leygardagur 22. februar 1975síða 5

Nr. 15 — 22. februar 1975 sosialurin Síða 5 Verður Frakland atvoldin til, at Bretland fer úr EF? Vesturtýski innanríkisráðharrin sigur tað vera eina vanlukku, um tað skuldi hent, at Bretland tekur seg úr Felagsmarknaðinum. Tað er líkt til, at ósemja fer at taka seg upp ímillum Frakland og hini limalondini í Felags- marknaðinum í sambandi við samráðingarnar, sum nú verða hildnar, til tess at bata um kor- ini hjá Bretlandi í Felagsmarkn- aðinum. Frakland hevur víst eina negativa stødu í hesum sam- bandi, og tað eydnaðist ikki vesturtýska samveldiskanslar- anum, Helmut Schmidt, á fundi við franska forsetan, Valery # Giscard d'Estaing, at broyta stødu hansara. Vanlukka Vesturtýski innanríkisráðharrin, Hans Dietrich Genscher, er av teirri áskoðan, at tað vildi verið Framhald á síðu 11 rd FX I Helmut Schmidt, til høgru, fekk ikki yvirtalad Giscard utskriva skatt til krigsend- amål. Karl Liebknecht og aðrir vóru ímóti. Teir vístu á samtyktirnar í Stuttgart og Basel. Men einki batti. Tann opportunistiska teringin frá La- salle og Bernstein var meira, enn ryggurin í SPD toldi. Tað var tí eitt spæl hjá opportunistinum Karl Kautsky at fáa flokkin um koll. Í fyrstuni boygdi Karl Lieb- knecht seg fyri floksmeirilutan- um, men tann 2. desember 1914 segði hann einsamallur maður nei til fleiri krigsskattir. Síðan er søgan stutt: Undir gorri og geyli um > Vaterland< og tílíkt hálsfevndust sosialdemo- kratar og kapitalistar. Kriggið gekk sína gongd. Milliónir doyðu. Karl Liebknecht og aðrir trúgvir sosialistar sótu í fongsli. Kríggið hasaði av í 1918, og tá kravdu vinstravendir arbeiðs- menn og hermenn sosialismu. Men hegrasosialdemokratarnir vóru trúgvir sum altíð — móti kapitalinum. Tann 15. januar 1919 blivu Týsklands sannastu og stinnastu sosialistar, Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht, myrd. Tær sosialistisku roynd- irnar í Berlin, Kiel, Miinchen og aðrastaðni blivu bardar niður vid makt. Og oddamaðurin hjá politisoldátunum var sosialdem- okraturin Gustav Noske, sum segði tey ógloymandi orðini: »Einer muss der Bluthund wer- den< (onkur skal verða blóð- hundurin). Klovningur og samarbeiði Um spjaðingina, sum Atli Dam skrivar um, ber til heilt stutt at siga, at hon stavar ikki frá 2. flokstingi hjá útlagna Russiska Sosialdemokratiska Arbeiðara- flokkinum í Bruxelles og London í 1903. Hon stavar frá tí sviki, sum týskir (og aðrir) sosialdem- okratar í 1914 framdu móti teirri internationalu arbeiðararersluni og hennara einmæltu og gald- andi samtyktum. Tað var tí ikki bara skilligt, men púra neyðugt, at teir stødu- føstu sosialistarnir í árunum eft- ir fyrra heimsbardaga tóku seg burtur úr teimum sosialdemo- kratisku krigsflokkunum og stovnaðu egnar flokkar, sum teir róptu kommunistiskar. Síðani tá hava tvær politiskar linjur verið i arbeidararørsluni: ein kommunistisk og ein sosial- demokratisk. Hetta er einki loyndarmál, og tað var heldur ikki neyðugt at komið við hesi søguligu frágreiðing, um ikki Atli sjálvur var komin við teirri uppfatan, at »kommunisman hevur spjatt«, at »kommunism- an falskliga ger krav upp å at eiga lut i sosialistiskum sida- arvi« 0.s.fr. Tad er neydugt at framleggja seguna beint. Eftir annan heimsbardaga hava sosialdemo- kratarnir gloypt einum kameli fyri og ødrum eftir: Sundurlim- ing Týsklands 1947—49, NATO 1949, álopið á Korea 1950, øll NATO-kriggini í Indokina, Afrika, Latínamerika og aðra- staðni í 