leygardagur 17. juli 1976síða 9

Nr. 39 — 17. juli 1976 602 77 us N Í D N N N N N Z RS Í N N AN N Í 2 N NN 7 / p 7 N N IN 2 lø H 7 l lf Í /, US NNN pr 7 7 Vé 7 MW / Z / 2 Í Z ” 4 N N 77? Í, mø, NN NN N 97 7 N 2/ 7 7 7 N Ve N N N NN N 7 ” 7 7 7 sp, N tr N N NN Fh Z N 7 N Í 77 MA MM AN 77 Mm / sr NN 7 Á 77 fr N N te , P 4 Í MM N N Í 7 N N ” vie NS AA , w NN S 4, NN So / Í Z NN N 7 NN 4 / I. Ýr N N N ” fh Í / NN N Z 7 Mg 7 7 Í pr! 7 (7 N I 2 277 2? 7 (2 (7 N Ú N Uj N N N 1Ø, UP N 22 7 Ú( // 7 N 14, 7 4 N 7 2 fs f — 2/ Í 4. 002 > 72 Á Hp Í Í N Hf N H N SN NN Í N N N NN N NI NN 7 N N AN N D NN NN øf, > St Í Í f ÍA y 7 7 MH We 74 N { Í N (7 Í, ll N 7 Z N N V (/ N (/ NN (/ 7 e, 4 /, 1 p > (/ 77 4 / / N 7 7 / (7 / (7 N N NNN N SN Ar N N N N SN N N MW {77 NN prag PP N 117777) N N Í / í 4 97 N ti LE N - N | | N | | NN | | N N | Í Wi | W N | R Á | i | | | | N N | | X Y | i ta | | | ÁN NN | Í "% | | Í + N | | | X ll N N 1 71 / 7 Ál X N | N N | N N N Y } … = N UM £ N M / ( N NN N 1 N N NN (/ D 7 æj// N N N NN 7 / SN Í N 7 NN /} N N NN M 1 7 N 7 N // N NN N 4 N /, %, (7 N 7 NA 7 NN 2 Í N N 4 N 7 Í N AN Í} N 6 d NN hf Í (g 7 NN 7 7 Í NN NN 7 7 Á 7 NN VH 7 N a. N HM N NN 2 NN NS 7, Í SN Í % N 1 NN N N 7 N fl N N NN N 07 N N f N f N 7 N / N # (/ N HV Í N N Z 4, N TÁ HV þg 7 N 2 N » 4 M N la N ll N # 4 7 ANN Z M N N N N NN N Sp = NN Sp NN NR ÍA N Í % N / > 7 7/4 N Á N N N % N 7 Í N N N Hf 7 AM Í bl Hp N 1 (1 fh Í 4 N > Í 7 N N 3 Ma SN SN NI N N N NSS 7, ér Í N NN SN N 7 - Ú 7 7 2 MS 7 /; 7 N Í 7 N NN N N Í N 7 / 2 N 7 N (7 f NR N N / b 7 N 7 NN RN 1 sosialurin USA 200 år Aftanå Vietnam og Watergate eru amerik- anarar i villareiði. Er USA nú tað landið, sum fólk vóru von at halda? Tí kom tað væl við, at USA júst í ár fylti 200. Nú bar til at gloyma trupulleikarnar eina lotu, og nógu hevur verið gjørt burturúr. , EFisini úr Foroyum vitja fólk í hesum døgum i USA og ynskja USA til lukku við stóra degnum. Miðallivialdurin = hjá einum manni í tí framkomna heiminum liggur millum 73 og 76 ár. Í tilafturskomnu londunum liggur midallivialdurin væl lægri, heilt niður í 30 ár. Upp ímóti tveimum triðingum av heimsins íbúgvum svelta ella eru kúgaðir á annan hátt. Tann vælferðin, sum vit uppfata sum vanliga og sjálv- andi eru stolt av, er ikki ollum beskorin. Sum heild eru sosialu skeiv- leikarnir í heiminum ófatiligir. Meðan vit, í tí sokallað fram- komna heiminum, eta so at siga allan matin, sum framleiddur verður og brúka alla orku, sum vunnin verður úr koli, olju og urani, so sveltar stórur partur av heimsins íbúgvum og hevur ikki meguleikar at brúka tær orkukeldur, sum kundu vissa ollum heimsins íbúgvum livilig kor. Ojavnt er býtt, plaga vit at taka til, og hetta eru sonn orð, tá talan er um sosialu umstødurnar í heiminum. Í nekrum av teim- um tilafturskomnu londunum hugsa fólk ikki um framtíðina. Framtíðin hevur so lítið at bjóða, at fólk heldur velja at hugsa um fortíðina, um tey, sum eru deyð, ella um onkran gud, sum skal koma at gera undur- verk og gera enda á ellum teimum ræðuligu trupulleikun- um Í teimum tilafturskomnu lon- dunum eru politiskir trupulleik- ar vorðnir so vanligir, at teir eru vorðnir til náttúru. Bardagin móti politisku kúganini er í tilafturskomnu løndunum líka so harður bardagi, sum tann bar- dagin imóti náttúruni, sum vit í framkomna heiminum glað um, at vit hava vunnið. Vit hava alla náttúruna undir okkum, grivið og grópað og brúkt hana uttan tamarhald, og tá vit ikki høvdu nóg mikið hjá okkum sjálvum, so varð lagt um land og hav, so stjalast kundi frá teimum minni mentu og teimum, sum óttaðust náttúruna sum ein gud. Skyn- semi hevur ongantid verið eyð- kenni hjá ti frælsa framkomna heiminum. Dráp, kriggj og kúg- an er dagligur kostur í nógvum tilafturskomnum londum. Lond hava vanliga ikki aldur, men 4. juli i ár segðist, at USA fylti 200 ár. Í stórum parti av heiminum aftra fólk seg við at taka orðið USA upp á tungu, og gera tey tað, er tað ofta í ringari juli í ár var stórur Alt landið eru so so smått lagt meining. 