fríggjadagur 21. juni 2002síða 5

8 Nr. 116 - 21. juni 2002 Nr. 116 - 21. juni 2002 9 Fyrsta juni varð føroyska territorial- markið víðkað frá trimum til tólv fjórðingar. Tað merkir í praksis, at øll fremmand før skulu hava loyvi frá før- oyskum myndug- leikum at koma inn um tólv fjórðingar úr landi SJÓMARK Edvard Joensen Føroyska territorialmarkið, sum fyrr hevur verið tríggj- ar fjórðingar, varð 1. juni víðkað til tólv fjóringar. Territorialmarkið er pri- vatumráðið okkara, um vit kunnu siga so. Tað er mark- ið, øll fremmand før skulu hava loyvi frá føroyskum myndigleikum fyri at sleppa innum. Eitt tað kendasta dømið, har territorialmarkið hevur verið í brúki, er stríðið um Rainbow Warrior og Paul Watson, sum ikki høvdu loyuvi at nærkast landi meira enn tríggjar fjórðing- ar. Nýggja markið ger, at næstu ferð ein slíkur gestur er á leiðini, skal hann liggja tað longri úr landi, um ikki myndugleikrnir hava givið honum loyvi til annað. Territorialfarvatn verður býtt í tvey. Innara og ytra. Tað innara fevnir um sjóøkið innansyndis eins og havnirnar í landinum. Ytra territorialfarvatnið er økið uttan fyri grundlinjurnar, og í hesum førinum út á tólv fjórðingar úr somu grundlinjum. Tað, sum nú verður víðkað, er sjálvandi ytra territorialfarvatnið. Føroyska territorialfar- vatnið verður avgjørt í danskari lóg, sum ásetir, hvussu vítt danska terri- torialfarvatnið er. Við kunngerð, sum lýst er í Kunngerðarblaðnum tann 30. mai í ár, verður boðað frá, at uttanríkis- ráðharrin hevur gjørt av, at danska territorialfarvatnið - og harvið eisini tað før- oyska - verður víðkað til tólv fjórðingar. Við territorialfarvatni er galdandi tað sama sum við vanligum fiskimarki, at talan er um eina miðlinju, um ikki pláss er fyri fullum tólv fjórðinum. Í Danmark verður tað galdandi í eitt nú Oyrasundi, har ov stutt er til Svøríkis. Men hjá okk- um er ongastaðni nøkur slík foring, so okkara mark er tólv fjórðingar runt. Í kunngerðini verður sagt, at grundlinjurnar, sum brúktar verða til territorial- farvatnið eru tær somu, sum galdandi eru fyri fiski- markið. Fyri Føroyar vil tað siga, at linjan verður drigin úr Munkinum í Knikarsboða vestantil undir Mykines- hólmi. Haðani allan vegin runt í ytstu punkt fyri norðan, til komið er aftur í Svínoyunna fyri eystan, haðani aftur verður farið í Munkin. Territorialmarkið víðkað Føroyska territorrialfarvatnið er víðkað til at umfatað alt økið innan fyri tólv fjórðingar úr grundlinjunum Leygardagin fer Atlantsflog undir nýggja rutu, tá fyrstu ferð verður flogið beinleiðis úr Før- oyum til Oslo og aftur sama dag FLOGFERÐSLA Edvard Joensen Atlantsflog byrjar nýggj rutu leygardagin. Tá verður flogið fyri fyrstu ferð beinleiðis úr Vágum til Gardermoen í Oslo. Kent Christensen, sølu- og marknaðarleiðari hjá Atlantsflogi, sigur, at tað hava verið ábendingar um, at ferðafólkagrundarlagið til og úr Noreg liggur í Oslo. Atlantsflog hevur fyrr flogið til Oslo, men tað hevur verið í samband við Stavangerrutuna, har Oslo so hevur verið skoytt uppí. Stavangerrutan varð líkasum grundað á vónirnar til oljuvinnuna, men nú eru eingi útlit fyri nøkrum boringum í summar, so tað kanska fer at minka eitt sindur, heldur Kent Christensen. Men Atlantsflog fer ikki at leggja rutuna til Sta- vanger niður kortini. Hon verður framvegis flogin sum vant mikudag, har eisini verður farið til Oslo. Hinvegin kemur so ein nýggjur túrur beinleiðis til Oslo afturat. Hann verður flogin