leygardagur 8. februar 1975síða 3

Nr. 11 — 8. februar 1975 Vildi ikki lata røntgenlækna kanna sjúklingarnar Røntgenlækni úr Havn, sum kom til Tveroyrar at kanna sjúklingar , st å s) kahúsinum har, fekk ikki loyvi frå yvirlæknanum at gera kanningar- nar. Hann måtti Strid hevur tikid seg upp um nakrar røntgenkanningar á sjúkahúsinum á Tveroyri í farna mánaða, sum ongantíð vórðu gjørdar orsakað av ósemju mill- um yvirlæknan á sjúkahúsinum og ein rentgenlækna í Havn. Tá rentgenlæknin kom til Tveroyr- ar henda dagin, fekk hann ikki loyvi frá yvirlæknanum at gera kanningarnar, ti hesin m. a. vildi ikki lata røntgenlæknanum holi og amboð til at gera kann- ingarnar. Ósemjan, sum stóð við allan dagin, endaði við tí, at rentgen- læknin noyddist av sjúkahúsin- um og aftur til Havnar uttan at hava fingið gjørt kanningarnar. Rentgenlæknin hevur seinni boðað sjúkahússtýrinnm frá steðuni, og spurningurin verður nú vidgjørdur í sjúkahússtýr- inum. SOSIALURIN hevur kannað gongdina henda dagin í január mánaða har á sjúkahúsinum. Fýra sjúklingar Tað var 20. január, at ein yvir- lækni á røntgendeildini í Havn aftur til Havnar! skuldi suður til Tveroyrar at gera røntgenkanningar. Henda dagin vóru tað fýra sjúklingar, sum skuldu kannast. Seinni komu sjey mans á sjúka- Frá tuberklasteðini í Havn húsið, sum ynsktu at verða kannaðir, so teir kundu fáa tuberklakort. Tveir av teimum fóru skjótt avstaðaftur, meðan hinir fimm, sum allir vóru frá Hvalba, fegnir vildu hava tuberklakort, tí teir skuldu við flogfari til Noregs nakrar dagar seinni, har teir skuldu við skipi. Sjúkrasystirin sjúk Yvirsjúkasystirin á sjúkahús- inum kom til arbeiðis kl. 8.00 um morgunin. Men tann sjúkasyst- urin, sum rentgenlæknin skuldi brúka hevði ringt og sagt frá, at hon var sjúk, og at hon tí ikki kundi koma til arbeiðis. Yvirsjúkasystirin, sum annars skuldi havt fri, ringdi so til eina sjúkasystur, sum hevði frí, og bað hana koma á røntgendeild- ina í staðin. Sjúkasystirin segði seg vilja gera hetta og koma beinanvegin. Yvirlæknin frætti hetta og gav sjúkasystrini av- boð. Men sjúkasystirin vildi kortini koma á sjúkahúsið, tí yvirsjúkasystirin hevði biðið hana um tað. Tá sjúkasystirin var komin á sjúkahúsið, bað yvirlæknin hana am Eitt dapurt sekstiåra minni Eingin veit á morgni at siga, hvar hann á kveldi gistir. Hetta orðatakið er gamalt, men tað verður gjøgnum allar tíðir end- urtikið orsakað av hendingum bæði á sjógv og landi. Ferð eftir ferð verða vit mint á, at eingin kennir dagin fyrr enn sólin fer niður. Ein vetrarmorgun í Fer- oyum er mangan bæði myrkur og ófýsin, soleiðis var hin 13. februar 1915 í Sandvík. Ein rótan av landsynningi inn á fjørsin — rættiligt óhógv i sjónum. Gjøgnum allar tíðir er ein ylur farin gjøgnum føroyingin, tå ið rópið >Grindaboð< hevur ljóðað. Líkamikið, hvar menn hava verið staddir i bø, haga ella í bjørgum, so hava teir lagt alt verk niður, tá ið teir hava hoyrt hesi boð. Farið varð á stødina at fáa bátarnar avstað, men so- mikið brim var, at flotast mátti eftir logum. Eg var ungur og vildi sleppa í bát, men faðir mín vildi ikki, hann segði, far tú heldur inn á sandin og lær teg at skera á háls. Ikki var veður at koma við bát úr eðrum bygdum, tí komu hvalbingar til gongu. Teir tóku bátar úr Sandvík og fóru beinan vegin yvir til grindina. Sand- víksingar góvu teimum ávaring og bóðu teir ikki fara ovlangt inn, tí lógvin er lúrin og brýtur øtiliga langt út. »Feigdin dregur mannin«. »Fått kann feigum forda«. Eitt ødiligt brot — seks- mannafari3 »Stålhestur« og fýramannafarið »Falkur« fóru eftir endanum, vóru ikki ferir fyri at reisa seg fyri brotinum. Ein triði báturin seksmanna- farið »Ørnin« var lika við at fara sama veg, men teir høvdu fingið ein 2 skins hval í bátin, og gav hann studning í botnin á bát- inum. Tað bjargaði teimum. Ein sorgarleikur uttan líka fer fram. Fimtan reystir menn berjast við brim og deyða uttan vón um bjarging. Tann elsti av monnun- um kom á kjøl og sat har góða letu, meðan brotini dundu á hann. Tað var eitt váðaverk hjá báti at leggja inn á lonna, men hvat verður ikki gjørt, tá tað ræður um at bjarga lív. Seks- mannafarið »Kjogvin« legði á og kom sum ein ørvur gjøgnum brotini