leygardagur 17. juli 1976síða 8

sosialurin Olympisku leikirnir byrja í dag Fleiri politiskir trupulleikar í samband við stevnuna Montreal er nú klárur til teir olympisku leikirnar 1976. Olym piski byurin er væl itróttarkappingarnar komin so áleiðis, at kunnu byrja, sjálvt um ikki alt, ið arkitektarnir høvdu ætlað, er gjørt liðugt Umleið 9.300 ítróttarfólk úr fara at stersta 119 ymiskum londum luttaka, og hetta er luttakaratal, olympisku leikirnir nakrantið hava havt. Luttakararnir skulu búgva í tveimum 500 metra longum íbúðarblokkum í 19 hæddum. Av trygdarorsøkum mugu teir bert ferðast til og frá olympiska býnum í bussunum, sum canad- isku myndugleikarnir útvega. Umfatandi trygdartiltøk Vid hendingini i Miinchen fyri - sum fordar fyri vaksnamanna- fyrivisan. So er ju ikki eftir galdandi skipan i Førovum, og er tað serstakliga slíkum filmum (vid gulum ella hvitum censur korti), at hitt nysetta foroyska filmseftirlitið skal ansa eftir. Mett verður, at hesin parturin av filmum er umi. 3/4 av teimum íalt innfluttu til landið Tað, sum filmseftirlitið samb. galdandi ettir, var ju, al lóg serstakliga skuldi filmirnir fúlir ansa annaðhvort ikki voru ov og/ella ráir Í verki barnafilmum viðr um til tá donsku censureringina, meðan vit við at lesa tekstin og kanna myndatilfarið og leiklut- takarafjøldina hava loyvt summum vaksnamannafilmum og fyribils sýtt eðrum, tinntil vit eru meiri kunnigir við teir ann- adhvørt gjøgnum meiri skrivligt tilfar (leikritid, ordaskiftid) ella beinleidis eftirlitsfyrivisan Mong byrjan er trupul, so vid hesari. Nogvir praktiskir spurn- ingar eru enn ikki greiddir ut i Vit i filmseftirlitinum vóna hvussu er at fåa eina hava vit altso, hvat styðjað okk æsir og royna 1 sum flest møgulig kunnu nøgd vid. Oivad verður okkurt mistakid gjørt i byrjanini, men latid okkum nu skipan i lag verða siggja, sum frá lidir. Fakta er so siga havt, at vit seinastu tíðina so at einki filmseftir hava hvussu nú verður, er ilt at meta um enn, men frægari mátti so verið við ringari hurð fyri enn ongari Torført arbeiði Hvat heldur tú sjálvur (persón- liga) um arbeiði, tit eru settir til? Sum áður nevnt meti eg tað at vera eitt torført arbeiði, men tað er so eitt álitisstarv, ein borg araskylda, sum er logd á ein, og sum verður at útinna frægast gjørlit við samvitskufullum um hugsunnarsemi og ikki minst í mun til lógarinnar bókstav og tað lógina ella ei Men kortini at annaðhvort, einum hóvar tykir noyðast at geva gront bert logið tað mær ljós fyri tilmum teir ikki eru fúlir og /ella ráðir. Í veruleik eftir løg nógvir politiskt fordummandi og inum galdandi koma ødrvisi skadiligir filmir at fáa loyvi. meðan aðrir við stórum listarligur kvaliteti koma at fal eyna tes at onkur hissini likamsparturin ikki er nóg væl fjaldur fyri almenninginum. Ikki so, at mær dámar pornofilmir, men tað má eins og í bókmentum bera til á filmi at lýsa tað mest náttúrliga fyribrigdi millum mann og kvinnu og tað á ein slíkan hátt, at tað er vakurt, poetiskt, listarligt og mennandi heldur enn primitivt, avmarkað fordummandi og ósatt so mongum av pornofilmunum. Sjålvur havi eg nangan grunað djúpt yvir filo- sofiina aftanfyri hesar hópfram- leiddu pornofilmirnar, og mang- an ahvi eg grunað ilt tann vegin, at annaðhvert mugu filmsmiðir- nir her vera ómetaliga favitskut ir viðv. tí menniskjaliga kær leikslivinum, ella teir lata sera hánt um áskoðaran ella eisini eru fantastiska slavnir handilsmenn, og veran (pornoin) og beinleiðis sum í so teir bart út og kyniskir hetta tí hóast verður seld dyr og vida um, so er hon úr enda og í annan fyri allra størsta partin óveruleiki og tiskil lygn. Nógvir pornofilmir byrja í seingini ogkoma neyvan úr sein- gini filmurin er í mongum forum ein tungur andróður uppi í seingini tann hálvan annan tim- an, fyrivísanin varir, og skal tað menniskjaliga kærleikslivid bert avmarka seg til tað, so er okkurt misfatad i besta førid er tad lygn, og ti er desiderad porno, so sum tað mangan verður myndað á filmi, eingin mennandi kostur at goða uppvaksandi foroyingin við. Men sum sagt: latið okkum síggja, í hverjum sambandi tað menniskjaliga kærleikslivid verdur havt å lofti i filmi. At tad ber til at gera vakrar og vid- kvæmar filmir um hatta evnid uttan at virka rått å nakran hått, haldi eg mangar av t.d. teimum meistarligu fronsku kræleiksfilmunum bera boð um just Nógvir av teimum snúgva seg júst um gongdina, frá ti at »eyguni møtast« og kanska til songarstokkin restina kunnu væl sagtans tey allarflestu vaks nu gita sær til og gott tad sama. Filmur gott mentunarligt amboð Sum eg havi sagt í øðrum meti eg filmsmedie skrivaða hent