leygardagur 16. november 1974síða 4

Síða 4 småtidindi innanoyggja Úr Klaksvík frætta vit, at bátarnir róðu dúgliga út fyrrapartin í vik- uni, men hósdagin etlaði hann veðrið og eisini gjørdist streymurin rættuliga harður. Mánadagin avreiddu fimm dekksbátar til Kósavrikið og lógu teir úr 2.200 upp í 4.800 pund á bát. Týsdagin av- reiddu fýra dekksbátar úr 2.200 upp í 2.800 pund á bát, og ein opin bátur avreiddi 800 pund. Mikudagin vóru fýra dekksbátar úti og lógu teir úr 1.500 upp í 3.300 pund Linubåtarnir Polarstjørnan og Klakkur eru undir Islandi Polarstjørnan er væntandi um midjan næstu viku og Klakkur seinast i komandi viku Nytt tidarrit Seinast mikudag kom nyggja tidarriti3 Kommunutidindi, sum Føroya Kommunufelag gevur ut. Endamålid vid tid- arritinum er at upplysa folk um kommunal vidurskifti og umrøda kommunal mål. Blad- ið kemur ut hvønn ársfjórð- ing. Ritstjóri er Lassi Klein, skrivari í Foroya Kommunu- felag. Real Madrid trolari úr Grimsby, var á Havnini mikudagin og tók vatn. Færri at keypa sild Skotlandi. Av Tvøroyri frætta vit, at har er nógvur fiskur at fåa hjå småbåtum, tå tad vidrar. Fyrr i vikuni fingu båtarnir upp i 800 pund upp å snelluna. Tad eru einir 20—30 opnir bátar, sum rógva út verður sagt. Deksbátar við línu fáa annars millum 2000 og 4000 pund upp á setuna. Úr Hvalba frætta vit, at útróðurin er byrjaður aftur. Tveir dekks bátar rógva við línu og hava ligið um 4—5.000 pund upp á dagin. Nakrir opnir bátar rogva við snellu og hava góð- an fiskiskap 6—800 pund upp á snelluna. Av ti at skeljaprisurin er fallin so nógv í seinastuni einar 6—7 kr. pr. kg. verður onki gjørt við skelja- fiskiskap í vetur, verður sagt úr Hvalba. Einir 4—5 mans arbeiða í kolanáminum og liggja eini 30 tons av koli á goymslu. Eyðurin var sera góður í ár, verður at enda sagt úr Hvalba. brislingur Herfyri fekk ein bátur úr Kollafirði 15 tons av brislingi í einum kasti á Skálafjorð- inum. NU! Myndablaðið NÚ! fyri nov- embur er útkomið. Roknað verður við, at færri føroysk skip fara at keypa sild í Skotlandi ár. Eitt skip er í løtuni í Skotlandi og keypir sild. Tað er Hólmur, sum Saltsølan hevur leigað frá Landshandlinum. Tað frættist annars, at tvey skip aftrat gera klárt í løtuni til at fara at keypa sild i ár enn undanfarin sosialurin Nr. 65 — 16. november 1974 Upp undir val ber til at siga nærum hvat sum helst, ber til at vevja allar åskodanir saman i vavgreyt, sum ein sidan koyrir nakað av átrúnaðarligum, ras- istiskum og fasistiskum ella bert chauvinistiskum ella kommun- istiskum tilsetningi afturi. Allar hesar yvirspentu undir- tonar og hugsunnarhættir, sum i verunleikanum eru ódemokrat- iskir, ber til at bjóða fram sum demokratiskur framferdarhått- ur, og ber til at fáa demokratiið fólkaræðið — at kjósa sær, og ein, sum trýr upp á fólkaræðið, kann bert siga við seg sjálvan, at hasa ódemokratisku, rasist- isku og tjóðskaparligu chauvin- istisku umboðanina mást tú royna at gera betur vart við eina aðru ferð. Tað er tí kanska vert nú buldrið er av, at siga frá einum sindur av ti, sum demokratiska sosialisman umboðar. Utopi, nakað tú droymir um, men ikki kanst fremja, hevur ofta verið sagt um hugsan sosi- alista, og