4 håtidardagur i USA stóð á gosi henda dagin, og fólk úr so at siga ollum heiminum, eisini úr Føroyum, vóru komin at vitja í USA henda dagin, fyri á tann hátt at sýna USA heiður og takka fyri nógv góð ár. Fá lond munnu sum londum. Alt, sum er vert at taka upp á Bilar- nar, sigarettirnar, bensinið, co- laið, superman, tarzan, tónleik- W ater- gate, CIA, atombumbuna — alt tungu, stavar frá USA. in, NATO, filmirnar, eigur ella átti USA. - USA hava sett so dyggilig spor eftir seg i so at siga øllum heimsins vegis i dag eitt fyrimyndarligt skjal. Teir, ið skrivaðu frælsis- vidtøkuna, vóru menn, sum vóru sannførdir um, at nýggja skip- sambandsríki anin av einum skuldi verða fyrimyndarlig. I frælsisvidtøkuni standa so sonn orð, sum at oll fólk eru fødd fólk hava rætt at liva, at liva í frælsi við somu rættindum. ll og rætt til at søkja eydnuna. Teir, ið skrivaðu frælsisvið- tøkuna, vóru ikki teir minni mentu í USA. Teir vóru góðs- eigarar, generalar, sakferarar, og allir vóru teir limir í einum sterkum yvirklassa í tí nýggja Tey svertu mótmælandi liggja á knæ og biðja, væl vard av politistum við maskinbyrsum Frælsisvidtøkan Tad var 4. juli 1776, at amerik- anska frælsisvidtøkan varð vid- tikin. Hetta var søgulig hend- ing. Amerikansku innflytararnir vóru tå um at vinna á enska yvirvaldinum og vildu skipa seg sum sjålvstøduga tjóð. Amerik anska frælsisvidtøkan er fram landinum, sum fekk navnið Uni- ted States of America, USA Tað var skjótt, at hesir menn skiftu meining, tá talan var um tey stóru orðini í frælsisvið tøkuni. At øll fólk, sum sagt í frælsisvidtøkuni, høvdu rætt til at liva i frælsi, måtti føra vid sær, at tann ómenniskjansliga Síða 9 USA ivtal Hetta Fleiri av teimum, sum skriv aðu undir ella á annan hátt stóðu aftanfyri frælsisvidtøkuna, vóru góðseigarar í ti USA, sum tå umfatadi 13 statir. Teir livdu av trælahaldi, og tå orð skuldu fremjast í verki, og trælahaldið skuldi avtakast, vildu teir ikki verða við. Amerikanska nevnast tær hendingar, sum fóru fram í Amerika um tað mundið, tá frælsisviðtokan varð skrivað og viðtikin. At talan var um kollvelting var satt, men hetta var kollvelting, sum yvir- klassin framdi. Smáfólkið, sum var bitið av kollveltingarand- anum og vildi hava ognarrættin broyttan og korini hjá kvinn- unum og teimum litaðu betrað, fekk so at siga ongar sømdir. At broyta ognarrættin og at betra kor kvinnunnar og teirra litadu var kommunistiskur po- litikkur, og er tad nakad, USA hevur barst ímóti hesi 200 árini, so er tað kommunismuni. Tá amerikanska grundlógin nøkur ár seinni varð viðtikin, tá vóru orðini um lív og frælsi dottin burtur ímillum, og andin í frælsisviðtokuni skúgvaður til viks. Hitt borgarliga, kapitalist- iska USA varð sett á stovn, og gongdin varð hareftir, líka upp til í dag. kollveltingin USA 200 ár Vanliga plaga fólk, komin upp í árini, at minnast á gamlar dagar, tá onkur stórur fødingardagur nærkast. Hvat hevur USA at minnast aftur á henda stóra dagin í juli 1976? Ja, at doma eftir ti, sum í hesum døgum verður amerikanska sjónvarpinum og lisið upp í skúlunum, so stendur sum eru synt 1 væl til. Tey, ið siggja filmir um og úr USA kunnu ikki annað enn froast, ti har sær alt út til at ganga, ikki bar væl, men vid full speed. Hyggur tu i amerikansku blødini í hesum døglim, so eru lýsingarnar hjá ESSO, Coca Cola Company, ITT, General Motors og øðrum stórum fyri tokum ongantið so stórar sum nú. Fólk keypa nógv, tá tey eru glað og hátiðsstemt, og tað ræður um at gera lýsingarnar so eggjandi, at tær sjálvum sær prógva allan vælstandin. Hoyrir tú talurnar, sum verða hildnar í sambandi við 200 ára dagin, so fært tú sum útlendingur hug at verða verandi í USA, ti fá lond hava borið seg so væl at sum God's Own Country, og onga- staðni hava fólk tað so gott Meiri sidiligir og kønir menn bæði i og uttanfyri USA meta støduna ødrvisi tann góði hýrurin fjalir amerik anska veruleikan. Amerikanarar vilja helst gloyma fortíðina og serliga tey seinastu 10-15 árini USA tapti bardagan í Viet. nam, og beint aftan á kom so hin nógv umtalaða Watergategelan. Seinni er CIA, amerikanska njósnaratænastan, vorðin av- dúkað fyri ólógligt virksemi Bardagin í Vietnam vísti tað Teir siga, at glediliga, at fólkaviljan kanst tú ikki knúska, sjálvt um tú brúkar bumbur og napalm og brennur og eitrar allan plantuvekstur og dýr. Men samstundis vísti bar