leygardagur 29. november 1975síða 6

Síða 6 sosialurin William Heinesen — hyllaprýði ella fólkaogn Í ár eru komnar út fimm bekur eftir skaldið William Heinesen, umsettar til foroyskt mál á forlagnum Bókagarði. Hetta er eitt stórverk, ið framt er, bæði av umsetarum og útgevara, men spurningurin er, um hetta er rætti hátturin at gera foroyska stórskaldið til fólkaogn, sum tikið hevur verið til Tað er einki dulsmál, at nógvar av teimum bókum, sum út eru komnar í seinastuni, hava verið umtalaðar sum hyllaprýði. Og satt at siga er tað so, at nógv hevur verið gjørt burturúr at gera bøkurnar vakrar í skapi við binding og gullstøvum. Og hetta misprydir ikki inni- haldið, nei, minni enn so, men tað er eisini ein stórur spurn- ingur, um hetta prýðir um inni- haldið. 350 krónur fyri William Bekurnar, sum í ár eru komnar eftir William Heinesen, verða seldar í settum, fimm saman, og kosta 350 krónur. Hetta er ikki smávegis peningur fyri 5 bøkur. Og imedan kannst tú hara i einhvenn bókahandil og keypa tær alskyns bekur, frá lættu- soppi til stórverk, í fikkubóka- útgávu, ella bíligbók, fyri lítlan penga. Tað kann væl vera, at bøkurnar eru givnar út í ti hugsan, at hetta skal vera eitt tiltak at gera skaldskap Williams til fólkaogn. Men um so er, at hetta er hugsanin aftan fyri útgávuna, so er skotið farið langt við síðuna av. Tó kunnu orsekirnar vera mangar. Tað kann sjálvsagt vera, at tað LOYSIR seg ikki at geva tær út í fikkubókum. Men eg trúgvi ikki, at bek- urnar høvdu verið minni fólka- ogn og styttri livaðar, um tær so komu út í fikkubékum, sum kanska skrædnaðu og fórust, ti tær eru so viðbreknar. Skald- skapurin doyr ikki, um so bókin forferst. Men bekurnar hjá William Heinesen koma nú, eftir so mong ár, út í Sortanum. Og høv- undurin hevur sjálvur lagt hugsan sína fram um fólkið í Sortanum Í Sortanum Vit nýta í hesum føri hovið til at siga eitt sindur um bókina Í Sortanum Bókin Í Sortanum fer fram í einari stórbygd í Føroyum undir seinra heimsbardaga. Men hóast tann tíð er farin, so hevur bókin sama virðo enn, av ti at fólkið og viðurskiftini hava enn „sama virði sum tá. Bókin hevur tí ikki bert søguligt virði, men eigur eisini at verða lisin við samtíðar- eygum. Hetta er søgan um, hvussu ið summi liva av krignum, og hvussu onnur doyggja av krign- um. Tað er hitt vanliga fólkið, sum fær eina góðlynta viðferð í bókini, meðan eingin meguleiki verður latin at speireka og húð- fleingja selumenninar og reið- ararnar, sum liva tjúkt av kriggi og neyð. Vanliga fólkið dugir heldur ikki at sæta sær í hesum tíðum, sum ber bæði deyðsvanda og eina fyri teimum ókenda væl- ferdartid vid sær. Summi søkja skjól i mystiskum heimi, onnur falla í djúpa guðstrúgv í alskyns sektum, og onnur eru, sum síggja hin beiska veruleikan. Henda bókin er segan um fólkið, og hon peikar teimum á vandar, ið standast av tíðum, tá deymurin av deyða lokkar ónda pengalyndi fram í summum. Bókin kann eisini takast sum ein tann stersti minnisvarði, ið settur er yvir teir, ið fóru undir krignum og yvir tey, ið varðaðu Nr. 84 — 29. november 1975 av. Ein minnisvari yvir oll, sum fóru gjøgnum krigsårini, í vanda fyri at missa onkran. Ein minnisvarði yvir ell, sum fóru gjøgnum krigsårini uttan at liva sum snúltari — sum ferilús á seydi. Bókin er best, um hon verður lisin vid samtidareygum. HO Foroyingar 7,00 kr. minni um tíman enn danir Í eini sammeting millum danskar og føroyskar arbeiðara- og handverkaralønir ger blaðið Framin upp, at føroyingar liggja nógv lægri 7000 krónur minni í meðal Ein samanbering av timalønun- um í Feroyum og í Danmark vísir, at føroyingar yvirhøvur fåa minni i løn enn danir. Før- oysk konufólk fáa 6,03 krónur minni enn teirra donsku arb- eiðsfelagar, arbeiðsmenn 6,75 krónur minni og handverkarar 8,72 krónur minni. So í meðal fáa danskir timaløntir arbeiðarar Timalønir í Føroyum og Danmark umleið 7,00 krónur meira enn tey timaløntu i Føroyum. Munurin er sjålvsagt ikki javnur allastadir, men skiftir eitt sindur. Lossa Blik fyri 21,88 kr. minni Tad sæst til dømis, at teir loss- ingarmenn, sum lossa Blik ella eitthvørt annad skip, fåa 5,75 krónur minni enn teir, sum Handverkarar Meðaltel fyri Kbh. og Dk Arbeiðsmenn . annars. Tølini eru fyri Í kvartal í ár Konufólk ferma skipið í Keypmannahavn. Uppaftur grefligari gerst munurin, um arbeitt verður akkord, sum er sera vanligt nógvastaðir í Danmark, men óvanligt í Føroyum. Um donsku lossingarmenninir arbeiða akk- ord í Keypmannahavn, fáa teir 41,34 um tíman í meðal, ella 21,88 krónur meira enn teir, sum lossa skipið í Havn. Størsti munur kr. 13,31 Tað er ymiskt, hvussu stórir munirnir eru. Stersti munurin ímillum ófaklærdar er millum teir, sum arbeiða á bryggjaríun- um, har ið føroysku arbeid- Framhald å sidu 8 Teir fåa 9,18 minni enn donsku arbeidsfelagarnir fåa um timan