leygardagur 5. apríl 1975síða 5

Nr. 26 — 5. apríl 1975 sosialurin Síða 5 USA umhugsar aftur at stuðla Suðurvietnam Herleiðarin í USA, Fred Weyand, fór seinasta mikudag til Saigon fyri at seta seg inn í hernaðarligu støduna. Weyland skal gera møguligt tilmæli um hjálp til stjórnina í Saigon Amerikanski forsetin, Gerald Ford, hevur persónliga givið Weyand generali, ið hevur verið amerikanskur herovasti í Suður- vietnam — boð um ferðina. Bað. 4 Po — Endamálið við ferdini er at meta um hernadarligu støduna og seta fram tilmæli um størri hjálp, sum kann vera neyðug fyri Suðurvietnam, segði pressu- Særdur hermaður verður fluttur burtur av vígvellinum Kissinger leggur frá sær Amerikanski uttanríkisráðharr- in, Henry Kissinger, fer vænt- andi at leggja frá sær áðrenn árið er úti. Tað er Marquis Childs, sum er kommantator, Friðarætlan George McGovern senatorur hevur i umbúnað at gera eina friðarætlan fyri Miðeystur, sum skal kallast upp eftir honum, siga væl vitandi keldur í Beirut. McGovern, sum er formaður fyri senatsnevndini fyri uttanríkis- politisk mål í Mideystri og Sunnara Asia, er nu å einari rundferð í Mideystri. sum í fleiri amerikanskum blød- um boðaði frá hesum um dagar- nar. Childs skrivaði, at Kissinger vónar at kunna leggja frá sær nakað skjótt, so at hann kann taka við einum lærarastarvi á lærda háskúlanum í Oxford og samstundis fáa tíð til at skriva endurminningar. Kissinger hev- ur longu fingið tilboð uppá milj- ónir fyri rættindi til endurminn- ingar sínar. Tað verður sagt, at tær mis- eydnaðu uttanríkispolitisku ætl- anir hansara í Miðeystri og Ind harma Kissinger okina hava = NOZV skrivarin í Hvítu Húsunum, Ron Nessen. Samstundis er hernaðarliga staðan hjá Saigon stjórnini versnað. Havnabýurin Danang er fyri fáum degum síðani her- tikin av suðurvietnamesiskum partisanum. Samband við býin hevur leingi bert verið sjóvegis. Eitt ótal av flóttarfólki heldur til í býnum, og staðan hevur verið heilt út av lagi ring. Aðrenn býurin var tikin fyrst í hesi vik- uni, royndu m.a. amerikansk og bretsk herskip at flyta flóttar- fólk út úr býnum. Skip hava roynt at hildið áfram við at flyta flóttarfólk, men hevur hetta ikki eydnast av ti at kommunistiskar herdeildir hava skotið eftir skip- unum. Eisini steðan kring gamla keisarabýin Hue er versna nógv. Verjuliðini í býnum hava tikið seg aftur, meðan partisanarnir tveita ótaljandi bumbur inn yvir býin. Saigonhermenninir hava vunnið hin fyrsta siðurin á partisanunum í tríggjar vikur. Keldur siga, at suðurvietnames- iskir fallskýggjahermenn fyri 14 døgum síðani vunnu býin Khanh Duong aftur, sum partisanar hevdu hersett tveir dagar frammanundan. Forsetin í Suðurvietnam, Ngiyen Van Thieu, gav herfyri einum generali boð um at um skipa stjórnina soleiðis, at bert antikommunistar verða umboð aðir í eini nýggjari stjórn stubbar uttaneftir Alaska skulu um stutta tid sendast til Sibiria sum fyrsta lið í eini djórabýting millum USA og 40 moskusoksar úr Sovjetsamveldið. Avtalan um hesa djórabýting var gjørd i 1972. Sovjetsamveldið skal harafturimoti lata USA eitt åvist djóraslag, sum er við at doyggja út í Alaska Forfedrarnir hjá moskusoks- unum rymdu úr Sibiria til Alaska, men er hetta djóra- slag útdeytt í upprunaliga heimlandinum. Norðurírskt val Bretski forsætisrådharrin, Harold Wilson, bodadi sein- asta tysdag frå, at val verdur i Norðurírlandi 1. mei til eitt loggevandi ting. Bodini komu frå Wilson eftir ein fund å hægsta stigi millum protes- tantar og katolikkar i Bel- fast. Ætlanin er at nyggja tingið skal gera eina ætlan um at seta í verk samstarv millum báðar fólkabólkarnar í landinum. 