leygardag fram til endan av august, sigur marknaðarleiðarin hjá Atlantsflogi. Tað tekur tíð at uppar- beiða eina nýggja rutu, vísir Kent Christensen á. So tað er ivaleyst ikki grund- arlag fyri at halda, at nýggja Oslorutan fer at geva tað stóra beinanveg. Tó væntar hann, at tað er grundarlag undir henni sum frálíður. Prísurin á Oslorutuni fer at liggja á leið á sama støði, sum til Kastrup. Kanska heldur í undirkant av tí, sigur Kent Christensen. Sum dømi um, hvussu ein ruta verður bygd upp, vísir hann til London- rutuna, sum longu nú vísir seg at fara at bera til. Men hon hevur eisini verið upparbeidd yvir eina tíð. Millum annað grundað á, at flogið hevur verið regluliga til Aberdeen. Vanliga verður roknað við, at tað tekur eini trý til fimm ár at byggja upp eina rutu, sigur Kent Christen- sen og vísir á, at Bretland nú er næststørsti markn- aðurin hjá Atlantsflogi eftir Danmark. Atlantsflog byrjar nýggja rutu Atlantsflog fer nú undir beinleiðis flúgving millum Vágar og Gardermoen í Oslo Mynd: Edvard Joensen – Hetta er eitt gott arbeiðspláss, og eg havi ongantíð hugsað um at skifta arbeiði øll árini, eg havi verið her, sigur Ólavur STARVSDAGUR Solby A. Eliasen Tá Sosialurin kemur út á Føroya Bjór henda morgun- in, stendur Ólavur í hurðini og tekur í móti mær. – Eg havi fingið ein at loysa meg av, so eg havi eina lítla løtu, sigur hann og fer stunandi undan mær inn á kaffistovuna. Ólavur Klakk er kendur um alt landið, sum tann skrálandi Ólavur Presley á odda fyri sínum Dirty Rag Rags, sum av og á framveg- is trínur fram á onkran pall og undirheldur. Men tað er ikki tónleikur, vit skulu práta um í dag. Í dag eru tað júst 35 ár, síðani hann byrjaði at ar- beiða á Føroya Bjór. – Ja, eg byrjaði sum frí- tíðaravloysari tann 21. juni 1967, og her eri eg so fram- vegis, staðfestir Ólavur utt- an at nakað liggur aftan fyri røddina, sum kundi týtt upp á, at hann ikki er glaður og errin av tí. Hann greiðir frá, at tað nógv er broytt, síðani hann byrjaði. Ein tann størsta broytingin er, at í dag er ikki so nógv kropsligt ar- beiði. – Tá eg byrjaði, varð alt gjørt við hond. Í dag stend- ur man í staðin framman fyri maskinur, sum gera ar- beiðið fyri teg, og eygleiðir. Tú verður móður á ein ann- an hátt í dag, tí tað er stræv- ið at standa og eygleiða ein heilan dag. Men vit skiftast um at standa hálvan tíma í hvørjum stað, so tað ger, at tað er til at halda út. – Men eitt kann eg so for- telja tær eisini. Fyrr byrj- aðu vit at arbeiða klokkan átta á morgni og arbeiddu líka til klokkan seks á kvøldi. Og tá var tað onki, sum æt kaffipausur, nei! sigur Ólavur og flennir. Hann byrjaði, sum sagt, í 1967, men hann var eisini frítíðaravloysari um summ- arið í 1965. Tá hann var lið- ugur í skúlanum, fór hann at arbeiða á Dávavirkinum, áðrenn hann byrjaði á Før- oya Bjór. – Eg havi eisini siglt, men tað var í so stutta tíð, at tað næstan ikki er vert at nevna. Fiskimaður havi eg ongantíð verið og fari heldur ongantíð av verða tað, heldur hann, og leggur so stórflennandi afturat: Ein ordans landkrabbi. Hann greiðir frá, hvussu nógv alt er broytt. – Tak eitt nú etikett- maskinuna. Tá eg stóð við ta gomlu maskinuna, tá var tað ein og ein fløska í senn, og hon kláraði umleið 3.000 fløskur um tíman, meðan etikettmaskinan, sum vit hava í dag, klárar millum 10.000 og 12.000 fløskur um tíman. Mína fyrstu tímaløn gloymi eg ongantíð. Hon var 3,33 krónur. Í dag er tímalønin 106 krónur. So tað