1950unum og 1960un- um, og nú Felagsmarknaðurin, tað nýggja týska-rómverska rík- ið, sum einki annað er uttan ein loynilig innliman av Vestureu- ropa í USA. Og tó eru sosialdemokratar, sum hava fingið eyguni upp fyri, hver ið fíggindin er: Nú um dag- arnar fór hollendski javnaðar- maðurin Sicco Mansholt (fyrrv. ministararáðsformaður hjá EEC) á pallin í Bruxelles og peikadi á kapitalistareiðrið USA: haðani verður neyðin planløgd og stýrd og útnyttað. Í Finnlandi, Sveríki, Frankaríki og ødrum londum arbeiða sosial- demokratar og kommunistar saman. Í Portugál heldur sam- arbeiðið enn, hóast tað bara kann vera ein tíðarspurningur, nær teir amerikansku CIA- fascistarnir endurreisa fascism- una í Portugál. Í Chile stóðu kommunistar og javnaðarmenn øksl við øksl, til CIA-fascistar- nir framdu sitt blóðuga kvett móti teirra lógliga valdu sosial- istastjórnini. Í dag verða chilen- skir javnaðarmenn píndir og dripnir av CIA-javnaðarmonn- um. Hetta er logikkurin í ti seguskeiði, sum byrjaði tann 4. august 1914. Føroyskir sosial- demokratar Tað eru bara javnaðarmenn sjálvir, sum kunnu gera upp við »sidaarvin« frá 1914. Kommun- istar hava valt sína egnu kós. Tað er ein kós, sum m.a. mælir til samarbeiði millum kommun- istar og sosialdemokratar á økj- um, har semja fæst. Samarbeiði móti kapitalinum og ellum hans- ara felagsskapum og snildum og lygnum. Tann kreppan, sum í letuni skakar tann kapitalistiska part- in av heiminum, avdúkar fyri ein part, hvussu rotið og ómenn- iskjansligt tað kapitalistiska systemið er: Milliónir av ar- beiðsleysum, skjótt vaksandi kriminalitetur, kriggj og hung- ursneyð — hetta eru nakrar av fruktunum av tí systemi, sum Karl Kautsky vardi í 1914, og sum Gustav Noske bjargaði í 1919. Eftir nevndu grein í Sosialin- um at doma heldur Atli lítið um kommunistisku heimsrersluna. Hann skýrir hana religión og tað, sum verri er. Eg haldi, at kommunistiska rerslan er góð. Higartil er hon einasta kraft, sum hevur avtikið kapitalism- una og bygt upp sosialismuna í staðin. Í Sovjetsamveldinum, Eysturtýsklandi, Kuba og ød- rum sosialistiskum londum liva fólk sítt friðarliga lív við arbeiði, lærdómi, trygd og framtíðar- vónum. Í tí kapitalistiska part- inum av heiminum síggja vit (við nøkrum fáum undantøkum í Norðureuropa) blóðuga kúgan, hungursneyð, arbeiðsloysi, herj- andi sóttir og einki álit á fram- tíðini. Um Feroyska Javnadarflokk- in ber til at siga, at betur er ill hurð fyri gáttina enn eingin. Men hví drívur hann antikomm- unismu, hví vil hann vera í parti við NATO-fascistunum, sum drepa og kúga um alla verðina? Og hví hevur hann bara háð og spott at bera teimum, sum stríð- ast við at byggja eitt meira menniskjansligt samfelag upp, eitt sosialistiskt samfelag? Kapitalisman er ring. Tað ræður um at sleppa av við hetta skrímsl av einari samfelagsskip- an. Til tess krevst m.a. vitan. Vitan um, hvussu tingini hanga saman. Og samarbeiði og hegni. Og vilji og dirvi til at siga sína meining. Tað er eingin bati í at snáka søguna. Tað er ikki beint at snakka upp í lag við tey heila- tøvdu, og sum frá líður er tað ikki vandaleyst heldur. André Niclasen stubbar uttaneftir Oljuland í peninganeyð Sultandømid Oman, ið liggur við Persiska Flógvan, er við at tomast fyri pening. Landið hevur fingið ávaring frá bankunum um, at tað fer at gerast vandamikið at lata kreditt, um landið ikki mink- ar um útreiðslur sínar, skriv- aði New York Times mána- dagin. Blaðið skrivar, at figgjarkreppan