leygardagur 22. juni 2002síða 6

10 Nr. 117 - 22. juni 2002 Nr. 117 - 22. juni 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Einaferð enn er líkt til, at okkurt fer at henda á íbúða- marknaðinum. Higartil hevur politikkurin hvørki verið miðvísur ella skapandi. Ikki síðani í 1978 er nakað munagott hent, tá lógin um Íbúðagrunnin varð sam- tykt. Tey, sum eru tilvitandi á hesum øki, hava tí hug at vóna. Orsøkin er, at landsstýrismaðurin í trivnaðar- málum tykist skilja, at nú má okkurt henda á hesum øki. Øll, sum fylgja við á íbúða- ella sethúsamarkn- aðinum, ásanna, at í løtuni ræður lógloysi – anarki – í hesum samfelagsmáli. Íbúðir og hús – serliga í høvuðsstaðnum – verða seld ella leigað fyri himmalhøgar prísir. Prísir, sum einki hava við byggikostnaðin at gera. Tað er ikki óvanligt, at smá kømur verða leigað fyri 3000 krónur um mánaðin. Og dømi er um, at byggimeistari, sum hevur keypt bíligt øki frá kommununi, selir 40-50 fermetra stórar íbúðir fyri einar 800.000 krónur. Tvíhús fara fyri 1,4 mió.kr. og meiri. Hetta merkir, at ein vanlig familja við eini meðal- inntøku ongan møguleika fyri at seta búgv. Tíans- heldur hava einstaklingar – eitt nú einsamallar mamm- ur við børnum – vón um at kunna seta fót undir egið borð. Harafturat eru tað onnur í samfelagnum, sum ikki hava møguleika at fáa lán, t.d. vegna vantandi arbeiðsføri. Tað er tí í tøkum tíma, at nakað hendir, so vit kunnu skipa ein miðvísan íbúðapolitikk. Eftir tí, sum er komið fram, verða eigarar og leigarar ikki javnsettir. Men sambært Útvarpinum eru bæði politikkarar í samgongu og í andstøðu samdir um at skipa so fyri, at tað skal bera til hjá íbúðafeløgum, m.a. sjálvsognar- stovnum, at byggja leiguíbúðir við somu møguleikum sum eigarar hava. Ein sum byggir síni sethús, fær bæði rentustuðul og kann draga mvg´ið fyri handverkið frá. Tað fær eitt íbúðafelag ikki. Tí verður leigukostnaðurin so høgur, at rennur hann seg ikki í leigu-hámarkið hjá Leigu- nevndini, so er avmarkað, hvør hevur ráð at búgva í slíkari íbúð. Bæði andstøða og samgonga kann skuldsetast fyri vantandi politkk á hesum øki, so tað áliggur báðum pørtum at fremja ein ítøkiligan íbúðapolitikk. Sam- stundis má leigulógin endurskoðast og fáast at virka fyri alt landið, so vit sleppa úr tí lógloyvi, sum í løtuni ræður. Í løtuni er einki veruligt krav um leigusattmálar. Íbúðir ella kømur skulu iki góðkennast sum mannabústaður. Og tað er sum harraguðveit við, hvør gevur upp leiguinntøku. Tí kunnu vit staðfesta, at her er bæi talan um ein svartan marknað og ein meiri og minni mann- minkandi støðu fyri eitt annars sosialt framkomið samfelag! DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Eru teir við at vakna? VIÐMERKINGAR Katrin Joensen vegna Svimjisamband Føroya Vísandi til tað umtalu, ið hevur verið um luttøku til føroyameistarakappingina í svimjing av føroyiskum svimjarum, ið búgva uttan- lands, skal Svimjisamband Føroya við hesum boða frá, at reglugerðin um at flyta millum feløg í norðan- londum ikki er sett í gildi í Føroyum. Svimjifeløgini vóru eftir seinasta norðurlendska fundin við telduposti 15. mai 2002 kunnað um, at reglugerðin er sett í gildi í hinum norðanlondunum. Av tí at reglugerðin er sett í gildi