leygardagur 16. november 1974síða 7

Nr. 65 — 16. november 1974 sosialurin Sida 7 Olja — idnadur og so Føroyar Fram er komið i donskum tíð- indablad, at alt bendir å, at rivu- ligar oljunøgdir finnast i før- oysku undirgrundini. Ikki minni enn tjúgu skulu tey oljufelog vera, sum longu hava vent sær til »avvarandi myndugleikar« við umsóknum um at sleppa at leita og útvinna hetta svarta gullið, sum eftir teirra metan helst man liggja og bíða, til onkur bert ómakar sær so frægt, sum at draga tað fram í dagsins ljós. Blaðið ger vart við, at tað enn er ógreitt, hverjir mynd- ugleikar, danskir ella føroyskir, ið hava skulu tað avgerandi orðið, tá støda skal takast til tær ymsu umsóknirnar; sama blað viðmerkir annars, at landstýrið arbeiðir við málinum, og at til- mæli tess er væntandi í næstu framtíð. Men so er bert at vóna, at landstýrið fer at taka sær ta neyðugu umhugsunartidina í málinum, tiggjundir av árum um neyðugt, ti væntandi verður neyvan nakað annað mál av so avgerandi týdningi fyri landsins framtið sum hetta. Sammett við slíkt álvarsmál sum EEC-málið til dømis, man hetta mål vera sum tunatos at rokna, hóast eingin okkara longur ivast um álvarssemi av nevnda málið, sum tað hóast alt eydnaðist at loysa flestu landsmonnum okk- ara til vildar. Tidina hava vit á okkara síðu eins og ráðini til at biða, ti oljan, hvar hon so meguliga liggur, veksur í virði fyri hvenn morgun okkum enn mátti unnast at vakna til okkara hampuliga foroysku gerandis- sum halgidagar, hvat vit neyvan kunnu vænta okkum, um olju- grevstur í framtidini fer at taka seg upp av álvara á okkara leiðum. Men eg eri hóast alt iva- leysur í, at vit enn eina tíð munnu fara at halda oljufelog- unum frá lívinum, og um vit tó skuldu gjerst ov seinir á sjóar- fallinum, man hetta ikki fara at nerva okkum munandi meira enn oljunýtandi og -framleið- andi londini, sum meguliga verða at vakna við kaldari dreym enn vit, um vit í millum- bilinum leggja alla áherðslu á at gerast so sjálvbjargin sum møguligt við reinferari orku. Harvið verður ikki sagt, at vit í kreppusteðu ikki skulu gera nýtslu av meguliga ríkidemi okkara, um vit til fullnar vissa okkum tamarhald á framleiðslu- gongdini, men samfelagsremb- ingunum stóru sleppa vit ikki undan, um bert sett verður á at grava, hvussu fegin vit so vilja. Men vónandi kunnu vit kannska siga, fer tað helst at taka drúgva tíð, til spurningurin viðvíkjandi einkarrættinum til veitan av leitingar- og grevstrarloyvi verð- ur loystur, meguliga so leingi at kvikir heilar eru komnir nærri nýggjum og meira fullgóðum orkukeldum, hóska okkara samfelag, enn henda svinska oljan. Men longu nú áttu vit at gjørt dønum greitt, at reinu hini sum betur loysing er sjálvsegd og átrok- andi neyðug, um hesir so mikið sum bert royna at ávirka før- oysku stødutakanina í hesum álvarsmáli, eins og um hesir av eintingum fara undir at veita leitingar og grevstrarloyvi. Hetta má metast sum føroyskt mál burturav. Í mun til aðrar tjóðir, sum hugsandi kundu komið í okkara stødu, kunnu vit kenna okkum tryggari, eftirsum vit ikki hava vinnustættir, sum framum aðrar kunnu hugsast at hava seráhug- amál oljuni viðvíkjandi, áhuga- mál sum ávirka kundu ting- manna stødutakan, so henda møguliga ikki varð heilt í tråd við fólksins hugsan í hesum ålv arsmáli. Men hinvegin hava vit við núgaldandi jarðarlóg onga vissu fyri, at ánarar av jorð framvið teimum strandaøkjum, sum hugsandi