leygardagur 3. mai 1975síða 5

Sosialurin Hin stóri japanski jarðskjálvtin Hin 1. september 1923 var í Japan tann størsti atsokka undir kav i móruni, so jarðskjálvti! Men fáar tímar i : ; : Få titt og knapt jørdin fór at ristast sei R ; afti jarðskjálvti, sum menn vita um nakrantíð hevur “98 knapt jørdin fóratristast seinni, kundu tey, sum eftir eitt sindur. livdu, við fullum rætti siga, at verið har í landinum. Í Tokyo fóru 60% av gøllum Hin harðligasti jarðskjálvti, tær ristingar, sum hevdu rámt húsunum í sor og í Yokohama 80%. 99.331 doyðu sum verið hevði í mannaminni, eitt umráði, ið var 100.000 kom beint áðrenn hotellið var ferkilometrar til staddar, vóru meðan 103.733 vórðu álvarsliga meidd. heilt liðugt. Wright sat beint tå tær herviligastu tað nakar og arbeiddi á skrivstovu síni á minnist. Fólk góvu seg í hitanum. Jap- Lloyd Wright, byggifrødingi, ovastu hædd. Hann kendi, anska summarið var farið at sum staðið hevði fyri byggingini = hvussu øll húsini tóku at skak- Harðir jarðskjálvtar halla, men henda leygardags- av hotellinum. Teir høvdu hildið ast, men tey rættu seg uppaftur ; fyrrapartin lå hitin tungur og fram, at hann hevði ikki skilt tey hverja ferð, uttan at so mikið sum menn vita um nívandi yvir stórbýnum Tokyo, serligu viðurskiftini, sum hugs- sum ein riva var at síggja nakra- Tað hava verið mangir ræðuligir og 10 miljónir fólk sveittaðu og ast mátti um í Japan, ti har vóru staðni. Og við någreiniligum Jjarðskjálvtar. Um summar góvu seg heima við hús, á skriv- ofta jarðskjálvtar. Eini so stór uppmálingum aftaná sást, at teirra vita vit nokkso nógv, stovum og á verksmidjunum. Øl! hús máttu standa á tryggum húsini hevdu ikki vikað seg so meðan vit um aðrar ikki vita hugdu í heilum at klokkuni, sum botni, hildu hesir klóku harrar mikið sum ein tumma. Tá nú annað enn hvat sagt hevur verið so smátt var farin at ragga sær fyri. Men Wright hevði sína bygging hansara á henda hátt mann eftir mågn. Her kann til tólv. Nú fór skjótt at verða egnu åskodan um hesi viður- hevðistaðið sína roynd, fór hann nevnast ein jarðskjálvti, sum døgurdamåli og tá sluppu ar- skifti. Áðrenn hann i 1919 var heimafturtil USA, ti hann hevði var í Japan i 1703. Har sigast beiðsmenninir heim til hús at fáa farin til Japan, hevði hann í so nógv annað at takast við, at umleið 200.000 fólk at vera deyð. sær. Heima við hús stákaðust California, haðani hann var ætt- hann náddi ikki at bíða til vigsl- Ein jarðskjálvti, sum var í Kina húsmeðrarnar og royndu at fáa aður, dúgliga kannað, hverja á- an av hotellinum skuldi fara í 1556, sigst at hava tikið liv aftur í trækolseimin, ti so- virkan jarðskjálvtar hevdu. fram. 830.000 fólk av døgum, og ein leiðis hjálptu tey sær enn í Hann kom til tað úrslit, at besti herviligur jarðskjálvti, sum Japan so seint sum í 1923, tá mátin at tryggja eini hús undir = Ristingarnar rámti kinesisku landspartarnar maturin skuldi kókast, og hesin = slíkum viðurskiftum, var at gera . Kansu og Shensi hin 16. desem- leygardagurin, hin fyrsti sep tey so at tey kundu tola risting- byrja ber 1920, ætlast at hava kostad tember, var einki undantak í so arnar, eins og eitt skip, sum Hin stóri japanski jardskjålvtin 180.000 fólkum lívið. Ein jarð- máta. Iløtini vid trækoli gloddu = flýtur á sjónum, ella sum hann kom hin 1. september 1923 skjálvti var í Japan í 1891, og tá Nr. 33 — 3. mai 1975 sosialurin Síða 5 7 li 27 2 2 ZA 72 di UML 177 fí NN Hí (7 Í sllp fr havnini í Yokohama var mann hevd. Nakrar royndarboringar beint í einum umráði, har jarð- ingin á risaskipinum »Empress vissaðu hann um, at grundøkid, skjálvtar av allarherviligasta of Australia« i ferð við at gera har hotellid skuldi byggjast, var slagi eru vanligir. Japansku skipið klárt at fara frá bryggju. tjúkk móra, einar tjúgu metrar á oyggjarnar eru tað yngsta og Hetta stóra skipið skuldi fara til dýpd. Niður í hesa evju boraði tessvegna eisini ótryggasta Canada um middagsleitið. hann hol, sum hann fylti betong landaumráði í heiminum og i. Á henda hátt fekk hann gjørt liggja nærindis einum av heim- ?rå grunni, ta; Frank Lloyd Wright pelar, sum hann setti hotellið á sins størstu havdýpum, tí so- Jamaica 1 1692, var so øgilig at . Utveggirnar bygdi hann ur jarn nevndu Japanaragrevini, har hon setti býin Port Royal undir og hotellið betong, og teir vóru ógvuliga dýpið er nærum 10.000 metrar. 