leygardagur 16. november 1974síða 11

Nr. 65 — 16. november 1974 Framhald frá síðu 8 grefligt, serliga tá hugsað verður um tey samfelagsliga illa fyri- komnu, sum av ymsum for- legum ikki evna at luttaka í slíkari vinnu, men hóast hetta er omanfyristandandi niðursteða mergjandi viðurkenning av týdninginum av hesum virki, sum er fyrsta livifyritreyt manna, og sum tískil eisini talar mest til einstaklingin. Rættast hevði verið, um vit sum tjóð lærdu av monnum sum hesum, hóast hesin vegna stødu sina restina av ævini varð skirdur sosialistur, kommunistur og tað sum verri er, og sum skjótast fóru undir landbúnaðarligar åbøtur og nyskipanir á sam- felagsstigi, samstundis sum stórútbyggjan av reinførum rav- magnsstødum varð uppafturtik- in, til tess at vit við nútímans frysti- og kuldagoymslum kundu fingið sum mest burtur úr náttúrligu virðum landsins. Við at sammeta fólkatalið og inn- fluttningin av landbúnaðarver- um í 1973 við innflutningin av somu verum og fólkatalið eftir kriggslok og fram til seinna helming av 50unum, sæst, at innflutningurin av somu verum er fleirfaldaður lutfallsliga. Sjálvandi er tað bert at frøast um, at miðalfólk eisini hevur havt ráðini til at borðreiða við útlendskum grønmeti og oðrum, sum meguliga setur dám á borð- haldið, serliga eftir at tað for- oyska ikki er vorðið keypandi, men hinvegin er syndarliga nidurstødan hon, at landbún- aðarframleiðslan, hóast alla hugsandi vælvild frá almennari síðu, er minkað niður í eina heivt. Bøndur fóru í uppgongu- tidunum til skips ella í arbeiði hjá tí almenna, fyri ikki at tala um traðarmenninar allar, sum nú sluppu undan okinum. Neyt, sum áður vóru í hverjum traðar- mannafjósi, finnast nú valla hjá bøndunum, hóast allar hugsandi hentleikar. Vit sum enn minnast traðarmenn veltandi við ljósi heystar- og vetrarkvøld, vita, at hetta varð ikki fyri egið frægd aleina, og um onkur okkara skuldi dittað sær at nærkast hesum merkismonnum við fyri- spurningum um farnu myrku tíðina, so hevði tað skjótt verið viðkomandi greitt, at hesir vóru alt annað enn verka- og ment- unarligir undanstekkingar, men virkis- og andshetjur burturav. At kommunur, almennir stovnar eins og einstakir løgtingsmenn, sum verja egnu valdømi teirra so lítið, at hesir, uttan umtanka fyri egnu heimbygdum sínum, vinna traðarmonnum á stór- plássum allar hugsandi neisir, fyri soleiðis at vinna heima- ungdómum teirra høglig grund- stykki á stórplássunum og tað einamest í Havnini, kann ikki átalast nóg harðliga. Hetta kann ikki metast sum annað enn nøra at sær-politikkur, ístaðin fyri at virka fyri valdomi teirra, eini samfelagsligari heildarmynd fyri eygað. Tann stundin er møguliga ikki so fjar, til menn fara aftur at viðurkenna felagsliga týdningin, traðarskip fram sam- anin hevði, og soleiðis skundaðir kannska fara at hugsa um uppafturtoku av hesum fræga tiltaki, og til tykkum yngru, sum møguliga ikki hava fingið lut í hesum tátti av ment- unar- og virkissogu landsins, lesið Heðin Brú, Martin Joensen og H. M. Eidesgaard. Tjóðin hevði tó fegnari sæð munabetri landbúnaðarligar åbøtur, enn uppafturtøku av eini møguligari tradarskipan, men so erkvisið mål, sum jarðarlógin må kallast, fer tað neyvan at eydnast at broyta ognarviðurskifti jarðar- brúkaranna uttan kollveltingar- kenda framferð, og havi eg í løtuni illt vid at fáa eyga á tann tingmeiriluta, sum vágar sær at leggja til brots í nevnda máli, sum vanliga er rumbulsmál burturav, so meguliga hevði tað ikki verið til fánýtis kortini, um atstødur vóru veittar monnum við hugi og hegni, meguliga í samband við eina maskinmið- stød, at tikið uppaftur hetta týdningarmikla virksemi, hóast tað varð í smáum. Men so er bert at vóna, at landbúnaðarligu tiltøkini verða framd, áðrenn hungur aftur stendur í durunum. Steðið er nú lagt undir ein a idnadarliga útbygging í Føroy- um, og er hetta bert at fegnast um, so leingi nevnda útbygging er í tráð við landsins útbygging- arætlanir yvirhevur, men verða frávikini frá politisku fyrisetn- ingum okkara ov greflig, má havast at hesum fyritakssemi í stundini, ti í so famentum sam- felag sum okkara kunnu vit ikki hver í sínum lagi loyva okkum sjálvsdráttarvinnu av nekrum slag, serliga ikki um veður um tann pening, skatt tjaldandi fjøldin stuðlar hesar fyritøkur við, tað veri seg sum hugsað studningur ella sum landskassa veðhald til serliga lagalig >út- byggingarlån« Før- oya fólk ov mikið politiskt med