leygardagur 27. september 1975síða 9

Nr. 66 — 27. september 1975 sosialurin Síða 9 FJ NS 2 HM Hf 7 7 248, MS Í, Tek li 7, IV 74 li (27) fg 7 (pr 7 Fy UL; 7 / VI 4 ØS // MM f 7 WA 4 My UD 0 RÅ Í / 2 så rf (HJV Á 1 ut | 3 INNI 7 / m 2 NN NN NN 7 Wh NN f NN MW N Í, Í NN NN 7 NN N N // NN // SN N N / f F, Ritstjóri: Hans Thomsen Heimsins best umtókta opera Í 80 ár hevur operain >Bohémex eftir italska tónaskaldið Giacomo Puccini hugtikið ótelj- andi åhoyrarafjøldir, hóast hon varð illa viðfarin av ummælarunum, tá hon varð framførd á fyrsta sinni Fyrsta framferslan Tað var um kveldið hin 1. februar 1896, »Bohéme« hev- Si frumframførslu á Teatro Regio i Torino. Tónaskaldið, hin 37 åra gamli Giacomo Puccini, stóð alspentur aftan fyri leiktjøldini og bíðaði. Try ár frammanundan hevði opera hansara »Manon« havt frum- framførslu og hevði verið ómetaliga væl fagnað. Nú var tann spennandi løtan komin, tá fáast skuldi at vita, um hann mundi fara at varðveita stødu sína sum ein av teimum sterstu innan fyri tónlista- heimin. Tá tjaldið fór niður, varð hann kallaður fram á pallin fimm ferðir, men kendi týðiliga á sær, at fagnaðurin ikki var sum hann skuldi, og hann hevði varhugan av, at framferslan hevði verið mis- eydnað. Vánaligt ummæli Morgunin eftir fekk hann ill- grunan váttaðan: ummæl- ararnir fóru illa við tón- listaverki : hansara. Hetta kom sjónliga fram í ummæl- inum hjá Carlo Bersezio í stóra italska blaðnum >La Stampa<, har hann m. a. skrivaði hesi orð: »Bohéme« letur ikki eftir sær nakra varandi ávirkan í sinni áhoyr- arans og fer heldur ikki at seta sær varandi spor í leik- håssøgu okkara.« Men tón- leikastjórin, hin 28 ára gamli Arturo Toscanini, hevði aðra hugsan. »Sovordid svass!« helta hann fyri. »Hatta er ein óvanliga vekur opera, sum fer at fåa allan heimin at tåra.« Toscanini fekk allan rættin Og meting Toscaninis kom at roynast bein, ti ikki gingu Giacomo Puccini Italska tónaskaldið Giacomo Puccini var føddur i 1858 og doydi i 1924. Hann var av gamlari tónleikaraætt. Påpin var urguspælari við dómkirkjuna i bynum Lucca og hjå honum lærdi Giacomo at spæla, til hann kom inn á tónlistaskúlan i fødibynum. Tå hann hevdi starvast eina tid sum urgu- spælari og kirkjukomponistur, gjørdist hann hugtikin av operatónleiki eftir at hann hevði hoyrt eina framførslu av »Aida« eftir tóna- skaldið Verdi. Við triðju operu síni, >Manon<, gjerdist Puccini í 1893 heimsgitin. Operur hansara, «Bohéme« (1896), >Tosca< (1900) og »Madame Butterfly« (1904) gjørdust ikki fyrr enn fråleid eins væl umtóktar. „Il tabarro<, >Suor Angelica< og »Gianni Schicci« vórðu skrivað í árunum 1918—19, meðan »Turandot« lá eftir hann, tå hann doyði. rá meir enn 3 mánaðir til 3.000 áhoyrarar ikki mundu hildið uppat við fagnaðinum, tá operain varð framførd í Palermo á Sicilia, og tey komandi fýra árini varð »Bohéme« stórliga fagnað bæði í Buenos Aires, Milano, London, Berlin, Wien, Paris og New York, og síðani hevur henda opera verið meira um- hildin enn nekur onnur og einki dramatiskt verk man hava havt fleiri framferslur. Á Opera Comique í París hevur hon verið framferd 1.430 ferðir og í Ítalia verður hon framferd einar 100 ferðir á hverjum ári. Gianandrea Gavazzeni, sum var stjóri fyri La Scala í Milana til 1968, segði einaferð: >Vilja vit hava fult hús hvert kveld, nýtist okkum bert at fram- føra »Bohéme«. Í 1968 funn- ust 10 ymiskar grammofon- upptøkur av allari operaini og eitt ótal av teimum best umtóktu ariunum úr henni. Gongdin í »Boheme« Tá »Bohéme« hevur hugtikið fólk um allan heim so stór- liga, kemst tað helst av teimum somu eginleikum, sum bergtóku Puccini sjálvan so stórliga, tá hann í 1893 á fyrsta sinni las skaldseguna »Scénes de la vie de bohéme« eftir franska rithevundan Henri Murger. >Í mínum tón- leiki lýsi eg hendingar og kenslur, sum tala til hjartað, < segði hann við ein vinmann. Í bókini hjá Murger finnst alt, sum mær tervar og sum eg elski: frískleiki, ungdómur, sterkar kenslur, kæti, sorg- blidni og kærleiki, sum bæði elur eydnu og líðingar. Men fram um alt er hon skald- 6