leygardagur 15. juni 2002síða 11

20 Nr. 112 - 15. juni 2002 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Oljufeløg vísa minkandi áhuga Tað vakti ans í Noregi, at tvey av heimsins størstu oljufeløgum sendu ikki myndugleik- unum umsókn, tá tað 17. norska útbjóðingar- umfarið var fyri fjúrtan døgum síðani. Tey bæði feløgini, sum ikki lótu frætta frá sær, vóru Esso og TotalFinaElf, men sambært oljumála- ráðnum hava feløgini boðað frá, at tey ætla sær at søkja næstu ferð. Norski oljumálaráð- harrin, Einar Steens- næs, ásannar, at áhugin fyri teimum norsku oljuleiðunum er mink- aður, men hann vónar, at okkurt av teimum loyvunum, sum vórðu útlutað í 17. umfarin- um, fer at geva úrslit, so áhugin kann veksa aftur. Higartil hava norð- menn havt eitt útbjóð- ingarumfar um árið, men nú verður umhugs- að at broyta skipanina, soleiðis at feløg kunnu fáa loyvi uttan um tey vanligu útbjóðingarum- førini. Gongst illa hjá Canal Digital Canal Digital hevur mist nógvar pengar á norðurlendska sjón- varpsmarknaðinum seinastu árini, og líkt er til, at HM-fótbólturin gerst felagnum dýrur. Canal Digital vil ikki siga, hvussu nógvir norðurlendingar sita og hyggja at fótbólti úr Japan og Korea, men felagið ásannar, at hyggjaratalið er mun- andi minni, enn roknað varð við, tá felagið út- vegaði sær sendirætt- indini. Sambært felagn- um kemst tann lutfals- liga lítli áhugin av, at teir flestu dystirnir eru um morgunin, og tá hava tey flestu ikki møguleika at hyggja. Norskir fjølmiðlar halda, at Canal Digital hevur mist næstan eina milliard krónur í Norð- urlondum tey bæði seinastu árini. Í hesum sama tíðarskeiði hevur umsetningurin hjá fel- agnum á norðurlendska marknaðinum verið tríggjar milliardir krón- ur. Úr Norðurlondum: Longri fongsuls- revsing Norska løgmálaráðið mælir til, at tann harð- asta fongsulsrevsingin, sum sambært galdandi lóg er 21 ár, verður longd til 30 ár. Ein nevnd, sum hevur kann- að viðurskiftini, mælti annars frá at broyta ver- andi mark. Men løgmálaráðið heldur, at tað er rætt at herða fongsulsrevsing- ina í serliga grovum lógarbrotum. Løgmála- ráðið sigur, at tá talan er um vanligt morð, er rætt at varðveita markið upp á 21 ár, men er tal- an um t. d. neyðtøku og morð, kann revsingin leingjast upp í 30 ár. Tað sama eigur at galda, um sami persón- ur verður dømdur fyri meiri enn eitt morð, sigur løgmalaráðið. Eisini í Danmark Tað er ikki bert í USA, at børn og ung eru fyri kynsligum ágangi í kirkjuligum høpi. Hós- kvøldið visti danska sjónvarpið at siga, at tað finnast fleiri dømi um tilsvarndi ágang í Danmark. Sagt varð, at fleiri ung hava verið fyri ágangi í sambandi við kirkjuligar sam- komur og konfirmati- ónsfyrieiking. Hildið verður, at bert ein lítil partur av tilburðunum verða fráboðaðir. Allir afturgongd Teir fýra flokkarnr, sum mynda norsku sam- gongustjórnina, noyð- ast at ásanna, at tað kostar at sita í stjórn. Ein nýggj veljarakann- ing vísir, at allir flokk- arnir hava afturgongd. Størsti flokkurin í sam- gonguni, Høgri, fær nú stuðul frá 18,4 prosent- um av veljarunum, og tað er 1,8 prosent minni enn fyri bert einum mánað síðani. Uppaftur verri er hjá Kristiliga Fólkaflokkinum hjá Kjeld Magne Bonde- vik, forsætisráðharra. Hann fær nú 8,8 pros- ent, og tað er 3,7 pros- entstig minni enn á val- inum seinasta heyst. Tíðindi vilja vera við, at fleiri vesturlendsk- ir limir í