leygardagur 25. oktober 1975síða 10

Síða 10 sosialurin — — koma ásámt við teir, kundi hetta kanska fyribyrgja ein- um uppreistri í Milano og einum borgarastríði, sum bert kundi elva til neyð og oyðileggingar. Uppreisturin lá longu nógvastaðni og lúrdi og nógvir handlar vóru aftur- latnir. Á einum fundi 25. apríl kravdu partisanarnir treyta- leysa yvirgeving, og hesum vildi Mussolini ikki taka við. Hann fór aftur í hevuðs- miðsteð sína saman við adju- dantum sínum, sum nú hvørki vistu, um teir vóru keyptir ella seldir. Mussolini hevði nú púra slept Valtellina ætlanini. Nú vildi hann hava teir at taka seg aftur til Como-vatnið einar 50 kilo- metrar longur norðuri. Nú komu í heilum boð um, at Milano var fallin, og at tað uddi við partisanum uppi í fjøllunum. Í hesum stand- inum settist Mussolini at skriva konu síni, Rachele, skilnaðarbræv. »Eg eri nú komin til seinasta kapittul, seinastu síðuna av livssøgu míni. Eg fari at biðja teg um fyrigeving fyri alla ta sorg, eg havi volt tær. Tað var ikki ætlan mín at gera tær ilt. Tú veitst væl, at tú ert einasta kvinnan, eg nakrantið havi verið góður vid«. VINIRNIR RÝMA Einans hjákonan Claretta og teir trúgvastu av teimum gomlu fasistunum vórðu ver- andi eftir hjá honum. Allir teir mongu, sum saman vóru savnaðir til tann seinasta stóra bardagan, sníktu seg burtur so við og við. Teirra trúgv á Il Duce var fokin. Tá Mussolini einaferð spurdi, hvussu mangir vóru eftir, sum fúsir vóru at fylgja sær, varð svarað »tolv!«. >Vit fara hiðani klokkan fimm í morginåri,« segði Mussolini. >Vónandi kunnu vit vera í týsku sendistovuni í Merrano, áðrenn myrkt verð- ur.« Mussolini og fylgismenn hansara flyddu saman vid einari tysk-italskari rød av hervognum. Å odda koyrdi ein pansaravognur við einari 20 mm kanón í torninum og einari maskinbyrsu hverju- megin við. Aftan á kom so Mussolini í sínum egna Alfa Romeo bili (seinni fór hann upp í pansaravognin). Í fylg- inum vóru m. a. 200 týskir hermenn, sum nu tóku seg aftur. Pansaravognurin koyrdi spakuliga eftir vegnum vest- an fyri Como-vatnið, men einar tiggju kilometrar norðan fyri Menaggio kom ein seym- ur fastur í hjólið, so teir noyddust at steðga. Teir triggir Tyskararnir, sum sótu í vogninum, fóru út. Nú sirmaði. Einar hálvt hundrað Pier Luigi Bellini, greivi, ítalski partisanførarin, sum saman við monnum sínum tók Mussolini og hjákonu hansara, Claru Petacci, til fanga við Como-vatnið metrar longur frammi var vegurin stongdur við viðar- bulum og hesum stóru klett- unum. Uppi á ti lága grótgarð- inum fram við vatninum flákraði eitt hvítt lumma- turriklæði. Eina letu seinni stóðu bráddliga triggir parti- sanar har. Hevuðsmaður teirra var Pier Luigi Bellini, turrisligur svartskeggjutur ungur maður úr Firenze. >VIT HAVA FANGAÐ HANDA GAMLA FANAN!« Hans Fallmeyer loytnantur greiddi vegna Týskararnar frá, at teir vóru á veg til Merano og avgjort ikki ætlaðu sær at stríðast við Italienarar, men Bellini risti vid høvdinum og segdi seg hava fingid bod um at stødga ollum, sama hvert tað var. >Tit eru umgyrdir av mínum partisanum í allar ættir, og teir kunnu gera av við tykkum allar eftir fáum minuttum.« Bellini spurdi nu, hvussu nógvir Ítalienarar vóru við. Fallmeyer, sum ikki vildi geva Mussolini og fylgi hansara upp til partisanar- nar, segði bert nøkur fá sivil- fólk vera vid, sum hann onga ábyrgd hevði av. Fallmeyer segði, at tann einasti, sum kundi avgera, antin teir sluppu igjøgnum ella ikki, var divisjónsgener- alurin, og ti mátti Fallmeyer koma við á høvudsmidstød- ina. Úrslitið varð, at Týskarar- nir sluppu at halda leiðina fram til býin Dongi, meðan Italienararnir skuldu vera eftir. Einans Mussolini kundi sleppa við, segði Fallmeyer. Mussolini var ílatin sum týskur hermaður, so parti- sanarnir skuldi ikki kenna hann aftur. Hann slapp hvorki at hava hjåkonuna ella ráðharrar sínar við sær. Klokkan 3 seinnapartin koyrdu vognarnir oman á bryggjuna í Dongo, og har komu í stundini nakrir parti- sanar at kanna teir. Høvuds- maður teirra, Urbano Lazarro, var beint í ferð við at kanna pappírini hjá Týskarunum, tá hann hoyrdi eitt róp. Ein av monnum hansara kom renn- andi ímóti honum. Hesin maðurin kallaðist Negri og hevði einaferð verið kanón- skjútti á einum herskipi, sum Mussolini einaferð hevði verið umborð á. Tá hevði hann sæð italska einræðisharran og hevði síðani ongantíð gloymt andlit hansara. >Bill!