er farin ein stór broyt- ing fram øll árini. Fyrr kókaðu vit eisini glasfløskurnar, áðrenn eti- kett varð koyrd uppá, men tað verður slettis ikki gjørt í dag. Tær verða bara koyrd- ar beinleiðis uppá. Róligari í dag Ólavur hevur fingist við nógv annað øll hesi árini. Eitt var tónleikurin. Men hann hevur eisini fingist við sjónleik. Hann hevur altíð leikað nógv í, og hann hoyrist har hann er. Men sjálvur heldur hann, at hann er róligari í dag. – Ólavur Presley er blivin meiri róligur, síðani hann hevur fingið konu, sigur hann sjálvur, og flennir so aftur í kíki. Hann er væl- upplagdur hendan morgun- in. – Óansæð, hvat eg havi fingist við, so havi eg altíð verið kendur fyri mítt skrál- arí, men nú er tað kanska onkur annar, sum hevur tik- ið yvir – í øllum førum her á Føroya Bjór, sigur hann við einum skeivum smíli. Hann greiðir eisini frá, at meðan kreppan herjaði landið í nítiárunum, merkt- ist hon sjálvsagt eisini á Føroya Bjór. – Tað var serliga í 1993, at kreppan merktist. Tá kundi vit liggja still ein summardag, tað kemur ikki fyri í dag. Vit hava altíð meira enn nokk at gera á bryggjarínum í dag. Meðan vit sita og tosa aftur og fram um kreppuna, kemur hann at hugsa um ein dag í 1993, tá tað so at siga onki var at gera. – Tað var so lítið at gera, at eg var farin út at rudda fjøruna og økið her rundan um bryggjaríið. Hetta var ein hósdag, og eg hevði biðið frí dagin eftir, so eg ruddaði og skimmaði alla- staðni uttanfyri bryggjaríið. Men har var ein togendi, sum eg ikki fekk burtur, tí hann var fløktur í øllum steinunum, sum lógu har, so eg gav upp. Síðani fór eg inn á bryggjaríið og helt fyri við ein av mínum starvsfeløgum, at eg vónaði ikki, at stjórin fór at bera eyga við handan togendan. So fór eg. Eg møtti stjór- anum beint uttanfyri bryggjaríið, og eg man hava misskilt hann, men eg helt so avgjørt, at hann segði eitt hvørt um ein enda, so eg legði oman aftur í fjør- una at baksast við handan togendan, mutlandi um, at stjórin fær alt við. Í meðan var stjórin farin til starvsfelagan hjá mær, tí hann skilti onki. Hann segði, at hann hevði biðið meg farið eftir nøkrum tog- endum, sum skuldu brúkast inni á bryggjarínum og eg legði oman í fjøruna. Samanumtikið heldur Ólavur, at Føroya Bjór er eitt sera gott arbeiðspláss. Hann sigur, at tað hava sjálvandi verið dagar, har hugurin ikki er av tí besta, men tað er tað allastaðni, heldur hann. – Also, man gongur ikki við einum sáligum smíli hvønn dag, sigur Ólavur, sum ongantíð hevur hugsað um at siga upp. – Øll árini hevur hetta verið eitt arbeiðspláss í menning. Sølan er økt alla tíðina, og tað er altíð nokk at gera, so tað er bara gott, sigur hann, og leggur aftur- at, at man keðir seg ongan- tíð á Føroya Bjór. Og tað siga starvsfelag- arnir hjá Ólavi helst eisini. Tí tað er torført at keða seg í selskapi við hendan lív- liga mannin, sum altíð veit eina góða ella báðar tvær. Men nú er tíðin við at ganga undan, og hóast vit uttan iva kundu sitið og prátað longi afturat, so ber tað ikki til. Ólavur reistist og sigur: Tú skrivar bara okkurt, eg má aftur til arbeiðis. Og so fer hann stunandi við toruferð aftur til sítt arbeiði. 35 ára starvsdagur: Ólavur Klakk 35 ár á Føroya Bjór Myndin er tikin í 1967 ella 1968. Her er Ólavur um átjan ára aldur, og hann stendur við ta gomlu etikettmaskinuna – Man keðir seg ongantíð á Føroya Bjór. Her er altíð nógv at gera, og tað er eitt gott arbeiðspláss, heldur Ólavur C M Y K 9 8