22 milj. í arbeiðs- ósemju Umleid 300.000 ósemjur vóru um allan heim i árinum 1973, skilst av upp- lýsingum, sum 60 lond hava latið hagfrødisligu skrivstov- uni hjá arbeiðsstovninum ILO. Hesar ósemjur førdu við sær, at 112 miljónir arbeiðs- dagar fóru fyri skeyti — talið var kortini minni enn árið fyri, í 1972, tá ið tað var 118 miljónir. Meira enn helvtin av ellum arbeiðsósemjum tók seg upp í India, Italia og USA. Meira enn 2 miljónir arbeiðsdagar fóru fyri einki í londum sum Australia, Canada, Dan- mark, Chile, Finlandi, Frak- landi, Japan og Onglandi. Í 1973 vóru meiri enn 22 miljónir arbeiðstakarar í ar- beiðsósemju vid arbeidsgev- arar sínar, hetta var 4 miljón- ir fleiri enn í 1972. Í Italia fóru meira enn 6 miljónir fólk í verkfall, og meira enn 2 miljónir gjørdu verkfall í Fraklandi, India Japan og USA. Talið av verkfalls arbeiðs- monnum í Australia, Chile, Finlandi og Onglandi var millum 1/2 og 1 1/2 miljón. Minni enn 1% av arbeiðsó- semjunum tók seg upp í afrikanskum londum. Meira enn 60 prosent av teimum arbeiðsdogum, ið fóru fyri skeyti í 1973, raktu verksmiðjuidnaðin, 9 prosent raktu samferðsluna og flutn- ingsøkid, og 3 prosent raktu búnaðan. Skal ein gera eina meting um tydningin av arbeiðs- stríðnum í teimum ymsu londunum, er neyðugt at samanhalda talið av verka- monnum við samlaðu ar- beiðsmegina. Eftir hagtølum fyri 1973 vóru tað einans í Australia, Danmark, Can- ada, Finlandi og Italia — og meguliga India — at talið av mistum arbeiðsdogum uppá hverji 1.000 fólk í vinnu var me ra enn eitt túsund Annars sigur ILO-tidarrit- ið Glossary of Labour Statis- tics 1974 nærri frá arbeiðs- ósemjunum Eftirlit við handils- skipum bráðneyðugt Mong vilja óivað minnast tilburðin, tá ið tangaskipið »Torrey Canyon< nøkur ár herfyri veldi stórskaða í ensku kanalini, tá ið stórar nøgdir av olju runnu í havið og veldu, at fiskastovnurin har var fyri stórum Síðani hava verið fleiri van- lukkur av sama slag. Nakað herfyri rendi tangaskipið „Pacific Glory < á annað tang askip, »Allegro«, nærindis Isle of Wright; vanlukkan kravdi fleiri mannaliv, og ur Pacific Glory runnu 70.000 tons av olju i havið, ella mesti parturin av oljufarminum. Eitt annað demi er hitt lítla farmaskipid »Blue Calypso«. Tad eydnadist hesum skipi at røkka havn i Svøriki, aftanå at tað tvær ferðir hevði fingið róðurskaða í Eystursjónum. Skipið hevði fingið trygging- arbræv frá Lloyds í London at vera í siglingarførum standi, men um ein vána út- búgvin manning, ið sam- stundis er illa lønt, ikki út- innir yrki sitt, sum hon eigur, kann eitt tílíkt trygging- arskjal ongan týdning hava. Ikki so heilt fá skip leggja at i åvisum havnum fyri at mynstra fólk, ið eru í slíkari neyð at fáa arbeiði og sum eru uttan kunnleika til rættindi teirra, at teir lættliga freist- ast. Ofta fáa teir eina hýru, ið liggur langt undir 100 dollar- ar um mánaðan, sum ILO- arbeiðsstovnurin heldur eigur at vera minstalen. Í ellum forum er felags fyri tilík skip: á ein ella annan hátt lúka tey ikki trygdar-treytirnar, og ell sigla tey undir flaggi hjá landi, ið ikki aktar galdandi sjóferðslureglur. missi.