vitandi, at tað framhaldandi fer at góðtaka vinnulivsins krøv um, at tad almenna vit skatt gjaldarar skulu gjalda tey »fikseradu« undirskotini, medan fyritøkurnar aleina fáa ágóða av yvirskotinum, sum eisini kemur Til tess er hjá Tif. 11395 TU FRAKKAR vid fastari hettu og fóður kr. 260,00 leyst fóður og leys hetta kr. 328,00 og kr. 538,00 Eisini lættir frakkar diolen og bummull. Mannfólk keypa har úrvalið er størst. Úrval verður sent til bygd. NIN FONLLR oa fyri hendinga ferð. Men við al- mennari stýring av idnaðarút- bygging okkara skuldi megu- leikar verið fyri at sloppi burtur úr hesum ræsshafti, sum í nú- galdandi líki má kallast stersta háð, samfelag sum vinnuliv kann visa okkum samvitskufullu skattgjaldandi, sum vegna tørv- andi avskrivingarmøguleikar rinda upp ímóti eini helvt í skatti. Í hesum sambandinum kann meguliga viðmerkjast skil- agóða og meiri rættvísa skatta- uppskot Hugvekjarans, sum í høvudsheitum miðar ímóti skattalætta av låginntøkum og skattan av veruligu inntekuni (brutto), áðrenn henda er vorðin ókennilig vegna avskrivingar og aðrar frádráttir. Vónandi fara ábyrgdarmyndugleikar at taka uppskotið til eftirtektar, hetta uppskot, sum hóasta alt er klakt heima á landi, ístaðin fyri áhald- andi at pjøssa um eina aldar- gingna skattalóg, sum hóast alt ikki er annað enn tilvildarligt avrit av útlendskum skattafyri- skipanum, og sum sostatt ikki borgar fyri skattaligum »rætt visi« í okkara samfelag. Omanfyristandandi skal ikki skiljast sum illvilji mótvegis fjølltåttan av landsins vinnulivi, og sostatt eisini fjøllbroytan av okkara sølumarknadum, vit harðliga hava fyri neyðini, tí fiskinum, hann sum illa gongst við sum vit, hóast haldandi vera heimsins mætasta, ikki sleppa av við, ella sum hóskandi keyp- arar møguliga ikki vita um. Men fyrilitarleys idnadarutbygging uttan landsins medvirkan og styring, um ikki leidslu, kann koma okkum aftur um brekkur. Vit vóru til dømis sera illa royndir av villleiðingunum fyri árum sidan um, at salt- og turk adur fiskur ikki longur foru at vera seljandi, vid ti ursliti, at landsins mest nutimans turkiløg vórðu nidurrivin til endurreising og uppafturtøku av fiskaturkan Sida 11 uttanlanda. Tað hevði heldur ikki verið burturvið, um Føroya fólk frá avvarandi myndugleik- um hevði fingið upplýst, hvat sambandið kundi verið millum Føroyar og so hesi útlendsku fiskakeypara- og seljarafelogini, sum í tid og ótið lýsa vid Faroe Fish og merkinum Tjaldur ella Chjaldur. Tað er ikki sørt at slíkur lýsingarháttur er villleið- andi, og má tað haldast at vera átrokandi neyðugt at fáa greiðu á flokju sum hesi, serliga tá hugsað verður um okkara trongu fiskasølutidir. Omanfyrinevnda villleiding hevdi turkingarløg- unum viðvíkjandi ikki fingið so álvarsligar avleiðingar fyri fiska- virkan landsins, um tað almenna við arbeiðara- og vinnufeløgum hevði havt hóskandi ávirkan á framleiðslugongdina, men her má vend koma í, um ætlaðu idn- aðarútbyggingarnar ikki skulu gerast heilt tilvildarkendar, sæddar frá samfelagsligum sjónarmiði. Aherðsla má sostatt leggjast á framleiðslu, sum hóskar tørvi og møguleikum landsins, sjálvbjargni fyri eygað fyrst og fremst, heldur enn við landskassastuðli at stovnseta idnaðarvirki, sum framleiða fyri foroyingar óviðkomandi útflutn ingslutir, sum helst ikki fáast av landinum uttan uppaftur sterri útflutningsstuðul frá ti almenna Spónur er hóast alt settur í greytin idnadinum viðvíkjandi, og er tað bert at fegnast um, at sum tjóð hætta sær at nýggjar leiðir, men fyritreytin fyri mann einstaklingar royna vinnu sømandi úrslitum og frægastu samfelagsligu árinunum eru, at skinsamastu „útbyggingarætlan ir landsins verða fylgdar undir fyrisæti, ikki minnst um oljuidnaður fer at taka seg upp á okkara leiðum. tess Við tøkk fyri upptøkuna. Krisjan Lýsið í sosialinum Klinik for tandproteser Mandag den 2. december åbner jeg klinik i Dr. Jakobsensgøta 11 i Tórshavn med konsultation efter aftale. Midlertidigt tele- 12240. Tid fonnummer 16—17. kan bestilles hver dag mellem Mads Chr. Jacobsen exam. prakt. tandtekn. medlem af LPT i Danmark overenskomst med kommunerne Reception lørdag 30/11 mellem kl. 10 Samfelagsmøtir i Ebenezer Um Gud vil, verða samfelagsmøtir i Ebenezer frå mikudegi 20 til og vid sunnudegi 24. november. Møtini byrja vid bønarhaldi mikukvøldid tann 20. kl. 20.00 og verða tey annars kunngjørd greiniligari seinni. Øll eru hjartaliga vælkomin. Samkoman