leygardagur 12. juli 1975síða 10

pe — ÓU Te ME 4 Sam Fe Nr. 51 — 12. juli 1975 Kirkjubåtar komnir við kirkjufólki — inum i teimum bestu pløgg- unum, tey áttu — hetta vóru litfagrir landspartabúnar — og hver við sínum matskríni, ti matur mátti havast við fyri dagin. Ofta hevdu tey eisini eina kurv ella eitt turriklæði við, tí farast mátti tíðum til handils í kirkjubygdini, tá komið varð úr aftur kirkju. So varð báturin drigin úr neystinum og hver settist í sín sess. Leiðin var tíðum long, einar 10—15 km hvenn vegin og reðarar vórðu skiftir eina ella fleiri ferðir á vegnum. Skfit varð á åvisum stoðum, tað kundi vera undir einum lítlum hólmi, har tvær fjallarødir komu saman ella *R ýr FT Er helmingin úr kirkju, so at fólkið í kirkjubygdini skuldi halda, at menninir róðu allan teinin báðar vegir! Tá lagt varð at landi í kirkju- bygdini, snákaðu tey sær, áðrenn tey fóru niðan í kirkjuna, eisini fingu tey sær tíðum ein bita, um ferðin hevði verið long. Tá komið var úr aftur kirkju, vóru altíð stundir til at práta við vinir og skyldfólk úr eðrum bygdum, til at frætta tíðindi og skifta orð um tey, sum lýst hevði verið fyri av prædikustólinum. Farið varð eisini í handlarnar ella inn á gólvið hjá skósmiði og ursmiði viðvíkjandi lutum, sum skuldu umvælast, eisini fingu summir av monnunum sær ein kirkjusnaps« á gistingarhús- ttan fyri onkra aðra bygd. Bert i x p N ella meðan teir ogu á ir rødarar vørðu skiftir isenn ; ; . im uttan fyri kirkjugaråin x æð Heimferðin É , ning r tann É ta partin a ri På 1 rr g inir aft iðandi var ikki at gera heim | | = Lapse ——273 Am = - sm — del def: hel m— Í am SX £. | . 1 P | i — mær, -- a - — - 7 EN Tekning av kirkjubåtinum »Råttvikaren«, sum Anders Bondesson bátasmiður bygdi í 1941 bygdini fyri skommum og dúg- liga varð tikið á. Tá komið var nakað út á seinnapartin, varð komið heimaftur. Báturin varð drigin í neystið, sum síðan varð læst. So varð farið heim aftur til húsa við árini at siga teimum, sum við hús hevdu sitið frá prædikuni og teimum tíðindum, sum høvdu verið at frætta. Róð varð í kirkju frá várinum, tá ísurin fór og út í november, tá Siljan-vatnið aftur frysti til. Un veturin varð farið í kirkju eftir ísinum á sletu Men ei verðsligt brúk varð gjørt burtur úr kjubátunur um so var hetta kund 5 til frama fyri alla bygdina til marknadarferdir ella við onnur høvi, tå øll bygdin ætladi sær til okkurt serstakt. Eisini brúktu teir ungu menninir í bygdini kirkjubátin, tá teir skuldu meta til hertænastu í Mora. í 1974. Henda kirkjubátin lótu Sviar kilde fjorðinum i Serstakur byggihåttur Allir bátarnir, ið brúktir vórðu á Siljan-vatninum, vórðu bygdir á Solleroynni, har nógvir menn høvdu landbúnað ella fiskiskap við bátasmíði sum framihjå- vinnu. Kynstrið at smíða bátar gekk fra faðiri til son gjøgnum ættarliðini og ymiskt í sniðin- um og smidingarhåttinum á bátunum gongur heilt aftur í vikingaøld. Í sniði er kirkju- báturin spískur til báðar endar, og lutfallið millum longd og breidd er tað sama sum á víkingaskipunum frá Skuldelev - fundinum. Eitt annað sereyð- kenni við kirkjubátunum frá Siljan-vatninum er, at teir eru gúðubygdir, men ikki negldir saman sum aðrir bátar, men groyptir saman við jarnkramp- um. Hesir krampar kunnu best berast saman við stórar hefti- klemmur. Teir verða drivnir gjøgnum tvey borð, nyktir og endarnir hamraðir inn í aftur borðini. Krampar av hesum slagnum hava fornfreðingar funnið undir royndargrefstri á tí velduga eki við fundum frá vikingaøld á Sollero-nni. Båt- arnir vórðu bygdir uttan form (skabelón). Tað var eygamátið hjá bátasmiðinum og hansara vakurleikaansur, sum skapti teir mjåu og vøkru kirkjubátarnar. Á Bayeux-veggjatjaldinum frá seinast í 11. eld sæst á einari av myndunum ein skipasmiður standa og kika oman eftir síðuni 1 einum vikingaskipi. Somu rørslu og stødu kunnu vit eyg leiða hjá. kirki Anders Bondesson í itasmiðinum ti filminum, im Nordiska Museet tok upp edan hann bygdi ein kirkjubåt 941. Ikki fyrr enn øll borðini ippkomin, verður báturin } eftir borðunum og ikki Nýggir flutningshættir Sollerøn-bátarnir vórðu ikki bert brúktir á Siljan-vatninum, men víkingaskipahellini í Roskilde , eisini á eðrum vøtnum og áum í Dalarne. Tá bátar skuldu flytast aðrastaðni, varð hetta altid gjørt um veturin á sletu, tí hetta var høgligast. Sum áður nevnt minkaði åhugin fyri at ferðast við kirkju- báti frá 1890-árunum. Stersta atvoldin í hesum mundi helst vera, at tær triggjar stóru sóknirnar vórðu sundurlagdar og at nú vórðu kirkjur bygdar úti á smábygdunum, sumpart fyri ríkiskirkjuna, sumpart fyri tær mongu trúarrerslur, sum stungus eg upp um hetta mundið. Ein onnur orsek var, at nú vórðu betri vegir gjørdir. Nú bar til at koyra í kirkju í vogni og ungdómurin fekk hesar ný- mótans súklurnar at koyra á. Ikki tí, leiðin eftir landinum gjørdist ikki stórvegis styttri av hesum, men hetta var líka sum hildið at vera eitt sindur há- bærsligari, og eisini sluppu tey nú frá knossinum við árarnar. Um 1890 varð fyrsta damp-