mikudagur 21. juli 1976síða 4

Síða 4 TOO SINU cc cc t Nýggjur stjórnar- leiðari í Ítalia I Tann 57-åra gamli italienski politikarin Giulio Andreotti frá Kristiliga-demokratiska flokkinum varð í síðstu viku útnevndur til nýggjan stjórn- / arleiðara í Ítalia eftir valið til tjóðartingið 20. og 21. juni Sosialistarnir í Italia høv du stóra afturgongd við val- ið. og teir hava nú framt stórar broytingar í flokkin- um. Formaðurin Francesco de Martino segði seg fyrst frá sum formann, og síðani legði all leiðslan í flokkinum frá sær Politiskir eygleidarar i Ita- lia halda, at hetta fer at gera tað lættari hjá Andreotti at skipa nýggja stjórn. Tað var júst Francesco de Martino og hansara vongur í sosialista- flokkinum, sum ikki vildi kristiliga-demokrat isku minnilutastjórnina, sum varð noydd at útskriva val styðja ti Nýggjur leiðari í EF Stjórnarleiðararnir í EF hava á fundi í Bruxelles útnevnt bretska innanrikisrådharran Roy Jen- hin 55-ára gamla kins til nýggjan formann í EF-nevndini. Hann skal taka ið eftir Francois-xavier Or toli, tå hesin leggur frá sær Jenkins heitastu viðhaldsmonnunum fyri bret um ársskiftið. Roy hevur verið ein av skum limaskapi í EF. Hann hoyrir til hegravongin í bret ska arbeidaraflokkinum og var figgjarmålarådharri í Wilson-stjórnini frá 1967-70 | stubbar uttaneftir Eisini kvotaskipanir i Kyrrahavinum Sovjetsamveldid og Japan hava gjørt sáttmála um eina kvotaskipan, sum minkar bæði laksa- og sildaveiðuna hjá báðum løndunum í Kyrrahavinum. Nøgdin av laksi i Kyrrahavinum er ikki ekt so nógv, sum hevur verið væntað, og fiskifrødingar óttast fyri, at sildin eisini er í minking. Sildaveiðan í Ok- hotiska havinum skal mink- ast niður í helvt, og eisini veiðan eftir reyðsprokum, rækjum og krabbum skerast niður Sovjetsamveldið og Japan hava gjørt felags fiskirann- sóknir og havt veiðisátttmál- skal ar 1 20 ar Rændu 1,4 mill. kr. Fyra menn, våpnadir vid maskinbyrsum fingu hosdag- in 1,4 mill. kr., tå teir rændu ein peningafluttning i Gøte- borg i Svøriki. Våpnadir vaktarmenn voru vid at flyta peningin i ein bil frå eini bankadeild í Gøte- borg, tá ránsmenninir komu. Peningurin var í posum, og vaktarmenninir framdu ikki møtstødu, tá ránsmenninir fóru avstað við peninginum í trimum bilum. 63.000 ynsktu Ford tillukku Í síðstu viku fylti amerik- anski forsetin Gerald Ford 63 år, og fødignardagurin varð hildin i Hvitu Husunum, eftir it Ford hevdi sæd ein base ball-dyst i Philadelphia Meðan dysturin varð spæl- dur, ynsktu teir 63.000 áskoðararnir i kór forsetanum tillukku, eftir at fødingar- dagurin var kuangjerdur gjøgnum hátalararnar. Dysturin varð sendur í fjarsýni í ollum USA, og tað var kanska ikki bert av áhuga fyri ítróttinum, at Ford hugdi at dystinum. Um somu tíð hildu demokratarnir uppstill ingarfund til forsetavalið, og umboðsmenn fyri Hvítu Hús- ini vónaðu, at fleiri høvdu áhuga fyri at síggja Ford enn demokratiska uppstillingar- fundin. sosialurin Nr. 40 — 21. juli 1976 Alt færri roykja: hjartatilburðirnir minka Ein kanning í USA vísir stóra afturgongd í til- burðum av lungakreft Tað lønir seg at halda uppat at roykja. Ikki bara peningaliga, men eisini heilsuliga. Tey fyrstu úrslitini av tiltøkunum ímóti royking í USA seinastu 10 árini eru nú farin at fáa týdning fyri hagtalsstovnin. Fyri fyrstu ferð vísir ein niður- stóða, at talan er um afturgongd í talinum av teimum, sum doyggja av hjartatilburðum, ið stava frá sigarettroyking. Annars hava hjartatil- burðirnir vaksið alsamt og hava verið orsøkin til eina lækking í meðallivialdrinum hjá mannfólki kring allan vesturheimin. Amerikanska heilsumálaráðið hevur gjørt eina frágreiðing um, hverjir vandar standast av royk- ing. Í kanningini verður fleiri ferðir víst á, at tað er eitt beinleiðis samband millum royk- ing og sjúkur — alt frá lunga- kreft til vandan fyri fostrinum hjá roykjandi kvinnum, sum eru við barn. Men tað, sum hevur vakt størstan ans, er, at munagóð tiltøk ímóti royking kann fara at fåa tydning fyri samfelagshag- frødina. Åvaringar á pakkunum Síðani 1970 hevur henda ávaring staðið á amerikanskum sigarett- pakkum: Tað er prógvað av heilsumyndugleikunum, at siga- rettroyking er vandamikil fyri roykjaran. Men longu í 1960- unum vórðu frá almennari síðu sett í verk tiltøk ímóti royking, m.a. við fýra umfatandi, vísind- aligum frágreiðingum frá heilsu- myndugleikunum, har víst varð á vandan við royking. Úrslitið er síðani komið til sjóndar í tí, at sigarettroykingin minkar alsamt. Fleiri miljónir amerikanarar eru hildnir uppat at roykja, meðan aðrar miljónir eru ongantid byrjaðar. 