leygardagur 6. september 1975síða 3

Nr. 60 — 6. september 1975 | Meðan skeggem so líður mi sg myrkende ám I køleren | term, vor tað hugnelgt st 1806 19 batt 1 dum af Oimen … riynn af frðka tog ællarunst henni, Jo Einki ord ab hon der fram, skuldi mifonst, fi sosialurin Sida 3 1250 folk hava sæd framsyningina KVINNAN Í sambandi við kvinnuárið hevur Fornminnis- savnið í samstarvi við Kvinnuseguliga savnið skipað fyri eini framsýning um føroysku kvinn- una. FRAMSÝNINGIN KVINNAN, sum hon nevnist, var opin á Olavssøku og er nú aftur úti í Stokkastovuni í Tinganesi Framsýningin væl vitjað Framsýningin KVINNAN var opin á Olavssøku, og var hon tå sera væl vitjað. Tilsamans vóru 1250 fólk inni og hugdu at henni. Upp í hetta tal er at rokna bæði vaksin og bern. Vanligt hevur verið, at ymsu sevnini hjá Fornminnissavnin- um hava verið opin um morgun- in, klokkan 10 til 12, óg seinna- partin klokkan 2 til 4. Til hesar tíðir er tað sjáldsamt, at fólk hava tid at koma, ti vanliga eru flestøll bundin av arbeidi hesar tidir. Tá Framsyningin KVINNAN læt upp aftur 1. september, varð avgjørt at hava slíkar opnings- tíðir, at vanligt arbeiðandi fólk kundi koma at vitja. Avgjørt varð ti at hava opið klokkan 5 til 7 gerandiskvøld, og klokkan 3 til 5 seinnapart um vikuskiftið. Tad er ti møguligt hjå øllum at vitja hana. Skúlar kunnu eisini, eftir av- talu, sleppa at vitja hana um dagin. Hetta er frálíkt tilfar til undirvísing, sum kjakevni ella til at arbeiða víðari við, hjá framhaldsflokkum ella HF og studentaflokkum. Her er segu- ligt tilfar og taltilfar, sum er áhugavert til skúlabrúks. Framsýningin verður opin til miðjan oktober mánaða, og umleið heystferiuna verður aft- urlatið. Fólkini aftanfyri Tað er Bárður Jákupsson, ið hevur sett mesta parin upp av framsýningini. Hann er tann, ið man hava sett upp flestu fram- sýningar, ið verið hava seinastu tíðina. Millum annað setti hann mesta partin av EEC framsýn- ingini upp. Fólk av steðisút- búgvingini hava eisini hjálpt at seta upp. Tann søguligi parturin av til- farinum er komin frá Jóan Paula Joensen, sum er etnologur. Hanna Absalonsen og Petur Zakariassen, bædi å Debessar- trød, hava latid tilfar. Petur Zakariassen og onnur å Stødis- útbúgvingini hava sett upp og savnað taltilfar um kvinnuna í Føroyum. **K UMMÆLI: Framsýningin Kvinnan Lítir tú at framsýningini, so sæst týðiliga, at hon er býtt upp í nógvar smáar partar, so sum útbýgving, giftar og ógiftar kvinnur í útiarbeiði, o. s. fr. Men eisini kann framsýningin býtast Tað fyrsta er eitt søguligt yvirlit um føroyskt kvinnustrid, og skriving um kvinnuna i eldri ti. Har finnur ti millum annað, at fyrsta føroyska kvinnufelag varð stovnað í Keypmannahavn i 1896. Og igjøgnum øll 189-ini sært tå kjak um stødu kvinn- unar i blødunum. Å framsyn- ingini eru nøkur kut år blødum sum Fuglaframa, um kvinnu og klædnamóta. Ein tann mest áhugaverdi parturin av framsýningini er eitt rað av talmyndum, sum sýna stødu kvinnunnar í fólkatalinum kring bygdirnar, um burðir, um luttøku í arbeidslivinum, og i ymsu vinnugreinunum. Her eru tøl um burturflytingina, sum hevur verið umtalað i m.e. bókini hjá Mariu Andersen um »Føroyskar gentur í Keyp- mannahavn<. Her sæst eisini týðiliga, at tað eru konufólkini, ið fáa tey størv, ið geva minst løn. Har er eisini ein gjøgnum- gongd av arbeidsplåssum kvinn- unnar. Hetta byrjar vid mynd- um úr nýggjari tíð, og síðani verða tær eldri og eldri. Hetta er ein partur, við nógvum mynd- um, millum annað úr handlum í Havn. Síðani kemur tú til eldri myndir og frásagnir um luttøku kvinnunnar í arbeiðinum í slupp- tíðini og í gamla bóndasamfel- agnum. Til neyta og í torvi — alt vanligt kvinnuarbeidi verður lýst. Har eru tó ikki bert myndir og skrivað tilfar. Tú finnur eisini klæðir, sum kvinnan bar, serliga stásklæðir. Eisini liggja frammi slík klæði og fótbúni, sum kvinnan mátti gera til alt húskið. Atløgubryggja