrs og porto. Bredde 140-150 cm Vallistarnir i Torshavnar kommunu til løgtingsvalid 7. november 1974 eru til skjals á skrivstovu Fólkayvirlitsins, Rektaragøta 2, frá 23.—27. september í ár. Kærur um gildi vallistanna verða at senda býráðnum skriv- liga innan 3. oktober í ár. Prøver og farvekatalog sendes ved modt. af frankeret svarkuvert (90 øre) Fabríkant J. Nergaard Bædgade 83 - 7441 Bording - TH. 06-86 1219 Tórshavnar býráð Býráðsskrivstovan tlf. 11063 Tórshavnar býráð