serliga teirra fyrstu, sum út frá einum djúpt kristilig- um sjónarmiði um bert at gera mót ødrum tað, ein vil, hesi gera móti einum sjálvum, fóru undir at stríðast ímóti sosialum órætt- vísi, tjóðskaparligari kúgan, politiskum frammihjårættind- um, imperialismu og bardaga bólka ella landa millum. Eisini teir, sum í fyrru eld og áðrenn virkaðu fyri eini broytt- ari framleiðsluskipan og vildu skapa »størsta mát av lukku til stersta talið av menniskjum« vóru róptir utopistar, og hava hugsanir teirra mangan verið spottaðar av bæði verjum hjá kapitalistisku samfelagsskipan- ini og av teim, sum siga seg byggja á eina visundaliga út- grundaða sosialismu. Eftir mínum tykki er einki í gamla grundarlagnum, sum ein eigur at tveita fyri borð, hóast hugsunnarhátturin er einfaldur og kastast kann eftir javnaðar- monnum, at tað bert eru væl- meinandi idealistar og romantik- arar, sum kunnu leggja slíka wgsan til grund fyri politiskum arbeiði í dag Vit vita, at Karl Marx hevði ivassa uppgerð við hesar fyrstu »utopistar«, og vit vita, at lut- vist er eydnast sokallaðum liber- alistum sum idag als ikki eru iberalt hugsandi — við snildi og dugnaligheit at júka fyri fólki, at esin politikkur er bert fjas og fjant og verunleikafjarur. Hóast hildnir fyri spott, so wøvdu fyrstu sosialistarnir dirvi til at fara í holt við at arbeiða fram ímóti ti samfelag, teir trúðu á, at hugsa um, hvussu hetta í roynd og veru kundi skapast og at virka fyri at gera tað til verunleika. Teir høvdu dirvi til at gera at- sóknir á tann verunleika, sum samfelagið, ið tá var, gav, at finnast at teim vidurskiftum, ið Jógvan Arge Hilmar Bech Sigrid Dalsgaard Atli Dam Signar Dam Birgir Danielsen Hans Holm Kjartan Hoydal Heðin Klein UM SOSIALISMU I panelinum eru Andrew Ísheim Bárður Jacobsen Jóannes Dalsgaard Óli Jacobsen Steinbjørn B. Jacobsen Kári D. Petersen Hans Jørgensen Jacob Lindenskov Sverre Midjord Johan Mortensen | hos? Isaksen Johan Hot Mortensen tå valdadu, og konstruktivt at åvisa leidir til samfelagid, har felagsskapstankin vid med- menniskjuni sum miðdepli var tað berandi í stríðnum fyri at taka burtur alt sosialt og økonomiskt illgras og geva næstanum og einum sjálvum menniskjanslig kor. Samfelagið, har eisini hin kristni næstakærleikstankin var grundsjónarmiðið, og har alt: evni, arbeiði og framleiðsluam- boð arbeiddu fyri heildini. Samfelagið, har einki einstakt individ ella einstakir bólkar áttu serrættindi, sum kostaðu heild- ini nakað. Hetta var í stuttum gamla grundarlagið, og tað er haldgott enn í dag. Onkur vil vera við, at vit eiga at venda aftur til hetta grundarlagið og geva upp allan kompromispolitikk og bert arb- eiða út frá hesum, ongantíð at rætta okkum eftir ynski veljar- anna bert fyri at tekkjast teim- um í letuni, ongantíð gera akkord við mOtstødumenn, ið kunnu fáa okkum av leiðini, um tað so bert er fyri stutt skifti, tí sosialisman er í sjálvum sær andstødukend og vil ongantíð finna seg í ti, sum gongur ímóti heildini, hverjum tað so kemur frá, fakfelogum, arbeiðsgevara- feløgum, starvsmannafeløgum, tænastamannafeløgum ella ødr- um bólkum, sum kunnu trýsta samfelagið. Sosialisman, tå hon er ikki bangin fyri at finna rótina hjá