leygardagur 20. mars 1976síða 7

Nr. 22 — 20. mars 1976 A 4 GÍ £ Lp 2 Í Hf Í 77 Úr Í MW 4 MM IL Í HM WM > V Ís C/ VI 7 , * [ ra pr I jól ig 4 77 HH á P / 7 f MM mf 7, M | i W NS N KN N NN NN Q NN NN N SS > SS AN N N NEN NR N Í > NA 72 li Ritstjóri: 7 ÍA SS NN Q NN N Te JÁ ll 1, 4, 7 UL >, 1 ff 7. 4 ld 7 Ph IM Hans Thomsen VIRT Á borðinum liggja í einum hurlivasa: tóm patrónhylki, sum teyma av brendum krúti, eitt piðað seyðabein, eitt landkort, ein fráboðan, eini jarnbúgvin týggir, sum rúka av sveitta og ein tjúkk breyð- flís. Men á einum beinki úr forligum plankaviði við baki- num aftrat vindeygakarmin- um situr ovastin fyri reiðliði- num: Nikolka Kosjevoj. Teir stívu, lofnaðu fingrarnir halda á einum blýanti. Framman fyri honum á borði- num liggur saman við nekr- um gøtuuppsløgum eitt hålvt útfylt spurnarblað. Á tí grov- liga skrubbuta pappirsarki- num stendur stutt og greitt: Kosjevoj, Nikolaj, reidlids- ovasti. Bunadarmadur. Lim- ur av Komsomol. Har aldurin eigur at stafla, prentar bly- anturin sinniliga: 18 ár. Herðabreiður er Nikolka og tykist eldri enn hann er. Fínar rukkur eru rundan um eyguni og krýkin er hann sum gamal maður. Lat tað so vera, at hann ikki er annað enn ein stórur smádrongur, ein snorutur hvolpur, eitt grønt sev, siga hinir í reiðliðinum til stutt- leika, — men hvar finna tit ein oddamann sum hann? Nærum uttan miss av manna- livum hevur hann beint fyri tveimum ránsmannaliðum og í eitt hålvt ár hevur hann staðið á odda fyri liðinum í bardøgum og samanbrestum so væl sum nakar royndur herovasti. Tað nivir Nikolka at vera bara átjan. Hverja ferð blý- andturin kemur til handa tramans teigin, har spurt verður um aldur, drálar blý- anturin á og Nikolka gerst so hummarreyður av skomm og er um at forsyndast. Pápin er kosakkur og sum hold og blóð av pápanum er eisini Nikolka kosakkur. Sum ein dreymur stendur tann dagurin fyri honum, tá pápin á fyrsta sinni lyfti hann upp á hestin. Sjálvur var hann ikki tá meir enn eini fimm — seks ára gam- al. — Halt tær í faksið, dorng- ur! rópti pápin, meðan mamman brosandi stóð og hugdi at í koksdurinum. Men bleik var hon og tey vidopnu eyguni reikaðu av teimum klæntrasligu beinunum á dreinginum, sum krøktu seg um tann skarpa ryggin å rossinum og yvir å mannin, sum helt í bokslið. Hetta var so langt sidan. I krignum móti Týsklandi hvarv pápi Nikolka og fór sum undir heilt. So doyði mamman. Eftir pápan hevði sosialurin Síða 7 —— søl Nikolka arvað alskin til ross, eitt markleyst dirvi og móð- urmerkið á vinstra beini eitt petti oman fyri økilin, sum eitt dúvuegg til stoddar. Til hann fylti fimtan hevði hann forvunnið síma smáligu út- komu sum búnaðararbeiðs- maður, men tá so ein av teim- um reyðu herdeildunum kom til biggjar bað og bønadi hann teir um at lata seg fåa eina av hesum síðu her- mannaskikkjunum, teir gin- gu í, og helt síðan við her- monnunum í bardaga móti Wrangel generali. Seinasta da áardalin og tað stálgráa spegilsblanka vatnið í ánni. Harðforar nætur ganga ald- urnar harðliga á klettin, vind- eygalúkurnar geva seg tung- liga, og Nikolka plagar at billa sær inn, hvussu vatnið drivir upp gjøgnum rivurnar i gólvinum og skakar småttuni i grund. Annars hevði hann ætlað sær at flyta, men fekk tað ikki upp í lag, og so kom heystið. Ein morgun tað var tað gallharða frost, fór hann út á trappuna. Einans ljóðið frá styvlajørnunum hoyrdist í Mihail Sjolohov rithøvundurin Mihail Sjolohov er føddur i 1905. Vidgitnasta verk hansara er stóra fråsøgnin um samfelagið hjá Donkosakk- unum »Kvirr streymar åin Don« (å donskum »Stille flyder Don«) i 4 bindum. Hetta verk er filmað og mundu mangir Føroyingar síggja henda stóra film, tå hann varð sýndur her. seinna heimsbardaga kriggstíðindamaður á vígvellinum hjá russiska blaðnum >Pravda<. Søgan, sum her verður prentað í Føroyskari tyding og kallast >Móður- Russiski