felagsskap- inum al-Qaeda eru tiknir á markinum millum Afghanistan og Pakistan. Teirra millum eru fleiri amerikanarar YVIRGANGUR Árni Joensen: Amerikansku myndugleik- arnir váttaðu í gjár, at fleiri vesturlendingar, sum eru limir í yvirgangsfelags- skapinum al-Qaeda, eru tiknir á marknaleiðini mill- um Afghanistan og Pakis- tan. Sambært blaðnum The New York Times eru fleiri teirra amerikanarar, men tað vildu myndugleikarnir hvørki vátta ella avsanna. Pakistanskar fregnartæn- astukeldur søgdu hósdagin, at amerikanarin Jose Padilla, sum varð tikin í Chicago tann 8. mai, varí einum miðasiatiskum landi í apríl. Ørindi hansara vóru at fáa fatur á geiðslavirkn- um evnum, men keldurnar søgdu einki um, hvar Jose Padilla var, ella hvønn hann hevði samband við. Jose Padilla er bert ein av fleiri vesturlendingum, sum hava verið uppi í al-Qaeda. Bretin Richard Reid varð tikin í einum flogfari á veg um Atlantshavið í desem- ber, og amerikanarin John Walker Lindh varð tikin, tá hann bardist saman við Taliban í Afghanistan. The New York Times skrivaði í gjár, at hesir tríggir eru uttan iva bert tað ovasta av ísfjallinum. Pak- istansku myndugleikarnir hava sagt, atteir hava tikið umleið 400 fólk, sum teir halda hava samband við al- Qaeda, og at 300 teirra eru latnir amerikansku myn- dugleikunum. Sambært pakistansku myndugleikun- um eru fleiri teirra vestur- lendingar, og sagt verður, at í hvussu er seks av fang- unum eru seinni fluttir til USA. Tveir av monnunum skulu hava verið hjálpar- menn hjá Jose Padilla, og sambært tíðindastovuni AP eru teir nú til avhoyringar hjá FBI á einum loyniligum staði. Amerikansku myndug- leikarnir ivast ikki í, at Jose Padilla kom upp í al- Qaeda, meðan hann sat í fongsli í USA fyri nøkrum árum síðani. Tí halda teir, at felagsskapurin hevur verið virkin í USA og útvegað sær limir í fongsl- um og aðrastaðni. Meðalhitin á Jørðini hevur ongantíð verið so høgur sum tríggjar teir fyrstu mánaðarn- ar í ár – í hvussu er ikki tey seinastu 150 árini UMHVØRVI Árni Joensen: Tað hevur ongantíð verið so heitt á Jørðini sum tríggjar teir fyrstu mánaðarnar í ár. Kanska er tað ikki rætt at nýta orðið ongantíð, men síðani menn fóru undir at skráseta hitan fyri 150 árum síðani, hevur meðal- hitin á Jørðini ongantíð ver- ið so høgur sum í fyrsta ársfjórðingi í ár. Veðurfrøðingar nýta tíð- arskeiðið frá 1961 til 1990 sum samanberingargrun- darlag, og í januar, februar í mars í ár var meðalhitin 0,7 stig oman fyri meðalhitan tey 30 árini. Hetta vísa mát- ingar, sum East Anglia Uni- versity í Norwich í Ong- landi hevur gjørt. Granskingarleiðarin á donsku veðurstovuni Dan- marks Meteorologiske In- stitut, Eigil Kaas, sigur, at hóast tað ikki ber til at prógva tað, er lítil ivi um, at tað er tað mannaskapta vakstrarhúsárinið, sum er orsøkin til tann veksandi hitan á Jørðini. Høvuðsor- søkin er, at dálkingin frá kol-, gass- og oljubrenning forðar hitanum frá sólini at sleppa av aftur Jørðini, sigur Eigil Kaas. 1998 er tað higartil heit- asta árið, sum vísindin veit um at siga. Tað árið var hitin 0,58 stig oman fyri meðalhitan. Í fjør var hann 0,44 stig omanfyri. Men verða teir seinastu tríggir ársfjórðingarnir í ár líka heitir sum tann fyrsti, verð- ur árið í ár nýtt metár. Fleiri vesturlendingar í al-Qaeda Heitasti ársfjórðingurin í 150 ár Bretin Richard Reed er ein av vesturlendsku limunum í al-Qaeda. Hann varð