fyri 3 milj. i Vågi Er nú til projekteringar hjå Landsbyggifelagnum 30—40 mans arbeiðsleysir, ti vegagerðin millum Hov og Porkeri varð steðgað Landsbyggifelagið hevur í letuni eitt projekt yvir eina atlogu- bryggju á sunnara grótkastinum í Vági til viðgerðar. Farið varð undir projekteringina aftan á summarfrítiðina, og hon verður væntandi ligðug heilt skjótt. Vágs býráð samtykti á einum fundi herfyri at lata atlogu- bryggju gera á sunnara grót- kastrinum í sambandi við nýggja flakavirkið, sum skal byggjast, og býráðið fer nú at senda ting- inum umsókn um stuðul til byggingina, sum væntandi fer at kosta einar 2,5 til 3 milj. kr. Nýggja atlogubryggjan skal vera 100 metrar til longdar. 30 —40 mans arbeiðsleysir 30—40 mans gjørdust arbeiðs- leysir, tá fridingarnevndin í Suðuroy avgjørdi at steðga vegagerðini millum Hov og Porkeri um Bláhamarsstiggj, ti vandi var fyri at skemma náttúruna har. Seinni hevur yv- irfriðingarnevndin staðfest av- gerðina, og arbeiðið helt uppat 10. juli. Tað eru menn hjá Árna Brattaberg, sum hava arbeitt upp á vegin. Í Vági halda menn lítið um av- gerðina hjá friðingarnevndini í oynni, sum síðani er vorðin staðfest. Teir halda ikki, at vegagerðin millum Hovi og Porkeri skemmir nakra náttúru. Brugduveiða Triggir bátar í Vági veiða brugdu. Teir eru Torri, Stein- husbrødur og Havaldan. Summ- ir eru komnir upp i 15 brugdur. Torri hevur fingið 9. Tað er livurin, sum hevur týdning í hesari veiðini, og hon verður smeltað í gamla lýsi- smeltaranum hjá Garðamonnum í Vági. Í byrjanini vóru ymsir trupulleikar við smeltingini, men tað er í lagi nú. Seinni trolarin komin Seinni trolarin hjá partsreiðarin- um Polartrol í Vági, Polarborg 2, kom á Vág mikudagin. Hetta er systurskip til Polarborg 1. Báðir trolararnir skulu royna undir Íslandi. Hoyggingin líður Tað líður væl við hoyggingini í Vági. Tey flestu eru liðug og hava fingið alt inn. Eplavøkst- urin tykist ikki fara at eydnast í ár. Teir hava eina ljósmyndareð, sum vísir gamlar búnyttur og amboð, sum kvinnan brúkti í húsarhaldinum, bæði til matgerð og til at framleiða klæði. Øll minnast kanska stríðið um kjósingina av Miss Feroyar, sum var í 1971. Á framsýningini síggja vit ein litlan part av ti lesarabrævódn, ið kom, tá hetta fór fram. Brøvini snúgva seg fyri mesta partin um at mótmæla, at kvinnan verður vist fram sum onnur djór, ið eru til selu. Hetta var ein týðandi partur av for- oyska kvinnustríðnum. Hin ikki minst áhugaverdi parturin av framsyningini er kvinnan í søgu og søgn. Hetta eru partar av søgum, sagnum og yrkingum, sum snúgva seg um kvinnuna. Her skrivar Svabo um, at tað er langt síðan, at talan var um at minka um burðartalið í Feroyum. Familj- urnar fingust longu í eldri tíð við henda tankan. Eisini verður her sagt frá úr segnini um Óla Jarnheys, at kvinnurnar komu á Olavsøku til Havnar at kjósa sær menn. Hetta binda teir saman vid elligamlan europe- iskan sid, at tad var kvinnan, sum valdi sær mann. Til henda part eru lagdar nakrar tekningar eftir William Heinesen. Ein meira skemtiligur partur er tað, ið snýr seg um, hvussu kvinnan verður avmyndað í skemtitekningum. Sumt siga teir er gjørt við vilja, meðan annað er í tankaloysi gjørt so, at kvinnan verður til låturs. Stutt sagt Tað er nú so, at tað er Forminn- issavn Føroya, id skipar fyri framsyningini. Tad merkist ti, at hetta ermest ein framsyning, ið er ein søgulig gjøgnumgongd av stæðu kvinnunnar, og um amboð og slíkt. Hetta er í minni mun ein framsýning, ið tekur upp kjakevni um kvinnusakina. Tó so, at framsýningin leggur í fori dent á at vísa, at kvinnan er ikki javnt stødd við mannin. Men tað er greitt, at um tað var ein framsýning, har tað vóru kvinnufelog, ið stóðu fyri, so sá hon annarleiðis út. Tilfarið er væl og greidliga sett upp. Her er væl vigað, so at tekst og myndir skiftast um at gera hana lætta. Hon er vakurt uppsett, og lett at koma igjøgnum