illgrasinum, kann ikki blíva annað enn konstruktiv í gerand- ispolitikkinum. Heldur enn at fylgja ynskjum bólkanna skal sosialisman ala fjøldina upp til at skilja, hvat politiskt og sosi- Kristjan á Neystabø André Niclasen Johan Nielsen Marita Petersen Sigmund Poulsen Axel Skoubo John Smith alt byggir upp ein sannan med- menniskjansligan felagsskap. At sosialisman ikki skal lata seg trysta burtur frå heildarinn- ar gagnsmålum, kann einhvør vera samdur i, men tá sagt verð- ur, at eingi kompromissir skulu gerast, so kann eg ikki taka undir, ti tad skerst ikki burtur, at tad arbeidi, javnadarmenn, sosialdemokratar kring heimin — teir veri so meira ella minni sosialistiskir hava fingid av skafti, just gjøgnum ein kom- promispolitikk vid so vid og vid at sleppa eitt fotafet å sosial- istiskari leid, hevur skapt stør framstig til mesta bata fyri fjøldina; men stavnhaldið skal sjálvsagt vera óheft av bólka- trýsti. Sum nevnt er grundarlagið enn haldgott, um amboðini verunliga ikki eru tey somu. Fyritreytirnar eru heldur ikki tær somu, ti nógv av tí, teir fyrstu sosialistarnir spáddu, hevur segan prógvað var skeivt, eins og segan hevur broytt sam- felagsmyndina, Karl Marx setti upp. Men at sjálv aðalkjarnan í javnaðarpolitikkinum enn er tað, sum sosialistiski inter- nationali setti sum ideologiskt grundsteði, kann eingin ivi vera um. Um tað grundarlagið, sosial- istiski internationali varð endur- reistur á, kann sigast fylgjandi: 1. At hóast tað ikki skerst burtur, at hin kapitalistiska skipanin ella liberalisman síðan 19. old hevur loyst út ómetaligar framleiðandi kreftir, so er sam- stundis stóri meirilutin av borg- arunum avskorin frá at hava nakra ávirkan á framleiðsluna. Kapitalisman setti ognarrættin yvir mannarættindini, hon skapti ein nýggjan statt av ognarleysum uttan sosial rætt- indi. Hon gjørdi stættarstríðið hvassari. Hóast verðin skuldi átt nóg mikið til eina sømiliga tilveru fyri øll, so hevur kapitalisman ikki verið for fyri at nøkta ta mest grundleggjandi trongd og tey mest einfaldu krøv hjá fjøldini. Hon hevur ongantið vist seg føra fyri at virka i longdini uttan kreppur og arb eiðsloysi. Hon framdi sosialan ótryggleika og ein himnarópandi mun millum fátæk og rík. Eisini tók hon sær ti! hjalpar imperial- istiska valdtøku, neydtøku og koloniala eyðræning og hvesti soleiðis stríðið millum tjóðir og folkasløg. Í summum londum hjálptu sterkir kapitalistiskir bólkar tí forna barbarinum til at reisa hevur aftur sum nazisma og fascisma. 2. Tá ið sosialisman foddist í Europu sum ein mótmælisrersla ímóti ellum hesum, sum tað kapitalistiska samfelagslagið ber í sær, vóru tað arbeiðararnir, sum vóru ringast fyri. Sosial- isman vaks tí fyrst fram sum arbeidararørsla, men sidan gjørdist greitt fyri fleiri og fleiri borgarum, tænastumonnum og starvsmonnum, bøndrum og fiskimonnum, handils- og hand- verksmonnum, lista- og visinda- monnum, at sosialisman eigur lykilin eisini til framtíð teirra. Sosialisman vendir sær tí til oll, sum hava ta áskoðan ta sannføring —, at ein menniskja kann ikki nýta ella eyðræna eina aðra. 3. Sosialisman roynir at frí- gera fjøldina frå tí minniluta, sum ræður framleiðsluamboðun- Framhald á síðu 12