tikin umborð á einum flogfari í desember. Tað vísti seg, at hann hevði spreingievni í øðrum skónum Nr. 112 • leygardagur • 15. juni 2002 • 76. árgangur • www.sosialurin.fo Rógvi tekur myndir fyri Margrethu drotning Sjálvur annar er vágbingurin og súkklarin Rógvi Johansen, sum er undir útbúgving sum fotografur, í holt við at taka myndir til myndasavn til donsku drotningina Lesið síðu 3 KLOKKUSPÆL Orð og myndir: Eirikur Lindenskov Tá ið Havnar Kirkja í 1988 fylti 200 ár, fekk kirkjan nýtt klokku- spæl frá Havnar Kommunu. Hetta klokkuspæl skuldi loysa av gamla klokkuspælið, ið kirkjan fekk sum gávu frá nótafelagnum, sum varð avtikið fyrst í fimmti- árunum. Tá ognir felagsins vórðu seldar, var peningurin nýttur sum gáva til klokkuspælið til kirkj- una. Og tað var sjálvandi ikki av tilvild, tí gamalt var, at nótirnar hjá Nótafelagnum vórðu goymd- ar á kirkjuloftinum. Tað var Niels L. Arge, ur- smiðjur, sum hevði um hendi klokkuspælið. Hann setti tað upp og helt tað við líka, til hann fall frá fyrrapartin í sjeytiárunum. Tá tók sonur hansara, Tummas Arge, yvir hetta arbeiðið, til klokku- spælið varð skift út í 1988. Gamla klokkuspælið, sum Chr. Ørnholms Eft. hava latið í 1952 var mekaniskt, og tað spældi bara tann eina sálmin: »Tíðin rennur sum streymur í á«, við lagnum hjá Jógvani Waagstein. Nýggja klokkuspælið er elek- troniskt og hevur fleiri løg – og eru tey at hoyra seks ferðir um dagin: Kl 9.00: Eg vil mínum Harra prísa, (Gamalt føroyskt sálma- lag). Kl 12.00: Tíðin rennur sum streymur í á (J. Waagstein). Kl 15.00: Harra Gud, títt dýra navn og æra (Gamalt føroyskt sálma- lag. Kl 18.00: Kirkjan, hon er eitt gamalt hús (Knút Olsen). Kl 20.00: Dagurin aftnar, ver okk- um hjá (H. J. Højgaard). Kl 21.00: Nú aftnar dagur, og tað verður síðla (Pauli í Sandagerði). Í hesum døgum eru menn frá Byggifelagnum Waagstein í ferð við at leggja nýtt skifertak á kirkjuna undir leiðslu av Essa Ellefsen – og vórðu fyrstu steinarnir lagdir á hósdagin. Í hesum sambandinum hevur ætlanin verið at taka niður gamla klokkuspælið, sum enn stendur uppi í kirkjutorninum. Klokkuspælið hevur ikki forn- frøðiligan áhuga – tað er ikki meira enn hálvthundrað ára gamalt, men fyri fleiri havnar- borgarar vekir tað serlig minni. Kirkjuráðið hevur umrøtt spurningin, og fleiri tankar vóru um, hvat gerast skuldi við gamla klokkuspælið. Nú er so gjørt av, at klokkuspælið fyribils verður standandi. Støða verður so tikin, tá kirkjutornið verður umvælt, ætlandi í komandi ári. Tað er Jórun í Dali, arkitektur, sum hevur staðið fyri umvæling- ararbeiðinum, sum er gjørt í Havnar kirkju seinastu 8-9 árini. Hon sigur, at kirkjan nú er høvuðsumvæld øll sum hon, enn vantar bert tornið. Arbeiðið er gjørt í stigum, so sum fíggjar- vánirnar hava verið. Hvørjum standi tornið er í, veit hon ikki rættuliga at siga, tí tað hevur dupultan klædning, og tað skapar altíð trupulleikar, tí tá fær vætan ikki sett frá. Arbeiðið sum nú er í gongd, hevur gingið væl, og tað verður liðugt fyri ólavsøku. – Eg vil mínum harra prísa Soleiðis syngur nýggja klokkuspælið í Havnar Kirkju. Tað gamla klokkuspælið, sum sang »Tíðin rennur sum streymur í á«, stendur framvegis upp í torninum, og har verður tað standandi fyribils Mekaniska klokkuspælið frá 1952 verður fyribils standandi uppi í torninum í Havnar Kirkju, hóast tað ikki hevur verið brúkt seinastu 14 árini C M Y K 21 20