kemur illa við hjá stjórnini í Oman, av ti at oljuinntøkur landsins geva meira enn eina miljard dollars (seks miljardir kr.) um árið. Oman hevur eitt íbúgvaratal uppá minni enn eina miljón fólk. Humphrey stillar Varaforsetin í Johnsonstjórn- ini í USA, Hubert Humphrey senatorur, segði seinasta sunnudag, at hann vil lata seg stilla upp til forsetavalið í 1976 um so er, at flokkurin ynskir hetta. Humphrey, ið sæst á myndini, var demo- kratiskt forsetavalevni við valið í 1968, tá republikanar- in Richard Nixon bleiv valdur til forseta. Duld vitjan Suðurafrikanski forsætisráð- harrin John Vorster hevur havt dulvitjan í liberia í sein- astu viku. Eftir hvat ið bretskar tíðindastovur vilja vera við skal Vorster hava sagt liberiska forsetanum William Tolbert, at Pretoria ynskir at sleppa av við Út- synningsafrika, sjálvt um hetta kann fáa heilt álvars- ligar fylgjur. Vorster og Tol- bert hava tosað um viður- skiftini millum Sudurafrika og grannalondini og um framtíðina hjá landinum. Betri eftirlit við telefonlurtan Tvær amerikanskar kon- gressnevndir boðaðu frá mán- adagin, at neyðugt er at seta strangari lógarreglur í verk viðvíkjandi telefonavlurting- um hjá politinum. Boðini frá nevndunum um nýggjar lóg- arreglur miðja ímóti at stødg- a misnýtanini av telefonav- lurtingunum. 25 politistar dømdir Við ein dómstól i Paris vóru 25 politistar demdir fyri at hava stolið eykalutir úr bil- um. Teir eru allir domdir at sita í fongsli úr trimum upp í 15 mánaðar. Ósemja um kaffiprísin Heimsins kaffiframleiðslu- midstød stødgadi marathon- samrådingarnar, eftir at hes- ar høvdu vart i g6dar 30 timar uttan at nøkur semja var fingin um eitt uppskot, sum miðjaði ímóti at fáa teir fallandi kaffiprísirnir upp. Tey 44 londini, sum luttóku á samráðingarfundinum, samdust um at skerja kaffi- framleiðsluna nakað og koma við nýggjum uppskoti til kaffifundin einaferð í mars. Hesin fundur skal haldast í London. USA herstødir stongjast Amerikanska vikublaðið Newsweek skrivar, at Turka- land hevur ætlanir um at stongja allar amerikanskar hersteðir í landinum eftir at USA hevur stødgad våpna- hjálpini. Turkiski uttanríkis- rådharrin, Melih Esenbel, sigur í viðtalu við blaðið, at hóttanin um at koyra amerik- anararnar út skal gerast stig- vist. Tað var fyri tveimum vikum síðani at amerikanska kongressin samtykti at stød- gad allari våpnahjålp til Turkalands. Landið førir nú tingingar um nýggj vápna- keyp úr 5 vestureuropeiskum londum, upplýsti verjumála- ráðharrin Ilhami Sancar sunnudagin í Ankara. Suezveitin opnað? Suezveitin er opnað og verður nýtt av ávísum skipum, søgdu ísraelskir stríðsblað- menn mánadagin. Teir segd- u, at ein bretskur tangabátur var farin igjøgnum veitina báðar vegir, og at egyptisk herskip somuleiðis hevdu siglt í henni. Doyði av gasseitran Tveir mans lótu liv mánadag- in í Keypmannahavn, or- sakað av gasseitran í eini í- búð. Legreglan bleiv boðsend av einum granna, sum hevði luktað gass úr íbúðini. Fleiri gasskranar stóðu frå, og løg- reglan heldur, at óhappið er hent meðan menninir vóru í ferð við at gera mat. 74 kunnu fáa deyðarevsing Ovasti trygdardómstólurin í Egyptalandi skal í dag lurta eftir verjurødunum hjá 74 monnum, ið kunnu vænta sær deyðarevsing fyri luttøku teirra í eini samansverjing móti Anwar Sadat forseta. Tilsamans 92 mans eru á- kærdir fyri morð, lógarbrót- aliga samansverjing, álop á hernaðin og fyri at hava roynt at skúgva forseta land- sins til viks.