leygardagur 12. oktober 1974síða 6

Síða 6 sosialurin Hin gloymdi vinnuvegurin Il Enn, sum áður, er fiskivinnan avgjørt høvudsvinna okkara, og vónandi verður hon tað framvegis. Men í løtuni er nógv, sum bendir á, at vit koma at fáa skerdan lut, í hvussu er, hvat fiskileiðini viðvíkir. So statt má arbeiði og idnadur takast við, sum ein munandi táttur í framtíðini. Hetta hava framskygdir menn sæð, og vit kunnu siga, at vit longu hava ein idnad, sum telur væl við í húsarhaldinum. Men, sum orðatakið sigur, >vandi er í all- ári vælferða. Í hesum sambandi eru so tvey vandamál, og tey eru lønarlagid og skúlin. Hyggja vit at samfelagsskipanini í dag, leggja vit til merkis, at umsitingin er Ogvu- liga stór og er í stødugum vøkstri. Skrivstovur vaksa upp sum hundaland, og har sita fólk, sum eftir umsteðunum eru væl lent. Síðan koma bankar og aðrar fyritøkur, har arbeiðsumsteðurnar eru sera góðar, handilsfyritøkur og -einstaklingar, sum virka mestsum óheftir (tó eru tekin til vend har, tá fólkafloksmaður, J. Sundstein, mælir til priseftiransan). Vit kunnu rokna fleiri, men lat tað fara. Eftir stendur so arbeiðara- og handverk- arastætturin, sum í mun til hinar, er illa viðfarin. Her má vend koma í, so tann stóri lønar0javni, sum er, og sum eftir eini Ohepnari loggåvu, veksur við pristalinum, verdur fyribeindur. Tad må verda ein upp- gåva hjå komandi løgtingi, at skera igjøgn- um å hesum øki. So er tað skulin! Alt gott at siga um góðan skulaskap, hann skal til, men spurningurin er, um vit ikki her eru å heilt skeivari leid. Orsakad av teimum skeivu lønar- og arbeiðsumsteðunum og ti lagaligu skúla- skipan, vit hava i dag, verda ungfolk okkara villleidd, soleiðis, at tað verður hin góða og lagaliga arbeiðsumsteðan, ið verður málið, og alls ikki, hvar evni og arbeiðsorka tæna tí einstaka og samfelagnum best. Unga ættarlið okkara er við at fáa somu sjúku, sum gullgravarar hava fingið av og á. Teir hildu avstað, hagar ríkidomi var, men bara einstakir høvdu eydnuna við sær. Teir flestu komu fátækir aftur fleiri umkomust av armóð. Tað er hetta sum vit uppliva nú, kannska í mildari umstødum. Sjálvandi ynskja tey ungu at koma sær fram, og tað hava tey fullan rætt til. Men lønarlag okkara ger, at hesi ynski verða ógvuliga einstáttað, og ynski um at koma í produktiva vinnu, minkar burtur í einki. Skúlin fer við børnum okkara, tá tey eru 7 ára gomul, og tað er rætt og rimuligt. Men sum nú er, verður alt lagt á tann bógvin, at tey skulu verða har minst 10 ár. Skúlaráð- gevarar og skulastjørnir leggja framvegis ætlanir um ekta lærutið, og sum oftast verður stuðlað frá almennari síðu. Í fleiri forum er hetta óivað neyðugt, men neyvan sum heildarloysn. »At draga ein fisk frá grunni og seta ein haka í mold<, sum onkur hevur málborið seg, og flestu av handaligum arbeiði krevja ikki, at ein skal sita á skúlabeinki til hann er 18—20 ár. Har skuldi upplæringin byrjað fyrr á heilt eðrum stað. Har skuldi verið brúk fyri lærdu monnum okkara, at víst á, 'hvar tervur er á arbeiðsmegi og her skuldi verið uppgáva hjá teim ráðandi, at lagt soleiðis til rættis, at tann stættur, sum arbeiðir í produktivari vinnu, ikki verður við skerdan lut. Hetta er og verður mál