kundu verið nýtt til oljuvirksemi, sum til dømis byggjan av boristødum, olju- reinskingarvirkjum og tilikum, ikki selja til utlendskar fyri- tekur, hóast vit meguliga gera umheiminum greitt, at eingin oljugrevstur verður á okkara leiðum í bræði Vit hava tíanverri talandi dømi um føroyskar strámenn hjá útlendskum fyritokum, sum meguliga kundu sniðgingið tjóð- ina einaferð enn, um vit ikki við løgtingsvidtøku banna allari selu av jørd til útlendskar fyri- tøkur eins og einstaklingar. Við EEC-málinum í huga og teimum samfelagsligu ræðuleikum, sum av hesum kundu standast, man tað vera beinast at hugsa, at tjóðin í sama anda hevði tikið undir við slíkari avgerð, hóast vit meguliga hovdu skert ognar- rættin hjá nekrum fáum ein- staklingum. Vit kunnu nevnliga ikki kenna okkum nóg tryggar fyri, at utlendsk oljufelog ikki nærkast okkum í vónini um at koma undan eðrum fyritøkum, sum vilja floyma um landið sum mýggjabitar, um leyst verður givið einaferð í framtidini. Idnadarlondini rópa eftir olju, einamest USA, sum einsamalt nýtur ein triding av oljuframleiðslu, og nýtist helst ikki at viðmerkja nærri, at hetta er oyðsl burturav, men um vit heimsins meguliga og tað av góðum grundum velja at halda aftur ollum oljuvirksemi á okkara leiðum, samstundis sum tað gerst stórveldunum greitt, at vit í undirgrundini hava so rívuligar goymslur, at hesar enn eina tid kundu hjálpt teirra fáfongdu samfelags- og idnadarskipanum, verða vit at gera okkum greitt, at tjóðin verður enn meira for fjónað og einsamall enn áður. At kenna seg forfjónaðan tervar okkum tó ikki, uttan so at vit 1ava ålvarsligar minnilutakensl ur at dragast vid, og hitt at kundi møgu- iga hugsast at gagna okkum est i eini tid, har tad tykist eldur striltid at halda burtur útlendska siðloysi, sum mest vera einsamallur Her koyrir Papadopoulos, sum nú situr fangi á eini oyggj í Ægæara- havinum, ein atkvødusedil i kassan við eitt av valunum, hann skipaði fyri undir hernaðarligari ansan sótu í almennum stervum undir hernaðarstýrinum, verða sett úr starvi Í valskriftum leggja teir dent fyri fullkomnari landið a, at demokratisering er, at rekur ein sjålvstødugan uttan- rikispolitikk. Fyri at hetta kann lata seg gera, má landið taka seg úr Nato, og sleppa sær undan imperialismuni og fleirtjóða monopolum, kundu hvat teim lysti undir einarædis harranum Papadopoulos treytin sum gera, Valskipan Tað, at hesir vinstrabólkarnir hava tikið seg saman, hevur sjálvandi styrkt um stødu teirra Men enn er ein trupulleikin valskipanin. Hana hava borgar ligu flokkarnir fingið igjøgnum og hevur hon ein vansa fyri smáfiokkar. Fyri at fáa eykta tinglimir, sum betir um verstu fylgjurnar av eindomis-skipan ini, krevjast í minsta lagi 17 av atkvødunum. Fyri valsam gongur er prosenttalið heilt uppi a 29 Fad er henda heldur ódemo kratiska vallogin, id m orsøkin til, at vinstrahallu flokk arnir stilla upp undir einum flokksnavni. Vallógin hevur eis ini fingið harðar ábreiðslur frá a. er hinum flokkunum. Sameint Vinstra hevur fingið góða mottøku og roknað verður við einum hampiligum úrsliti Meiriluta fáa ikki, og ei heldur rokna teir sjálvir við, at teir teir koma at luttaka í stjórnar irbeiðinum Papadopoulos ákærdur einaræðisharrin í Papadop Fyrrverandi Grikkalandi, oulos, sum saman við 49 herov undir varðhaldi á Egæerahavinum, er Georg astum situr oynni Kea í ákærdur fyri svikagerðir og und- irgravingarvirksemi í samband