mikudagur 22. oktober 1975síða 3

Nr. 73 — 22. oktober 1975 sosialurin Bokmentavirdislønin seinkad i ein månad Bókmentavirðislon M. A. Jacobsens varð latin á samkomu á Býarbókasavninum í Havn friggja- dagin. Tað var ein mánaða eftir fødingardag M. A. Jacobsens, tá virdislønin plagar H Petur Christiansen, borgarstjóri, handar William Heinesen virðislenina Tað vóru rithevundarnir Sámal Johansen og William Heinesen, sum fingu heiðurslenina í år. Hon er upp á 8.000 kr. Sámal Johansen fekk heiðurslenina fyri yrkisbókmentir fyri bókina Á bygd fyrst i 20. eld og William Heinesen fyri fagrar bókmentir fyri bøkur sínar, sum nú eru týddar til føroyskt. Teirra millum Móðir sjeystjørna og Nóatún. Á samkomuni fríggjakveldið segði Sigfried Skaale, sum er limur í bókmentavirðislen M. A. Jacobsens, at tað hevur verið vanligt at lata virdislønina foð- ingardag M. A. Jacobsens, sum er 17. september, men at hetta nú var seinkað við einum mánaða m. a. av ti at nevndar- limir hava verið burturstaddir í erindum. Sigfried Skaale upplýsti, at at verða latin virdislønin fyri nekrum árum síðani var 2.000 kr., men at hon seinni varð hækkað til 4.000 kr. Nú er virdislønin 8.000 kr. Lósu úr verkum Báðir rithevundarnir takkaðu fyri virðislenirnar og lósu úr verkum, sum teir hava skrivað. Sámal Johansen segði, at hann var so ovfarin, at tað skuldi vera hann, sum fekk: heiðurslenina fyri yrkisbókmentir, at hann visti einki annað uttan at siga takk. Síðani las hann úr bókini Á bygd fyrst í 20. eld. Hendan bókin viðger tíðina í heimbygd hansara Haldórsvík í tíðarskeið- inum 1905 til 1920. Sum Sámal segði, at í 1905 byrjaði hann at duga á at skyna, og í 1920 flutti hann úr heimbygdini. William Heinesen segði í takkarreðu síni, at við at fáa M. A. Jacobsens virðislen hevði hann skilt, at hann nú var al- ment virdur í Feroyum, hóast hann bert skrivaði á donskum. Væl av fólki var samankomið á Býarbókasavninum Føroysk bókaverk, sum eru kómin seinastu árini Eg øtist at lesa tad føroyska William Heinesen segåi, at hann var uppvandur vid at tosa å før- oyskum, og at hetta eisini hevði havt ávirkan, tá hann fór at skriva. — Eg dugi at skriva føroyskt. Men eg øtist við at lesa tað, sum eg havi skrivað á føroyskum, segði William Heinesen. Hann segði, at allir millumtónarnir eru burtur, og málið virkar tí fá- tæksligt í mun til tað góða foroyska, sum Chr. Matras skrivar. Síðani las hann eina grein um M. A. Jacobsen, sum hann sjálvur hevði skrivað. Limirnir í bókmentavirðislen- arnevndini eru Sigfried Skaale, Jóhan H. W. Poulsen, sum er komin fyri Chr. Matras, Her- mann Jacobsen, Guðrið Helms- dal Nielsen og Jóannes av Skarði. Hermann er formaður. Síða 3 filmir ið koma Ein dagur í lívi Ivan Denisovitsjs Ein dagur i livi Ivan Denoso- vitsjs er ein hugtakandi frå- søgn úr Sibiria i Sovjetsam- veldinum, har fleiri túsund navnleysir menn /stigfeta gjøgnum ta myrku polarnått- ina, undir eftirliti av her- monnum, hundum og maskinbyrsum. Millum teir mongu fang- arnar er handverkarin, Ívan, sum er demdur til 10 ára revsiarbeiði fyri nøkur óvarin orð. Í leguni upplivir hann lítið. Hann saknar hendingar, og hver tími á degnum er tí ein bardagin fyri at yvirliva. Filmurin vísir okkum myndir frá umsteðunum í leguni, tá Ivan fyri eina ferð skuld hevur ein góðan og kennir á sær, at hann er við yvirlutan í bardaganum ímóti tilveruni. Hann sleppur und- an einari uppibornari revsing fyri eitt lítið mistak, fær meiri at eta enn vanligt, verður ikki sjúkur, sum hevur borið ótta fyri, fær hendur á tubbakki, finnur eitt segublað, upplivir arb- eiðsgleði. Men hóast letur sum hesar veit Ivan, at hann er við undirlutan í stríðnum við lagnuna. Hann kennir ongan uttan fyri múrarnar, sum kann senda honum gávur. Og eftir er so bert einsemið, kuldin og svongdin. Men í mun til fangafelagar sínar, sum fyri langari tíð síðani tykjast hava uppgivið alt, letur Ívan seg ikki kúga. Hann dugir at fáa javnvág í tað, sum kallast sjálvsvirðing og at sleppa undan revs- ingum. Letur sum hesar gera hann lukkuligan. Filmurin, sum verður sýndur í Leikhús Bio í Havn, er gjørdur yvir skaldsøguna hjá sovjettiska rithevund- anum og nobelheiðursvinnar- anum, Aleksander Solsjenit- syn. Tað er A/S Norsk Film, sum hevur staðið fyri upp- tøkuni, og lagt til rættis hevur Casper Wrede. Hev- uðsleiklutin sum Ívan hevur Tom Courtenay. Tað tók Casper Wrede fimm ár at gera filmin.