í Danmark, merkir hetta sostatt, at svimjarar, sum svimja til FM koma undir hesa reglugerð, tá teir fara aftur til Danmarkar at svimja. Í sama telduposti varð boðað frá, at reglugerðin verður nú føroyiskað og verður løgd fyri fyrst kom- andi aðalfund. Hetta merkir, at lut- tøkutreytirnar til FM í ár eru óbroyttar í mun til undanfarin ár. Jógvan Arge býráðslimur fyri tjóðveldisflokkin Eftir viðgerðina, sum Buss- leiðin í Havn fekk á bý- ráðsfundinum hóskvøldið, kann av sonnum sigast, at hon fór illa, og taparin er borgarin í kommununi. Býráðsmeirilutin sam- tykti at bjóða hesa komm- unalu tænastu út við teirri høvuðsfortreyt, at hon skal kosta minni og koyra minni, enn hon ger í dag. Í útbjóðingartilfarinum er so at siga onki innbygt um at menna Bussleiðina tey komandi sjey árini, sum ætlanin er, at teir nýggju sáttmálarnir við busseig- arar skula fevna um. Hetta sigur mær so mikið sum, at tað verður ein synd- arlig tænasta, borgararnir í kommununi standa eftir við, tá tey sjey raku árini eru farin. Vit í minnilutanum høvdu eitt nógv betri upp- skot. Vit tóku atlit til bæði borgaran, ferðslutættleikan og umhvørvið. Okkara uppskot var heilt einfalt, at økja um koyr- ingina hjá Bussleiðini, so hon kann gerast eitt veru- ligt flutningstilboð fyri øll í kommununi. Vit skutu upp, at útbjóð- ingartilfarið varð gjørt av nýggjum og hædd tikin fyri títtari koyring enn higartil í meldurtíðini. Somuleiðis skutu vit upp, at koyringin leygardag og sunnudag varð varðveitt og møguliga útbygd. Uppskotið vann tíanverri ikki frama, men meirilutin kom við eini forkølaðari eykaorðing um at tey, sum bjóða upp á Bussleiðina, eisini skula geva upp ein tímaprís fyri koyring sunnudag. Um hetta merkti, at kundarnir hjá Bussleiðini ikki eru sleptir heilt upp á fjall sunnudag, fekst ikki at vita á býráðsfundinum, har nógv varð gjørt burtur úr, at nýggja uppleggið fyri Bussleiðina kostar komm- ununi 2,4 mió minni enn hon kostaði í fjør. Ein av okkara próv- grundum var, at tað er ikki bara rætt av kommununi at meta Bussleiðina á sama hátt sum eitt vinnuvirki, tí hetta er ein kommunal tænasta, sum er við til at gera kommununa verda at búgva og virka í og lønar seg aftur mangar aðrar vegir. Við góðari kommunalari bussleið slepst eitt nú undan nógvari aðrari ferðslu á vegunum, tørv- urin á parkeringsplásssum verður ikki so stórur og eisini slepst undan nógvum skaðiligum útláti frá bil- ferðslu. Fólk, sum hava skil fyri rutukoyring av hesum slagnum, eru sannførd um, at koyrdu bussarnir í Havn títtari, so brúktu nógv fleiri fólk teir. Sum nú er koyra teir ov sjáldan og fólk kann ikki í nóg stóran mun dúva upp á teir. Sum út sær, er ætlanin at tað bara skal verða verri í framtíðini. Luttøkutreytirnar til FM í svimjing enn óbroyttar Illa fór Bussleiðin VIÐMERKINGAR Konsert heima á Sandi mikukvøldið 19. juni Palli Dalsgaard Í sambandi við at heimasandsmaðurin Sunleif Rasmussen hev- ur fingið Norðurlanda virðisløn fyri sín tón- leik, var konsert í Ung- mannafelagshúsinum á Sandi í kvøld. Eg var á hesi konsertini, hóast eg ikki kann rósa mær av at hava nakað skil fyri tílíkum tónleiki, so var tað eitt áhugavert kvøld. Nú hevur so nógv verið tosað og skrivað um tónleikin hjá Sunleifi, og