Javnaðarfloksins. Jóhs. Olsen Bert ein sosialistiskur flokkur: JAVNAÐARFLOKKURIN Nr. 55 — 12. oktober 1974 Hví er skatta- lagið órættvist ? Eitt av høvudsevnunum til hetta logtingsvalið tykist at vera skattalóggávan. Allir flokkar siga seg vilja virka fyri einari rættvisari skattalóggávu. Hetta skuldi verið gott agn, tí tey flestu skilja hetta so, at tey skulu sleppa lættari, fáa minni skatt. Men skattabyrða og skatta- rættvísi er hvort sítt. Tað er fyri so vitt ógvuliga lætt at minka um skattabyrðuna í heila tikið, tað ræður bert um at tað al- menna bjóðar borgarunum minni service. Men tað, sum polittik- arar bæði á legtingi og í komm- unustýrunum gera, er eftir fori- muni at veita borgarunum tann service, sum hesir ynskja. Við ødrum orðum, skattabyrðuna hava vit sjálvi ynskt. Spurningurin um eina rætt- vísa skatting er ein annar. Tað kann vera nakað ymiskt, hvat meinast við rættvísi á hesum, sum eðrum økjum, men flest okkara skilja vid eina rættvisa skattaskipan, at skatturin verð- ur lagdur å tær inntøkurnar, sum hava størstu orkuna. So- leiðis sum skattalóggávan sjálv er skipað, verður ein sterri prosentpartur latin í skatt, jú sterri inntøkan er. Í eini komm- unu við skattaprosenti 15 verður lands og kommunuskattur til samans av eini skattskyldugari inntøku upp á 20.000 kr. o. u. 23%, meðan ein skattskyldug innteka upp á kr. 100.000 letur 0. u. 70%. Men minnast vit til, at ådrenn tu kemur til skatt- skylduga inntøku upp å 20.000 skalt tú hava eina inntøku upp á slakar 25.000 kr., meðan ein skattskyldug innteka upp á 100.000 kr. svarar til eina veru- liga inntøku upp á 170.000. Roknar tu nu eftir, so rindar hann vid inntøkuni upp å 25.000 50% av inntøkuni. Hann, id hevur inntøkuna upp å 25.000 kr. hevur, tå skatturin er goldin, 20.000 kr. eftir, medan hann, sum hevur 170.000 kr. i inntøku, hevur 100.000 kr. eftir, tá skatturin er goldin. Hann sum hevur 350.000 kr. í innteku, hevur 200.000 kr. eftir, tá skatturin er goldin. Tosað verður so nógv um lenarójavn- að, og tað er rætt, at hann er stórur, men tað átti at borið til at javnað út við skattingini. Av frammanfyri standandi síggja vit tó, at tað er so sum so við javningini, so leingi vit varð- veita skattafrádráttin. Hetta var skattafrádrátturin, hann hava øll rætt til, og hóast alt er tað ikki hann, sum skapar tað stersta órættviísið. Mein- bogin er allir hinir frádráttar- meguleikarnir, serliga avskriv- ingarnar hjá vinnulivinum. Tað er avskrivingarskipanin, sum ger, at stórar inntekur verða smáar, tá skattast skal. Tað er avskrivingarskipanin, sum ger, at hann, sum skuldi havt eina skattskylduga inntøku upp á kanska 400.000 kr. og rindað kanska upp ímóti 300.000 kr. í skatti, kann sleppa næstan undan skatti. So kann verða spurt, hvi verður hetta lagið ikki broytt, hví hevur javnaðarflokkurin, sum hevur verið við til at stíla fyri nú í 8 ár, ikki broytt hetta lagið? Jú, orsekin er fyrst og fremst, at heilaga kugvin, privata initiativið, hevur ein stóran meirluta á tingi sum verja. Tað eru teir privatu pengamenninir og partafeløgini, sum skulu gera tær neyðugu ílogurnar í vinnulívið, tað al- menna má ikki, ti tað luktar av sosialismu. Og fyri at tað skal løna seg hjá