við statskvettið 1967 Hann hevur í einum skrivi memorandum til appelrættin i Athen greitt frå, “at kollvelt ingin, íbirt av herovastum, er eitt bragd í grikskari sogu Hann fortelur í hesum skrivi, at staðan áðrenn kvettið var út av lagi ógreið. Fólkið og herurin høvdu rætt at fremja eina koll velting, tá eingin onnur loysnin var. Tann fyrrverandi einaræðis harrin viðgongur tó, at stjórn hansara sat longri enn neyðugt, og at hon óivað kann hava mis- tikið seg Umframt Georg Papadopoul- os er varamaður hansara Styli- Pattakos eins og 49 her- ákærdir fyri at hava brotið landsins grundlóg frá 1 januar 1952. Verða teir domdir sekir, kunna teir rokna við deyðadómi ella livslangari fongs ulstíð anos ovastar sum er við at køva egna uppruna okkara. Men liva skulu vit kortini, og hvussu ráða vit og Varharra ikki eina, ti fiski skapurin á heimasjógvi fer valla í framtiðini eins lítið og nú, at røkka til fødi og býti vid åvisar innflutningsvørur, sum vit ikki kunnu vera fyriuttan. Sostatt kunnu vit bert, eftir at olju- oydandi londini vid USA å odda hava vidtikid, at olja sum ein hver onnur orka er alheimsogn, vænta okkum at standa enn veikari í millumlandatingingum um fiskivinnuspurningar enn Hugsandi er tað tó, at vit kundu gjerst sjálvbjargin við matverum, uttan at vit tí ótu fisk hvønn dag, um størri dentur varð lagdur á landbúnaðin, men fiskiskap á fjarleiðum kunnu vit ikki vera fyriuttan enn eina góða tid, um útlendskt gjaldoyra skal fåast til innflytan av ødrum neyðsinjarverum. Men um vit við avgerð okkara um ikki at gera nýtslu av teirri olju, sum áður meguliga finnst, meta handils trupulleikum frá teimum lond um, sum í letuni breydføda okkum, lond sum all hava olju fyri neyðini, finnast tianbetur aðrar tjóðir, sum vegna okkara torskilta politikk neyvan fara at aftra seg við at selja okkum tað sindrið, illa halda okkum til at kunnu til mestsum orku- vit bert liva fyriuttan; vit demis taka Russland, Rumeniu og Noreg fyri bert at nevna nøkur, sum fyriuttan at vera sjálvbjargin við orku helst kunnu okkara innflutn ingsynskjum á meti ganga Tad er ikki nýtt undir sólini at olja meguliga finnst við Foroyar. Danska blaðið Bersen gjørdi viðmerkingar hesum við vikjandi fyri 2 árum síðani, og minnist meg rætt o gjørdi løgmadur greitt, eftir at verda spurdur um ætlanir foroyinga um olja veruliga fannst, at vit ils ikki høvdu åvisar ætlanir máta, ti helst mundi tað far: ganga rum (ti, til henda olja vegna dypid kundi takast upp vid såmuligum vinningi. Svarid var sostatt hvorki játtan ella av sannan av meguligu ætlanum okkara, men varð hetta givið við størsta fyrivarni. So er bert at vóna, at framtíðarinnar arar fara at visa sama varsemi so fløkt og hættisl' yt hetta mál annars kann gerast okkum Vit minnast flestøll risting arnar suduri i Vågi seinnapartin i 60unum. Jarðfroðingar og aðrir góðir menn vóru samdir um, at hesar ristingar ikki stóðu í sam band við ein minni jarðskjálvta men at hesar helst mundu stand ast av gloprum í berginum, sum rapaðu saman | møguliga hesum vidfanginum er tad freist andi at viðmerkja tað óvanliga stóra tal av ókendum kavbátum sum sæddir vóru frá hesum tiðarskeiði og úteftir bæði við Føroya-, Noregs-, Sviarikis- og Grønlandsstrendur. Næst er at hugsa í slíkum forum, at Ofrida liga sinnaðar tjóðir eru á njósn araferð. Men eins væl og mest hugsandi eru hesir kavbátar sum eingin rættuliga vil kennast við, á oljuleiting-