lika inn å sandin fullur av sjågv. Teir tømdu båtin og løgdu út aftur, men máttu koma aftur á sandin. Band varð tikið um stavnin, teir løgdu út aftur aðru ferð, og tá eydnaðist at taka mannin av kjølinum. Tá komu teir aftur á sandin í øllum góðum. Tað vóru góðir svimj- arar millum teir, ið fórust, men hvat kundi maður gera í slíkum brimi, hvar hvalirnir brutu livandi langt niðan á sandin. Fyrsti partur av sorgarleik- inum er lokin. Ein deyðategn fall yvir bygdina. — QOll fóru at spyrja eftir sínum — hver er deyður, og hver er á lívi? Grindin doyði, eingin hugsaði um fongin, ið komin var, men bert um sorgarleikin, ið fram er farin. Jógvan Hansen í -Sandvík yrkti ein vakran sálm um hesa hending. „Det var en árle morgenstund, for alle vágnet var af blund, at Gud sit under vise lod og sendte os en gave god«. Havið gevur nógv, men tekur mangan margfalt aftur. Menn komu úr allari oynni, tá grindin var deyð, tað bleiv eingin gleði, eingin frøi — eingin rómur, sum vanligt er í grinda- vási. Allir menn álvarsamir — andlitsdregini samkensluborin. Veðrið blíðkaði, sum so mangan, tá ið havið hevur tikið sítt. Tað doyðu 3 menn úr Sandvík og 11 úr Hvalba. Dagarnir blivu daprir í longri tíð i Sandvík, tí alt varð gjørt fyri at bjarga um beinini á teim- um, ið fórust og royna at fáa teim kirkjugarð. Nót varð kast- að, dreggjad um allan fjørdin, koritni bleiv tað, sum tað stendur í áðurnevnda sálmi. »Men seks i havet endnu er og savnes af dem, de har kær, der smuldrer deres legem hen, men Gud han velbevarer dem«. Minnisvardi stendur oman fyri kirkjugarðin í Sandvík. Á hon- ám stendur: »Minni um kapp- arnar, ið lótu lív í grindadráp- inum í Sandvík 13. februar 1915. So nøvn teirra. Hetta man vera stersta van- lukka, ið farin er fram í Feroyum — nærmast sagt fyri durunum. Harrin grødir øll sár. Sofus Pedersen Síða 3 fara heimaftur. Hon skuldi ikki arbeiða á rentgendeildini, segði hann. Men um hon ikki legði í at fara heimaftur, so kundi hon hjálpa sær uppi á operatións- gongdini. Sjúkasystirin, sum var boð- send, var nú í iva um, hvat hon skuldi gera og spurdi tí yvir- sjúkasystrina til ráðs. Yvir- sjúkasystirin vísti hana til røntgenlæknan, sum bað hana gera sum yvirlæknin á sjúka- húsinum vildi tað. Spurdi, hvat teir vildu Yvirlæknin hevði beinan vegin, tá hann kom á sjúkahúsið, spurt sjúklingarnar, ið skuldu kannast av røntgenlæknanum, hvat teir vildu. Yvirlæknin segði, at hann sjálvur skuldi gera kanningar- nar, hóast rentgenlæknin segði honum og sjúklingunum, at teir vóru vístir til ein rentgenlækna fyri at verða kannaðir. Yvirlæknin svaraði tá rent- genlæknanum, at eingin lækni hevði rætt til at vísa nakran til røntgenkanningar = á hesum sjúkahúsinum uttan hann sjálv- ur. Vildi ikki tosa við sjúkahússtjóran Rentgenlæknin ringdi til sjúka- hússtjóran og segði honum frá støduni. Stjórin bad um at tosa við yvirlæknan, men hann nokt- aði at koma til telefonina. Rentgenlæknin var seinni inni hjá yvirlæknanum, meðan hesin viðgjerdi ein sjúkling og spurdi, um hann ikki kundi brúka røntgenina til gjøgnumlysing av sjómonnunum, tá yvirlæknin kortini ikki brúkti hana. Men yvirlæknin gav noktandi svar. Sjómenninir vóru illa við av hesum og søgdu seg vilja kæra um atburðin hjá sjúkahússtjór- anum. Fjarrit frá ríkisumboðnum Rentgenlæknin var seinni upp- ringdur av sjúkahússtjóranum, har hann boðaði frá, at ríkisum- boðsmaðurin hevði sent snar- fjarrit til yvirlæknan við boðum um, at rentgenlæknin skuldi hava røntgendeildina at arbeiða í í seinasta lagi kl. 13.00 henda dagin. Sjómenninir, sum nú hevdu bíðað leingi, søgdu seg vilja bíða hesa løtuna aftrat. O. u. hålvan tima frammanundan at deildin skuldi verða tek, spurdi røntgen- læknin yvirlæknan, um hann fekk loyvi til at brúka rentgen- deildina kl. 13.00. Yvirlæknin bað tá røntgenlæknan fara út. Fimm minuttir eftir ásettu tíð — kl. 13.05 — spurdi renbtgen- læknin yvirlæknan aftur, hvussu tað var vorðið. Men yvirlæknin gav ikki spurningin- um beinleiðis svar. Av sjúkahúsinum Við hesum fóru sjómenninir, sum vóru komnir til kanningar um morgunin heimaftur, uttan at vera kannaðir. Og rentgenlæknin fór av sjúkahúsinum stutt eftir, at yvirlæknin hevði givið seinasta svarið!