leygardagur 1. november 1975síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 76 — 1. november 1975 Eingin funnin fressur Nakað soleiðis tykir mær grein í Dagblaðnum herfyri at vera, tá tikið verður soleiðis til: »Hagtøl kunnu lesast á ymsan hátt. Tey hagtøl, sum fyriliggja, visa, at danir nyta mest alkohol fyri hvort fólkið av ellum Norður- londum. Hóast hetta eru danir teir, sum kunnu sær mest hógv viðvkjandi nýtlu av rúsandi drykkjum, vil cand. polit. Erik Stockmann vera við. Hann hevur skrivað hesa grein, sum stóð í blaðnum »Rotary nordon« í september mánaða. Erik hevur kannað hagtelini fyri alkohol- nýtsluna í Norðurlondum, og hevur hetta óivað eisini áhuga fyri foroyingar. Og konklusjónin í nevndu grein er so henda: „Í hinum Norðanlondum hava avmark- ingar og stórt sæð óvanligar atstødur til alkohol ført vid sær, BYRJAR 50 vinningar at ein sterk fråhaldsrørsla er vaksin fram. Hesi nógvu drekka als ikki, meðan tey, sum drekka, drekka nógv, nógv meira enn tann vanligi danski brúkarin, ikki dagliga, men ofta í stórum mongdum og nógv meira enn hagtølini vísa, av ti at fólk bryggja heima. Alt í alt kann sigast, at tann danska seluskipanin virkar upp- alandi, meðan skipanir í hinum Norðanlondum beinleiðis ella óbeinleiðis elva til logarbrot.« Og her hava vit í og fyri seg hina vælkendu donsku >lat gá< áskoðanina í drykkispurning- inum. Loyvi mær at ivast stórliga í hesum, at danska søluskipanin er hin besta — jú, fyri alkoholkapitalin, men íkki fyri hin einstaka. Og tá serliga ikki fyri teir margfaldu 1000 tals : Í uppvaskimaskina, 12 pers. Miele. : 1 vaskimaskina, Miele. heilaut. : 10 dukkuvognar v/bremsu. : 10 fótbóltsspel, andi. frittstand- : 28X 3 per Nivella Mini-crepe sokkabuksur (stødd og litir eftir ynski) Kappingartreytir: Savnið saman so nógvar Ty Phoo pakkar ella eskjur sum gjørligt, skrivið navn og bústað á lokini og postsendi hesi, mrk. >Ty-Phoo kapping«, í seinasta lagi 15. des. til: Pf. J.F.KJØLBRO heilsøla, Klaksvik DREKKIÐ TY-PHOO TE danir, sum beinleiðis liggja undir drykkjuskapssjúkum. Lat okkum t. d. lurta eftir, hvat kendi danski professarin Sven Skyum-Nielsen sigur um donsku steðuna. Í fyrilestri, sum hann helt í Molde í summar, setti Skyum-Nielsen eina sera hvassliga ákæru um líkasæluna hjá donsku myndugleikunum í alkoholspurninginum, ikki minst viðvíkjandi Grenlandi. Hann segði beinleiðis, at um standurin heldur fram, verður spinnandi galið. Skyum-Nielsen brúkti sterk orð um vána steðuna í Danmark í fyrilestri sínum um „Danmark mellom Norden og kontinentet«. Danmark er eingin bylgju- brótari yvir fyri Europa, tå talan er um alkoholbrúk og alkohol- vanar. Vit verða tverturímóti brúktir sum eitt kontinentalt 15. desember TAÐ VIL ALTÍÐ LOYSA SEG brúgvahevd til Norðurlond ann- ars, segði Skyum-Nielsen og setti samstundis hart at donsku myndugleikunum fyri teirra laissezfarie-politikk +) í hesum viðfangi. Danir eru norðurlanda- meistarar í burturforkláringum, tá talan er um alkoholtrupul- leikar, segði hann. Myndug- leikarnir lata standa til, yppa oksl. Sunnanfyri hava vit ongar vinir, sum vilja stuðla okkum í hesi truplu stødu. Okkara trupulleikar eru stórir og vaksandi. Alkoholsteðan í Dan- mark er sera álvarsom. Vit kunnu einans rokna við stuðli frá hinum Norðurlondunum, segði professarin, sum í mong ár var knýttur at innanríkisráðnum