sjálvur var hann í sjónvarpinum fyri ikki so langari tíð síðan, so tann sum hevur gjørt sær ómak av at lesa um hansara tónleik og at lurta eftir tí, sum tosað er við og um hann, hann hevur fingið eitt sindur av skili fyri tí, ið fram- ført verður av hansara tónleiki. Tað var væl av fólki møtti upp hetta kvøldið, og tað var væl fyrireik- að. Fyrst segði lands- stýrismaðurin Páll á Reynatúgvu nøkur orð sum innleiðing, har hann greiddi frá, at Sands bygdarráð saman við Summartónum hevði fingið hetta til- takið í lag fyri at heiðra bygdarmannin. Eftir at Páll hevði tosað helt Eli Hentze lærari eina røðu fyri Sunleifi. Teir báðir handaðu Sunleifi eina gávu, ein málning av Frimod Joensen, og blómutyssi frá bygdar- ráðnum. Tá tað var gjørt fram- førdu tvey fólk, maður og kvinna, tvey tón- leikastykkir, sum annað var av Sunleifi. Tá tey vóru at enda komin var steðgur, og í steðginum fingu vit kaffi og køkur. Eftir stegðin spældu tey aftur tvey stykkir. Sigast kann, at hetta var eitt gott hugnakvøldið, vit fóru øll væl hýrd aftur at húsum og tey flestu av okkum mundu hava fingið nakað fyri pen- ingin. Eg kom eina náttina til gongu heim ígjøgnum Sandslíð, tað var heilt nógvur vindur, land- synningstømingur. Fyrst eg kom í líðina dreip uppi, tað vil siga, har lívdi var stilli. Men at hoyra dunið í hamrinum, við øllum teim skiftandi ljóðum av vindinum, sum fór gjøgnum gjótur og hvønn hamarsspjalla, og í grótinum um ham- arsrøðina. Har vóru nógv ymisk ljóð at hoyra, og ikki at tala um brimdunið undir í neðra, tað hevði eisini sínar ymisku tónar. Tá hugs- aði eg ikki um tónleik av hesum huldukendu ljóð- um, men síðan Sunleif er komin fram við sínum tónleiki, havi eg mangan hugsað um tað eg hoyrdi hesa náttina heim í Sandslíð. Gamalt er sagt: Ein lærir so leingi hann livir. Anna Berjastein Fuglafjørður, hin 15. juni 2002 Eg havi við undran fylgt við í tíðindaflutninginum í sambandi við samráðingar- nar millum Føroya Skipara- og Navigatørfelag og Fíggj- armálastýrið um nýggjan sáttmála fyri skipini hjá Strandfaraskipum Land- sins. Serliga havi eg bitið merki í arbeiðsháttin hjá Karsten Hansen, lands- stýrismanni, har hann alla tíðina hevur roynt at staðið fram sum tann rættvísi, samstundis sum hann við lygisøgum hevur svertað samráðingarmótpart sín til. Veruleikin er tó tann, at hesin maður hevur alla ábyrgdina av, at samráðing- arnar drógu út og eingin semja fekst fyrr enn fyri nøkrum vikum síðani. Tjóðveldisflokkurin og fakfelagsrørslan Karsten Hansen, landsstýr- ismaður, hevur sum umboð fyri Tjóðveldisflokkin víst ein so vanvirðisligan hug- burð mótvegis føroysku fakfelagsrørsluni, at tey flestu fakfelagsfólk hava verið á einum máli um, at Fíggjarmálastýrið undir leiðslu hansara ongantíð áður hevur víst so lítlan vilja at taka upp veruligar samráðingar við føroysku fakfeløgini. Tjóðveldisflokkurin, sum Karsten Hansen umboðar, hevur nærum uttan undan- tak stuðlað hesum fakfe- lagsfíggindaliga politikki, og føroyingar eiga at leggja sær í geyma, at flokkurin, sum einaferð segði seg vera flokkin hjá verkamanna- fjøldini, í dag helst er størsti fíggindi hjá vanliga føroyska løntakaranum. Ikki tí at hetta kann koma óvart á føroyingar, tí flokk- urin hevur farnu 