sambandi, javnbjóðir tí orðinum at kunna vera Sera ment unnarlinnandi amboð. Væl sagt ans kunnu vit brúka film sum dagdvølju. men vit kunnu so sanniliga eisini læra og mennast av filmi. Ti verður tað torfort at skula umboða bæði tann partin av fólkinum, sum frammanundan og mangan uttan sterri kunnlei- ka til filmir á fanatiskan hátt javnmetir ljøbiløt við synd og fortapilsi og so tann partin av fólkinum, sum ikki tykist mett- ast av filmi, á hvønn bógv tað so enn ber. Filmsmedie er komið til Fer- oya fyri at verða. Uppgávan hjá filmseftirlitinum er at ansa eftir, at galdandi log um m.a. sømi- ligheit verður yvirhildin. Tað er borgarliga skylda okkara, og tað vilja vit samb. okkara samvit- sku gera, men man ikki enda- málið í seinasta enda vera góð- skueftirlit og harvið hækkaður filmsstandardur? Eg vænti og vóni, at hetta eisini innast inni er er endamálið hjá filmsinn- flytarum og biografum. Hverjar vónir gert tú tær um arbeiði nú og í framtidini? Tá tað mær gjøgnum útvarps- tíðindi varð kunnigt, at eg var komin í nevndina, bar eg fyri mín part beinan vegin ótta fyri at gerast skotbjálvi hjá ymisk- um altíð atfinningarsomum kreftum, eins og eg varð greiður yvir, at filmslistin ikki hevdi tær vánirnar í Føroym. at eg her fekk tver- allarbestu Stutt sagt, leikar. Hvussu hevur arbeiðið gingið ta tið, nevndin hevur virkað? Eftir umstødunum hampiligt. Nevndin hevur arbeitt samd og væl saman; tað gevur styrki! Samarbeiðið við landsstýrið he- vur gingið væl, og haldi eg, tað sama kann sigast um virksemið mótvegis filmsinnflytarunum og iografunum. Eg hevði satt at siga roknað við fleiri erkvisnum esarabrovum í bloðunum, enn tað hava verið, men kanska koma fleiri, nút tað er fólki kunnigt, at filmseftirlitid er farið at virka. Enn er ikki alt tað praktiska heilt greitt mótvegis ilmsinnflytarunum og biograf- unum, men haldi eg, at teir eins og almenningurin hevur givið filmseftirlitinum rimiliga >fair process< í byrjanini. Vit hava tað fyri neydini,og hava teir og almenningurin tí tekk uppibor- na. So fáa vit at síggja, hvussu leikur fer víðari fram Vit i filmseftirlitinum, sum altso sku lu eftiransa, at galdandi lóg verður hildin. vóna so tað hesta ØK Nr. 39 — 17. juli 1976 Trygdarmenn á varðhaldi er ein vanlig sjón i Olympiska býnum árum síðani í huganum hava canadisku myndugleikar- nir skipað fyri óvanliga strong- um trygdartiltoøkum. Umleið 16.000 hermenn og logreglu- menn skulu hava eftirlitið við olympiska býnum, og alla staðni síggjast vápnaðir trygdarmenn á varðhaldi. Øl, sum ferðast inn og út úr býnum, skulu gjøgnum eina gjølla kanning. Tað er ikki óvanligt, at fólk mugu bíða í fleiri tímar fyri at sleppa inn í olympiska býin. Canada hevur eisini styrkt vaktarhaldið við markið til USA fyri at forða møguligum terror- istum at koma inn í Canada. Amerikanska Samveldispolitiið hevur upplýst, at fleiri puerto- ricanarar hava fingið noktað innferðarloyvi til Canada. Teir royndu at sleppa um markið í Swanton, men canadisku mynd- ugleikarnir hevdu illgruna um, at teir ætlaðu at fremja dráps- royndir móti luttakarunum í olympisku leikunum. fyra Spurningurin um Taiwan fingið eina loysn Mikudagin fekk spurningurin um taiwansku luttøkuna í leik- inum eina loysn. Taiwan hevur avgjørt ikki at luttaka, ti teir ikki kunnu góðtaka tær treytir, sum canadiska stjórnin setir Taiwan vil sleppa at luttaka við kinesiska flagginum og undir navninum »Lydveldid Kina«, Heldur tu ikki posthusinum Bladhald kann teknast å men hetta vil canadiska stjørnin ikki loyva. Canada hevur flutt umbodsstovu sina av Taiwan til Peking og góðkennir bert Mao- Kina. Alheims Olympiska nevndin hevur verið hart ímóti canadisku avgerðini. Nevndin góðkennir bert eitt Kina, og tað er Taiwan. Í síðstu viku segði ein umboðs- maður fyri nevndina, at hon var sinnað at avlýsa leikirnar, um canadiska stjórnin ikki vildi boyggja seg. Hetta kemur tó ikki uppá tal nú, eftir at Taiwan hevur avgjørt ikki at luttaka. Fleiri afrikansk lond luttaka møguliga ikki Umframt spurningin viðvíkjandi taiwansku luttøkuni í olympisku leikunum hava eisini aðrir polit- iskir trupulleikar tikið seg upp. Tað er eisini ein møguleiki fyri, at fleiri afrikansk lond íkki fara at luttaka í leikunum. Uttanríkisráðharrarnir í afrik- anska eindarfelagsskapinum OAU hava heitt á limalondini um ikki at luttaka, um New Zealand fær loyvi at verða við. Orsøkin til hetta er, at New Zealand sendi eitt fótbóltslið til Suðurafrika at spæla, sjálvt um OAU bað teir um at avlýsa hesa ferðina. Tanzania hevur rættað seg eftir áheitanini hjá OAU, og tað verður væntað, at fleiri afrik- ansk lond fara at fylgja sam- tyktini hjá OAU.