leygardagur 26. juli 1975síða 5

Nr. 55 — 26. juli 1975 Indira Ghandi var orsekin til, at einaræði varð sett á stovn í India. Í grannalandinum Bangladesh hevur einaræði verið síðani í januar mánaða uttan at tað hevur verið til nakran bata fyri fólkið, sum har býr. 75 miljónir fólk búgva í Bangla- desh, sum ikki er tvær ferðir so stórt sum Danmark. Hugnurs- neyð, arbeiðsloysi og korruptión hevur gjørt støduna í landinum uppaftur verri. Men tað vil stjórnarleiðarin í landinum, Mujibuhr Rahmann forseti, ikki vera við. Vesturtýska blaðið Der Spiegel hevur havt eina samrødu við hann, og hana endurgeva vit niðanfyri. — Tað eru trý ár síðani, at Bangladesh fekk sjálvstýri, og alla hesa tíðina hevur landið barst fyri at yvirliva. Heims- pressan íður í tíðindum um, hvussu illa tað er statt í land- inum, og at tað kanska fer at hverva í veraldarkortinum um nekur ár. Hava tygum nakra vón um, at staðan fer at batna? Tey sum halda, at Bangladesh fer at hvørva sum tjóð, við als ikki, hvat tey siga. Eg sigi, at Bangladesh eisini í framtíðini fer at vera til. Tað er spell, at summi nærum válka sær í fá- tækadøminum í Bangladesh og í eðrum londum við, sum framm- anundan hava verið hjálond. Tað eru hjálandaveldini, sum hava verið orsekin til fátæka- domið — eisini í Bangladesh. Stór framstig Síðani fingið hava tygum % fleiri miljardir krónur í hjálp frá útlandinum? — Gloymið nú ikki, at tær pakistansku hersetingarnar av Bangladesh hava oyðilagt fyri í minsta lagi 1,2 miljardir dollars. 296 jarnbreytabrýr og eins nógvar vegabrýr eru oyðilagdar. Tað sama er hent við vegum og eðrum samferðslumeguleikum og verksmiðjunum. 10 miljónir fólk flýddu til tað frelsandi India, men eftir kriggið komu tey aftur higar, og vit vórðu noydd til at loyva teimum at búseta seg í heimlandinum. Sjálvur varð eg noyddur at skipa eitt stýrislag burtur úr púra ongum. Vit høvdu onga verju- útgerð, einki uttanríkismálaráð, onga nevnd, sum kundi leggja arbeiðið til rættis og einki fólk, sum hevði skil á, hvat útflutn- ingur og innflutningur eru fyri nakað. Alt hetta mátti skipast og fáast í rættlag eftir trimum árum. Og tá so onkur gremur seg um, at framstigini eru ov smá, so sigi eg: — Eftir umstødunum hava framstigini verið framúrskarandi! Hungur — Men tað var ikki fyrr enn eftir krigslok, at tað frættist um ta stóru hungursneyðina í landi tygara. Tað verður sagt, at 150.000 fólk eru deyð í hungri eftir fáum mánaðum. Onnur tíðindi siga 300.000. Hvat meta tygum er tað rætta talið? — Hungursneyðin kravdi um- leið 27.000 mannalív. Tað hevur stjórnin eisini viðgingið sosialurin Síða 5 Korruptión er ikki - ókend í Bangladesh sigur forsetin í landinum, Mujibur Rahmann. — Men frætti eg um korruptién, verdur vidkom- andi persónur koyrdur úr starvinum beinanvegin Kunnu klára seg sjálvi — Bangladesh er gróðrarikt, og tað er sjáldsamt fyri eitt land í Asia. Eisini er ríkiligt til av vatni. Hvussu ber tað til, at tit kunnu ikki feða fólkið í landin- um, tá tit hava hesar møgu- leikar. I løtuni er ein munur upp á eini 25 pst. millum tað, sum tit hava og tað sum er neyðugt av matverum? — Fyrr var hesin munurin upp á eini 3,3 milj. tons. Nú, eftir trimum árum, er hann minkaður til 2 milj. tons ella meiri. Um nakað verður gjørt fyri at okja um restframleiðsluna — og tað haldi eg er gjørligt — kunnu vit klára okkum sjálvi við matverum. — Er tað ikki ov nógv sagt? — Eg tori at siga hetta, ti eg veit, at landið hevur nógv til at taka úr náttúruni. Harafturat hevur tað fyrimunir, sum gera tað møguligt at skapa vælstand í landinum. Vit hava t.d. nógva jør$. Japanarar dyrka triggjar ferðir so nógv ris á sama areali, hóast ríkidomið í okkara jørd er nógv størri enn tað japanska. Folkavøksturin elvir til trupulleikar — Bera tygum ongan ótta fyri, at tann stóri fólkaveksturin í Banlgadesh fer at gera enda á ellum teimum tiltøkum, sum tygum hugsa um, longu áðrenn tey eru sett í verk. Nú