10 metrar av sjógv. Jarðskjálvt- Á Imperial-hotellinum í Tokyo tjúkkir niðast við, men tyntust Afturímóti hesum egiliga dýpi in á Sisilia í 1693 tók umleið teir fingust tey við at leggja seinastu = sum upp kom, so teir vóru dån rísur heilaga japanska fjallið triggjar partarnar av fólkinum í hond á fyrireikingarnar til eina aðir sum ein kíli. Men í einum Fuji 3.775 metrar upp i loft. teimum trimum sterstu byunum serstaka hátið: har skuldi verða fori var hann ikki at vika: hann Orsakað av hesum skakast og av stór veitsla, tá hetta nýggja hevði sett sær fyri at gera hesi vríggjast japansku oyggjarnar, Umliðin, doyðu i 1783 77 prosent hotellið skuldi vígast. Stjórin, húsini serliga vokur og prýðilig tá ristingar fara fram niðri í ti av fólkinum í býnum Terranova, Inumara, hevði eyguni eftir og vildi hava teir, sum áttu, at stóra dýpinum. Í Japan máta tá jarðskjálvti var á Calabria llum, so hann skuldi vera til geva sær loyvi til at gera eina teir ein jarðskjálvta á jarð- Hin stóri jarðskjálvtin í Lissa- reiðar at taka imoti ollum teim- vakra tiørn framman fyri hotell- skjálvtamátarunum, teimum so bon í 1755 er ein hin stersti, um hábornu gestunum, sum inum hon fór at kosta 4.000 nevndu seismografunum, hvenn menn vita um. Hann var fyrra- væntandi vóru: har skuldu koma dollarar, nógvir pengat tå í tíð- tíma alt samdegrið íkring eina Partin allahalgannadag hin 1 stórir handilsharrar og hegir ini, men hetta hildu teir. sum ávísa tíð á árinum. Tí er tað ikki november, meðan nógv av fólk- embætismenn. Mangir av hes- hotellið áttu, vera ov mikið av so legið, at fólk i Tokyo og inum var í kirkju. Har mistu 50.000 fólk lívið, og 17.000 hús nakra aðra staðni í heiminum, av ti at hesi londini eru so folkarik Um jarðskjálvtar i Europa og Amerika vita menn hópin meira NS NN og geisaðu. I Navy Club í Tokyo plagdi at taka til: sum ein tæn klokkan tveir minuttir i tolv var mett, at 222.500 fólk lótu NN var hin nýggi forsætisráðharrin, ari, ið vigar á beinunum við Fólk vistu av ongum framman- lív. Hóast hesi tøl sjålvsagt ; NN Yamamoto greivi, í holt við at einum bakka á fýra fingrum, undan, men tað vóru tey so von mugu takast við fyrivarni, er NN skipa nýggju stjórn sína. Í sum hann heldur høgt upp um við, tí tey vistu, at land teirra lá einki at ivast i, at nógv hava NN latið lív, kanska fleiri í tali enn 7 NN N 4, at greiða frá. Tann aldan, ið reis jarðskjálvtin var í 07 9 Hf 17 SN NN NN 4 N N i Á il | | | W i þr i | | | | N i 7 lívi, og áðrenn 100 ár vóru | I | | | WN (0 ll 1 Mm 7 um mætu harrunum hevdu gjort. Yokohama, tá ristingarnar byrj annars funnist harðliga at tí Men atfinningarnar tagnadu aðu hin 1. september 1923 rapaðu í grund. Ristingarnar unga amerikanaranum, Frank íikkiso. Menn segdu hotellið fara søgdu sum so: hatta er bara ein NN 1 m vóru so harðar, at stórar aldur NN SA komu upp å Loch-Lamond vatn- inum i Skotlandi, og tad sigst fyri vist, at sjålvt å Ontario- vatninum í Canada tók aldugerð seg upp Ur okkara eld skulu nakrir harðir jarðskjálvtar, t.d. tann í India í 1905, í San Francisco í ERRRERÐFITTEFI 1906, Messina 1908 og í Hawkes Bitpseseprerger Bay å New Zealandi i 1931 nevn- BigfEREREREREER — St. Og frå teimum seinastu år- ERRRERERE ERE: unum kunnu nev nast teir hervi- IIÐEERESTEE< ligu jarðskjálvtarnir í Marokko oe i SFI r Jugoslavia, sum kravdu nógv Á Bj BAR ; ; : 2: mannaliv og gjørdu stóran RIÐ 11 | annan skaða. Tað verður neyð- ugt at hava allar hesar miklu jarðskjálvtar í huga, tá metast skal um, antin tað er beint, sum sagt hevur verið, at jarðskjálvt- in í Japan í 1923 er hin stersti náttúruvanlukka, sum nakran- tid hevur verið Í Tokyo, Yokohama og ollum teimum smábýum og bygdum í hópatali, sum vóru rakt av jarð- VV MW, $ f bg 7 ÍA D 7 N Á Ritstjóri: Hans Thomsen Hesar báðar myndirnar eru av tí nútímans Tokyo. Undir tí egiliga jarðskjálvtanum í 1923 doyðu 99.331 fólk og 103.733 vóru álvarsliga meidd.