< teskadi hann frå sær sjálvum. »Vit hava fangað handa gamla fanan!« »LAT MEG DOYGGJA SAMAN VIÐ HONUM !< Mussolini gjørdi onga mót- stødu, tá partisanarnir tóku hann. So fóru teir við honum til ráðhúsið í Dongo, har hann hoknaði niður á ein stól og varð sitandi sum ein, ið hevur verið fyri ringum skelki. Hann bað geva sær eitt glas av vatni. Hjákonan hjá Mussolini, Claretta Petacci, var imedan eisini afturkend og tikin til ráðhúsið í Dongo. Hon rætti frá sær sjálvum hendurnar fram móti Bellini og spurdi, hvussu leingi teir ætlaðu at hava Mussolini í varðhaldi. „Hvussu skal eg fáa sannført tygum um, at eg einans havi fylgt honum ell hesi árini, av ti at eg eri góð við hann? Týgum mugu trúgva mær!« segði hon og fjaldi andlitið í hondunum. Bellini lovaði rerdur at gera, hvat hann kundi, so hon ikki skuldi koma at líða. Claretta turkaði tárini but- ur. >Lovið mær eitt!< segði hon. >Skal Mussolini skjót- ast, so lovið mær at verða hjá honum til endan, og skjótið so meg við. Latið meg doyggja saman við honum!« MUSSOLINI OG CLARETTA TIKIN AV DØGUM Bein í hesum degum vóru menn altráir eftir at fanga Mussolini. Kommunistarnir á hevuðsmiðsteðini hjá parti- sanunum vildu, at hann skuldi verða dripin, meðan teir sameindu vildu fanga hann livandi. Tann 27. apríl fór ein amerikanskur heryvirmaður, Emilio Q. Daddario kapteyn- ur saman við 12 italienarum at leita eftir Mussolini. Daddario var fyrsti Amerik- anarin, sum kom fram til tað innigyrda Milano. Partisanarnir vistu framm- anundan, hvar teir skuldu leita eftir Mussolini, og teir høvdu longu valt mannin, sum skuldi drepa hann. Tað Nr. 74 — 25. oktober 1975 So ljótur skuldi endin verða. Her hanga líkini av Mussolini og hjákonu hansara, Claru Petacci, upp eftir øklunum vid høvdinum niður á torginum í Milano, meðan mannamúgvan háðar tey . - var tann 36-ára gamli Walter Audisio, sum eisini gekk undir dulnevninum Valerio oberstur. Audisio hevði sitið leingi í fongsli, av tí at hann hevði verið ímóti fasistunum, og hann hataði Mussolini. Tá Audisio kom til Dongo, hevði Bellini alt fyri eitt ill- gruna til hansara, men hann fekk einki gjørt, av ti at hesin gjørdi eftir boðum frå høv- udsmidstødini. Tá Audisio segði, at bæði Mussolini og Claretta skuldu skjótast, øtadist Bellini og helt fyri: >Júmen, vit kunnu tá ikki fara at skjóta eina kvinnu. Hon hevur bert hildið saman við honum, tað kann hon ikki demast fyri .. >Tað eri ikki eg, sum havi avgjørt hetta,« kvetti Audisio hann av. >Dómarnir eru feldir frammanundan.« Bellini, sum sturdi av ti at so mong vistu, hvar Musso- lini var, hevdi kvøldid fyri flutt hann og Clarettu nidan i eina bygd uppi i fjøllunum. Niðan har fóru nú Audisio og menn hansara. Klokkan 4 seinnapartin komu teir fýra menninir til smáttuna, har Mussolini og Claretta hevdu sovið um náttina. Audisio gav nú fangum sínum boð um at savna við- forið saman og koma út í bilin. Nakrar hundrað metrar , longur niðri var bugur í vegnum og har bað Audisio bilstjóran um at steðga. So vórðu Mussolini og Claretta biðin um at fara út úr bil- inum. „Eftir boðum frá hevuðs- miðsteðini skal eg útinna dómin yvir tygum í navni italska fólksins!< hjelt Au- disio fyri. »Nei!« rópti Claretta. >Nei, hatta kunnu tygum ikki!« »Havid tygum heldur til viks, um tygum ikki eisini vilja doyggja!< hvesti Au- disio. So trýsti hann á stilli- pinnin, men einki hendi. Maskinbyrsan var farin í baklás. So fekk hann sær illur revolvara sín upp í hondini, men hann bert klikti, annað hendi einki. >Gev mær re- volvara tín!< rópti hann á Moretti, sum var við honum. Hesin gjørdi sum hann varð biðin. Bilstjórin hekk niður á róðrið og tók at spýggja, tá hann sá Mussolini skræða seg úr jakkanum. »Skjot meg í bringuna!< segði hann hart og skilliga. Claretta sprakk fram og stillaði seg framman fyri honum. Í næstu letu skjeyt Audisio tvær ferðir — fyrst fimm skot, síðani fýra. Mussolini og Claretta smullu. Claretta, sum hevði eina —— | Í |