4 árini víst at hann bert hugsar um loysingina, og als ikki hevur áhuga fyri vanliga føroyinginum og hetta ger, at ein maður sum Karsten Hansen fær loyvi at føra sítt stríð móti vanliga føroyska løntakaranum. Moralurin hjá Karsten Hansen Tá ein persónur, sum ong- antíð hevur skarað framúr intellektuelt harumframt tørvar neyðugan moral, so kann hetta ikki annað enn vísa seg aftur sum ótespu- ligar avleiðingar, tá hesin persónur fær litið upp í hendi at stýra einum týð- andi parti av føroysku um- sitingini. Tá samráðingarnar vóru av og nýggjur sáttmáli var undirskrivaður um skipini hjá Strandfaraskipum Landsins, so væntaðu flest øll, at nú var friður, men soleiðis vildi Karsten Hansen ikki hava tað. Hann fer 17. mai í Fregnir og svertar samráðingarnevnd- ina hjá Føroya Skipara- og Navigatørfelag til, og ikki nokk við, at hann í sera niðurgerandi orðingum viðgerð farnu samráðingar- nar, men hann dregur eisini heilt óviðkomandi viður- skifti upp í útspillingarher- ferð sína. Hetta vísir malska støðið hjá Karsten Hansen, lands- stýrismanni. Eg kann í hesum sam- bandi vísa til sera avdúk- andi greinina, sum nevndin í Føroya Arbeiðarafelag herfyri hevði í bløðunum, har nevndin vísir á tann ágang, sum hesin politikari hevur fram móti fakfeløg- unum, men tíverri hava hini fakfeløgini alt ov leingi tagt og harvið fær Karsten Hansen loyvi til at halda fram við sínum óndsinnaðu álopum á føroysku fakfe- løgini. Brimil, Teistin og fútarætturin Hóast Karsten Hansen í fjølmiðlunum hevur róst sær av, at fá verkfall hava verið í hansara tíð sum fíggjarmálaráðharri, so vísir veruleikin eina heilt aðra mynd av avleiðingun- um at hava henda mann sitandi sum fíggjarmálaráð- harra. Hvør hevði ábyrgdina av, at Brimilsmálið varð lagt fyri Løgtingi? Hvør hevði ábyrgdina av, at málið um Teistin nærum var endað í Løgtinginum? Hvør hevði ábyrgdina av, at almenni arbeiðsgevara- parturin fór at brúka danska fútarættin sum vápn móti føroyskum fakfeløgum? Jú, tað var Karsten Hansen, sum hevði ábyrgd- ina av hesum ódámligu stigum mótvegis fakfeløg- unum, og hetta eru bert dømi um beinleiðis ágang hansara. Prísturin fyri at verja rættindi hjá limum sínum Hóast nær í ætt við for- mannin í Føroya Skipara- og Navigatørfelag, so hevur hann ongantíð grett orð við meg um samráðingar sínar við Fíggjarmálastýrið og enn minni hevur hann nakr- antíð grett orð um tann prís, sum eg veit at hann hevur goldið fyri at verja rættind- ini hjá limunum í Føroya Skipara- og Navigatørfelag. Sum tann yvirmaður sum hevði hægsta starvsaldur á Vaktar & Bjargingartænast- uni var tað sjálvsagt, at for- maðurin í Føroya Skipara- og Navigatørfelag átti at havt fingið tilboð um at gerast skipari umborð á nýggja vaktar- og bjarging- arskipinum Brimil. Mær er eisini sagt, at ætl- anin var at hann skuldi gerast skipari á Brimli. Tað var tó áðrenn sam- ráðingarnar um lønaráset- ingarnar fyri Brimil veru- liga vóru byrjaðar. Brimilsmálið endaði jú í Løgtinginum, og tað skal ikki nógv hugflog til fyri at duga at síggja samanhangin millum Brimilsmálið, har formaðurin í Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag manniliga vardi áhugamál- ini hjá limum sínum, og so ta sannroynd, at hesin sami yvirmaður, við