Undir merkið< | bókmentum. er úr verkinum Mihail Sjolohov fekk i 1965 Nobel-virdislønina i var Sjolohov »Søgur frå Don«. summar hevði hann ein dagin verið og svomið saman við hernaðarliga umboðsmannin- um í ánni Don. Hesin, sum hevði meitt høvdid undir bar- døgunum fekk við bit og slit vent andlitinum moti Nikolka og helt stamandi fyri: Tú... tú... tu ert eitt eydnisbarn! So tók hann niður á teir sól- brendu herðarnar á Nikolka. Ja, tú ert sanniliga eydnuborin! Sagt verður, at eitt móðurmerki skal boða fyri eydnu! Nikolka læði vid, so tær kritahvitu tenninar sóust. So kavaði hann úti, kom so blás- andi uppaftur og rópti: Eg kann ikki ætla. Eg, sum misti bæði foreldrini meðan eg var lítil og alt mítt lív havi trælad fyri bøndur- nar, og so tosar tu um eydnu!… og vid longum seig- ligum tøkum svam Nikolka einsamallur ut til tad gula sandrivid hinumegin ånna. II Småttan, sum Nikolka heldur til i stendur á einum kletti við Don. Ur vindeyganum sæst út um tann grena, yvirfloym — — med kvirruni. Hann for oman i tann litla fruktgardin vid kirsuberjatrøunum og tveitti seg nidur å vøllin. Døggin hevði sandrað síni gráu tára- sletti út um stráini. Hann hoyrdi bóndakonuna pjátra fyri kúnni úti í fjósinum fyri at fáa hana at standa stilla, hoyrdi tarvkálvin mjólkins smella móti mjólk- arbiðinum. So gekk portrið og ein hundur fór at goyggja. Hann hoyrdi málið í deildarovasta- num: Er ovastin fyri reiðliði- num ivð hús? Nikolka reistist upp undir ýla og seg. Tað eri eg! Hvat vilt tú? Her er komin ein boðberi frá kosakkunum. Hann sigur eitt ránsmannalið hava rutt sær veg henda vegin frá Salskfylkinum. Teir hava hersett garðin í Grusjinskij. Kom so við honum meðni. Boðberin kom leiðandi tann rennváta, skúfroðandi hestin. Best sum var signaði hann niður á frambeinini, legði seg so surklandi á liðina og doyði. Tey glaskendu eyguni bindu at hundinum, sum goyði sum Móðurmerkið eftir brævið, óður. Hann stovyttist høvdinum, av ti at sum boðberin var komin við, var merkt við trimum kross- um, og hann hevði riðið fjøruti kilometrar uttan hvild Nikolka las brævið, har for maðurin í heitti á hann um at senda sær reiðliðið til hjálpar, og fór síðan innaftur. Meðan gekk, gyrdi hann sverði. Hann kendi delskan og hugsaði við sær havi bygdarsovjettini hann vid seg SO seg sjålvum: >Og eg, sum gingid og ætlad mær at setast á skúlabeinkin aftur, og so kemur hetta harkaliðið Umboðsmaðurin mær, at eg ikki dugi at stava rætt ... Kann eg kanska gera við, at eg ikki bleiv við skúlan? Hann man vera 1 erviti ... Og nú skuldi hatta harkaliðið eisini koma Meira blóð, eg orki skjótt ikki Mær brigdar liðugur longur at liva soleiðis leiðist við hetta lívið So kom útaftur og løddi meðan hann gekk tankarnir sum ódligir hestar við fúkandi ferð avstað »Hevdi eg bara sloppið inn í fingið onkra hann sær byrsuna, [medan sporlupu byin at mær rættiliga útbúgving A leiðini út fjósið kom hann fram við ti teyða hesti num. Tá hann bar eyga við ta svertu blóðslóðina, út úr teim dustdálkaðu nas sum setti unum á djórinum, vendi hann sær burtur Fram við hjólsporunum á rossagetuni, sum steppu vindurin hevur brýnt og bart ringir tann músagráa blødku urtin seg og hvassagrasið reisir seg í risnum Einaferð koyrdu hoyggið til treskivellirnar, sum lógu spjaddir um steppu- na sum ravgulir slettir. Mannavegurin ringir seg fram við telegrafsteyrunum. Teir fána burtur í ti hvíta heystar- tyssum teir her táminum, gleiva yvir dalar og gjáir. Niðan eftir ti skinandi, hála vegnum kemur odda maðurin hjá ránsmannaliði- num ríðandi á odda fyri monnum sínum einum hálvt hundrað kosakkum frá Don og Kubanj, sum íkki vilja lýða sovjettvaldið. Í trý samfull samdøgur hava teir flýttjað undan sum svangir úlvar, ið eru riknir burtur frá seyðafylginum, eftir vegnum og óplogdari jorð við Nikolka Kosjevoj og monn um hansara beint í helunum.