sum alkoholkonsulentur, men sum fullkomiliga varð settur til viks, tá hann legði fram síni tilmæli fyri faum árum síðani — fyri stóran part grundað á gjellig granskingarúrslit. i — Tá sagt verður, at Dan- mark hevur minni tal av alkohol- istum enn hini Norðurlond, segði Skyum-Nielsen, — so er hetta beinleiðis rong tala. Eftirhondini er landið um at vera í pottinum hjá stóru vinframleiðslulond- unum. Bíligt vin verður pumpað inn í landið, eisini sum liður í EF avtalum. Mjólk og kjøt eru nú dýrar verur. Alkoholbrúkið ekir í stórum. Í mong ár hevur øl- drekkingin í Danmark verið væl sterri enn í hinum Norðurlond- unum tilsamans. Øl og danir hoyra saman. — Hver dani drekkur nú líka nógv alkohol sum ein norðmaður og svii tilsamans, um nekur ár kunnu vit taka finnan við. 1974 var metið, tá náddu vit sama totalbrúk, sum var í Grønlandi fyri 8 árum síðani, og tá varð sagt, at hetta var sera álvar- samt. Nú er tað serliga vin- drekkingin, sum veksur, hon er nú 20% av samlaða brúkinum, og skal hetta halda fram, ja so fáa vit eitt vinproblem, sum er á * hædd við tað, sum er í Suður- europa. Heraftrat skulu vit rokna við einum stórum >skjult forbrug<. Tað verður áhaldandi sagt, at tey flestu drekka for- holdsvís lítið, og at 20—25% av fólkinum drekka umleið 60% av ollum. Men týdningarmiklari enn at konstatera, at nógv drekka lítið, má tað vera at duga at síggja, at so nógv menniskju drekka so nógv. Og trupul- leikarnir verða vissuliga sterri undir teirri kreppusteðu, sum landið nú er í. Ein heldur vissuliga ikki uppat at drekka, tí ein gerst arbeiðsleysur, tverutr- ímóti fara fleiri til grundar í slíkum tíðum og undir slíkum umsteðum. Og hvat verður so gjørt? — Donsku myndugleikarnir vísa lítlan ella ongan áhuga ella evni til at skilja, at nakað má gerast við hesi ting, sigur Skyum- Nielsen. Tað verður bara sagt sum so, at hetta er trupult, keðiligt og so yppir ein øks. Punktum. — Tad hevur verid talad i kommisjónum, kanningar verða gjørdar, men síðan verður alt gjørt so tannleyst, so tannleyst, ti eingin må sårast. 5 år seinri verður úrslitið kanska lagt fram fyri almenningin, ja og tá er tað nyttuleyst. — Í dag vildi eg ikki droymt um at farið undir tær granskingar, sum vit gjørdu i 1960unum, heldur Skyum-Niel- sen fram, tí í dag má handlast. Í lotuni liggur frammi uppskot um beinleiðis fyribyrgjandi tiltøk í skúlum, i ungdomsfeløgunum, „tað ljóðar interessant<, verður sagt, men so hendir vist einki meir. — Danmark hevur »bygt upp« í Grønlandi fyri milliardir — vit hava blandad okkum upp i grønlendsku mentanina — og meðan vit hetta gjørdu, varð alt Framhald á síðu 8 En dårlig forretning & * Hans Engbergs og Finn Vandmands udsendelse »Alkoholiker — eller bare en lille smule for- drukken?« forsøger at gøre op med vore for- domme om alkoholisme. Den viser entydigt, at alkoholikernes store gruppe rekrutteres fra såvel storbyens sane- ringskvarterer, og at direktøren, journalisten, børnehavepædagogen, kontormanden og den ufaglærte arbejder er fælles om at have lidt skibbrud. Af udsendelsen frem- går det, at staten tjener godt og vel tre milliarder kr. på spiritusbeskat- ningen, men at de samle- de skadevirkninger af alkoholismen beløber sig til fem—seks milliarder. Der er således tale om en dårlig forretning for samfundet, hvis man skal holde sig til de torre tal. Vi , JS