búgva skjótt 75 miljónir fólk í landin- um, og hvenn minutt verða sjey børn sett í verðina afturat? Framhald á síðu 11 stubbar uttaneftir Ongar fremmandar herstødir Uttanríkisráðharrin í So- malia, Ghaeb, vísti á einum tíðindafundi herfyri aftur teimum skuldsetingum, sum amerikanski verjumálaráð- harrin, James Sclesinger, setti fram í senatinum í farna mánaða. Sclesinger segði tá, at Sovjettsamveldið hevði fingið loyvi til at seta her- steðir upp í Somalia. M.a. segði hann, at Sovjettsam- veldið hevði eina ógvuliga týdningarmikla hersteð í havnabýnum Berbera, og at hon var utgjørd við rakett- um. — Hetta eru ósannindi úr einum enda í annan, segði Ghaeb, sum bjóðaði Schles- inger at koma til Somalia at síggja, at ongar hersteðir finnast í landinum. CIA virkar í Danmark Tilsamans ellivu starvsfólk á amerikansku sendistovuni i Keypmannahavn starvast i veruleikanum fyri amerik- onsku fregnartænastuna, CIA, skrivar danska blaðið Informatión. Amerikansk keldur hava greitt blaðnum frå, at CIA- virksemi å henda hått er ikki ókent aðrastaðni, men at talið á CIA-starvsfólkunum á sendistovuni í Keypmanna- havn er størri enn í eðrum londum, sum eru av somu stødd sum Danmark. Orsekin til hetta er eftir øllum at døma tann strategiski týdn- ingurin, sum Danmark hev- ur, og at vinstraflokkarnir í landinum hava havt so stóra framgongd seinnu árini, skrivar Informatión. EF ávarar arabaramar EF-toppfundurin í Bruxelles í farnu viku endaði við, at send varð út ein ávarin til felags- skapin av sameindum tjóðum og til arabaralondini um, at royndirnar at strika lima- skapin hjá Ísrael í ST fara at verða til ógagns fyri arbeiðið hjá felagsskapinum. Palestinarar í stjórnina Framstig eru gjørd í roynd- unum til tess at sameina stjórnina í Jordan og pale- stinsku frælsisfylkingina, PLO. Eitt libanesiskt dag- blað skrivaði í farnu viku, at ein stjórnarbroyting fer at henda í Amman heilt skjótt, og at palestinarar eisini fara at fáa ráðharrasessir í stjórn- ini. Tokvanlukka kravdi 16 mannalív 16 fólk lótu lív og í minsta lagi 37 vórðu særd, tá tokið frá Beograd til Sarajevo í Jugoslavia rendi á eitt annað tok, sum stóð stilt á jarn- breytarsteðini í Zemun Polje. Vanlukkan hendi fyri nøkrum døgum síðani, og í einum fjarriti frá jugoslavisku tíð- indastovuni verður sagt, at tað stendur um lív hjá 11 av teimum særdu. Finst at Sovjet Kina hevur harðliga funnist at Sovjetsamveldinum, sum verður ákært fyri at royna at noyða kornprísirnar upp. Kinesiska floksblaðið, Fólks- ins Dagblað, skrivar, at orsakað av tí stóra kornkeyp- inum hjá Sovjetsamveldin- um, mugu korninnflytara- londini í triðja heiminum biða. Fólkatalið minkar Fólkatalið í Englandi og Wales er minkandi fyri fyrstu ferð, síðani farið varð undir veruligar fólkateljingar fyri 170 árum síðani. Skotland er ikki við í seinast útkomna yvirlitinum, men alt bendir á, at eisini har er fólkatalið minkandi. Seinasta árið er talið á fólki, sum er flutt av landinum, vorðið størri enn talið á barnsburðum í Eng- landi og Wales — ella 7.000 fleiri, og serfrødingar rokna við, at 1. januar vera 33.000 færri íbúgvar enn við árs- byrjan í ár. Serfrødingarnir siga, at størsta orsøkin til niður- gongdina í fólkatalinum er, at barnburðartalið er minkað rættiliga nógv í mun til tey seinastu árini. Fólk fáa í dag barn seinni enn fyrr og í meðal eisini færri bern. Tríggjar miljónir svelta Vandi er fyri, at 3 miljónir fólk fara at doyggja í hungri í Eysturafrika orsakað av skerpingi, sum hevur vart í fleiri mánaðir. Ovåttad tíð- indi vilja vera við, at fleiri túsund nomadar og uppaftur fleiri húsdjór hava latið lív í turkinum higartil. Sagt verð- ur, at staðan er ógvuliga hættislig í Etiopia og Somalia, har meiri enn tvær milj. fólk hava liðið hungur og hall í fleiri mánaðir. Stjórnirnar í teimum báðum londunum hava nú flutt ein part av teimum mest illa raktu til flóttarlegur, ið liggja fjart frá teimum raktu økjunum.