longsta starvsaldri á stovninum, ikki slapp umborð á Brimil. Vit kunnu bert hugsa okkum tann leiklut, sum Karsten Hansen hevur í hesum máli, men neyvan er nógv at ivast í, at tætt sam- band er og hevur verið mill- um umsitingina í Fíggjar- málastýrinum og umsiting- ina í Fiskimálastýrinum, eisini tá Brimilsmálið varð viðgjørt av myndugleikun- um. Eg eri tó sannførd um, at formaðurin í Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag ikki letur seg nerva av slíkum ágangi á hansara persón, men henda ódámliga søga sigur ikki so lítið um rætt- artrygdina hjá vanliga før- oyinginum, tá tað eru Fólkaflokkurin og Tjóð- veldisflokkurin, sum ráða fyri borgum. Fakfeløgini mugu standa saman móti verandi fíggjarmálaráðharra Næstu ferð kann tað verða tú ella eg, sum verða rakt av ódámliga umsitingar- háttinum hjá verandi sam- gongu, og tí vil eg inniliga heita á øll føroysk fakfeløg um alment at tala at hesari mannagongd, sum Karsten Hansen er størsti forsprák- arin fyri. Bert við at avdúka og tala at áganginum móti før- oysku fakfeløgunum og við at standa saman kunnu vit steðga hesum ódámliga ráki í samfelag okkara, her munur verður gjørdur á teimum, sum bert tosa Fíggjarmálastýrinum eftir munninum, og teimum, sum sakliga arbeiða fyri sjónarmiðum sínum. Dømi um av leiðingarnar, tá persónur uttan evni og neyðugan moral fær vald Heðin Zachariasen tingmaður Hugdi at degi og viku fríggjakvøldið 14.06.2002, eg bleiv ikki sørt bilsin at síggja og hoyra lærara greiða frá, at hann og hansara skúlaflokkur ikki kundu verða flutt frá Tórs- havn og til tað pláss, sum tey høvdu ætlanir um at fara at ferðast. Grundin til hetta var, at SL ikki hevði nokk av buss- um at flyta hesi umleið 40 fólkini við. Grundgevingin var, at ruturnar vóru pri- vatiseraðar og SL ikki fór at leggja pening til fyri hesi fólk. Nú kundi ein kanska spurt, hvat skuldu hesi fólka gjalda fyri ferðina og hvussu nógv noyddist so SL at gjalda fyri at flyta hesi fólk? Nei, Poul Jákup Thomsen, hetta eigur tú, sum settur fólkaflutnings- leiðari hjá SL, at taka fulla ábyrgd av, og hetta er eisini uttanfyri alt mark ein flutningsfyritøka sum SL kann bjóða fólki, ella havi eg misskilt okkurt, er tað ikki flutningur av ferða- fólki tú arbeiðir við hjá SL? At umbera seg við at ruturnar eru privatiseraðar, átti ikki at komið frá Poul Jákup Thomsen, sum sjálv- ur hevur havt alla útbjóðing hjá SL um hendi, og góð- tikið og undirskrivað allar sáttmálarnar við teir, sum nú røkja hesar rutur. Í hesum føri er tað ikki teir sum koyra, men teir sum leiða arbeiði hjá SL, sum eiga at taka fulla ábyrgd av hesum óskili. Eisini kann eg leggja afturat her, at í útbjóðingar- tilfarinum, sum Poul Jákup Thomsen greiddi frá á Hotel Hafnia 11. september 2001, stendur: Útbjóðing- artilfar felagstreytir: síðu 5. Viðmerkjast skal, at útbjóðingin umfatar skúla- barnaflutning, koyring av ítróttarfólki o.a. í tann mun hetta er innan vanligu ferðaætlanina. Í sama út- bjóðingartilfari er gjørt yvirlit yvir ferðafólk, sum hava ferðast á øllum leiðum hjá SL ár 2000, at koma í Dag og Viku, og fáa fólk at halda, at grundin til hetta óskil er at ruturnar eru privatiseraðar, er heilt burtur við. Skúlabarnaflutningur við SL C M Y K 11 10