pengaeigaranum at Fólkaflokkurin er sum tíðin er liðin vorðin meira og meira afturhaldin, og eru mong komin til ta nidurstødu, at høvuds- endamålid hjå honum, at vera ein tjóðskaparflokkur, er mest sum horvið, og hóast hetta fer hann aftur hesaferð til val við viðgongdum tjóðskaparmálum á skránni, hetta er eftir mínum tykki sera óklókt av teimum, tí munnu vit ikki oll hava ásannað, at hann fyri mongum árum síðani hevur komið sær upp í rasshaft hesum viðvíkjandi. Tað man ikki vera gjort ov nógv av, um sagt verður, at fólkaflokkurin stendur sum í berginum áfastur við sambands- flokkin. Attu ikki hesir báðir at givist við at munnhøggast hver ímóti ødrum, men ístaðin háls- fevnst og í felag og ikki sum nú hvor í sínum lagi sungið teirra svanasong, ið nú man líða móti endanum. Vit kunnu í dag við gleði ásanna, at hesir báðir flokkar so við og við fána burtur. Oll vita jú, at afturgongdin hjá hesum báðum flokkum seinasta val var stór, og eingin ivi er um at afturgongdin verður munandi sterri hesaferð. Tað hevur mangan verið spáðað, at um nekur ár verða tað bert tveir stórir flokkar í for- oyskum politikki — Javnaðar- flokkurin og Tjóðveldisflokkurin - og so verður. Hetta sigst at vera báðir teir sosialistisku flokkarnir, og átti ein samgonga ikki at veri óhugs- andi. Hugstoytt hevur tað tó verið at hoyrt tjóðveldisflokkin siga seg vilja berjast fyri sosial- ismuni. Higartil hevur hetta víst seg at vera ein beinleiðis ósann- heit — tað gongur sjón fyri sogn og dømini tala. — Flest oll munnu vita, at Tjóðveldisflokk- urin á sinni var ein av teimum afturhaldsfloxkum, ið gekk heit- ast inn fyri at avtaka Lands- handilin til tess at loyva øllum bæði føroyskum og útlendskum spekulantum frítt spæl. Tær ovurhondsstóru avskriv- ingar, ið hava verið havdar so nógv á munni í seinastuni, stava eisini frá tjóðveldinum, ella beinari tjóðveldið loyvdi reiðara- valdinum at avskriva umframt vanliga avskriving upp til 70% eykaavskriving. — Hetta var tjóðveldispolitikkur tá — Nú ætla teir at broyta hesar av- skrivingarlóggávu til beinleiðis at geva reiðaravaldinum tann pening, teir hava fyri neyðini bæði til bygging og rakstur, og um so er, at raksturin miseydn- ast, ja so skuli teir hava meiri pening, og alt í form av studn- ingi. Hetta ljóðar sera væl, hevur bert tann stóra feilin, at peningurin skal fáast til vega, og til tess er bert ein máti. — Meira skatt frá hinum vanliga skatta- borgaranum. — Hetta er tjóð- veldispolitikkur. — Teir sum hava nógv, skulu hava meir, og teir, sum hava lítið, skulu hava minni. — Hesi dømir stríða eftir mínum tykki øll harðliga móti allari sosialismu. Harímóti hava vit javnaðar- menn altid virkað fyri, at ávoksturin ikki må koma nøkr- um fáum einstaklingum til góðar, men ellum forbrúkarum, allari teirri luttakandi arbeiðandi fjøldini eins og teimum vegna sjúku, avlemi og á annan hátt evnaligu skerdu í samfelagnum. Kristjan á Neystabe 19% í skatti, meðan inn- gera ílogur, krevur hann skatta- tøkan upp á 170.000 kr. rindar = lættar. Lenmóttakarin fær at 41%. Skattafrádrátturin ger, at vita, at um teir, tú ongatíð skattar meira enn X við lista C ella eitt av valevnum hansara sum hava pengar, ikki fáa skattalættar,