4.000 pr. íbúgva Í 1966 vórðu royktar so nógvar sigarettir í USA, at tað svaraði til 4.287 fyri hvenn roykjandi íbúgva. Í 1970 var talið lækkað til 3.985. Síðani er sigarettnýtsl- an vaksin aftur. Hetta kemst helst av, at fleiri kvinnur, í einum lægri aldursbólki enn undanfarin ættarlið, eru farnar at roykja. Um sama mundið er sigarettnýtslan hjá mannfólki minkandi. Telini vísa, at til- burðir av hjartadeyða hjá konu- fólki eru meiri vanligir enn hjá mannfólki. Samstundis vísir niðurstaðan nógv færri sjúkatil- burðir, sum stava frá royking. T.d. verður víst til afturgongd- ina í tilburðum av bronkitis og ødrum andadráttasjúkum. Seinasta ættarliðið Ein sjúka, sum kanska meiri enn nøkur onnur stavar frá royking, er lungakreft. Tá hetta er ein sjúka, sum ikki tíðliga ger um seg, varð ongantíð roknað við, at ein afturgongd í tilburðunum av hesi sjúkuni kundi skrásetast nú, men í fyrsta lagi um nøkur ár. Í staðin hava amerikanararnir býtt tilburðirnar av lungakreft í aldursbólkar, sum vísa, at til- burðirnir hjá monnum, yngri enn 45 ár, eru við at taka aðra vend. Tað fara at ganga nøkur ár aftrat, áðrenn hagtelini beinleið- is kunnu vátta, hvussu steðan er, men kanningin, Health con- sequences of smoking, sum verður latin politikkarunum til viðgerðar, vísir á ein góðan møguleika fyri, at mannfólk, fodd millum 1915 og 1919, eru limir í tí seinasta ættarliðinum við deyðatilburðum, orsakað av lungakreft. Svar til Jákup F. Nielsen Í blødunum setir tå mær nakrar spurningar í samband við tað, tú kallar verkfall. Tú byrjar við at siga so: Herfyri skipaði kommunala starvsmannafelagið fyri 14 daga longum verkfalli. Hetta er ikki beint. Kommunala starvs- mannafelagið skipaði fyri ar- beiðssteðgi, men at hesin steðg- ur vardi 14 dagar, skyldast ikki starvsmannafelagnum. Í mars mánaða 1975 segði býráðið upp allar lønaravtalur við starvs- og tænastufólk kommununar. Hetta varð gjørt, fyri at býráðið kundi fara yvir til at fylgja landinum í tess lønarlagi. Av ymsum orsekum kom alt í lang- drag sum ikki skyldast starvsmannafelagnum — og tíð- in gekk, so nú arbeiðssteðgur varð, hevði fólkið verið í sátt- málaloysi síðan mars 1975 Spurningur 1: Hvussu stór var lenarhækkingin hjá starvsfólk- unum? Svar: Ilt er at svara heilt nágreinligt uppá henda spurn- ingin, tí hækkingin er ikki hin sama hjá ollum, men skal eg royna at greiða stutt frá hesum. Hjá 21 tænastufólkum varð hækkingin frå 1. juli 1975 til 1. april 1976 úr ongum uppí 15,7%, soleiðis at 3 tænastumenn fingu onga hækking, nakrir umleið 5,8% og aðrir 15,4—15,7% ella í meðal 7,9%. Av 21 starvsfólk- um, lent eftir tænastumanna- lógini, var minsti vøkstur 6,8% og stersti 15,9% ella í meðal 12,3%, og hertil er at siga, at nógv tey flestu av hesum eru farin frá at verða lent eftir tænastumannalógini yvir til at verða lent eftir starvsmanna- sáttmálanum. Onkur fær eina viðbót uppá 3.000,- kr. um mánaðin. Av 4 starvsfólkum, lont eftir arbeiðsmannasáttmála vóru hækkingarnar úr 6% uppí 13% ella í meðal 10%. Hetta gevur ikki ikki rættu myndina, men á leið. Spurningur 2: Hava starvs- fólkini fingið løn í verkfalls- tíðini? Svar: Starvsfólkið hevur fing- ið at vita í brævi, at lenin fyri teir dagar, tey vóru úr arbeiði, verður drigin frá julilønini hjá teimum, ið eru afturútlent og frá august-lonini hjá teimum, ið eru forútlont. Spurningur 3: Er tað møgu- leiki hjá skattaborgarum í Tórs- havnar kommunu at fáa at vita, hvat hvert einstakt starvsfólk hevði i løn undan samráðing- unum og nú? Svar: Fyrst má eg seta ein spurning til spurning tín: Hvat meinar tú við skattaborgara í B R Ø V Tórshavn. Er tað ein, ið kemur og vísir skattakvittanina fram, ella er tað ein og hver, ið kemur inn á gólvið og vil síggja lønarlistan? Tað verður torført at avgera, hver ið er skatta- borgari, uttan so, at kvittanin verður framvíst. Annars haldi eg ikki, tað er rætt at geva upp, hvat hvert fólk fekk undan samráðingunum og nú, men heldur hvat hvert starvið fekk og fær. Spurningur 4: Hevur nakað av starvsfólkum byrådsins frammi- hjåinntøku? Svar: Sum nevnt undir svari til spurning 1 so fær onkur eykavidbot um månadin, annars haldi eg ikki, at nakar hevur frammihjåinntøku. Hetta vóru so svar uppá spurningar tínar, men umframt hetta starvsfólk hevur kommun- an starvsfólk í arbeiði — annað fólk, sum ikki er umfatað av hesari reguleran og lønarhækk- ing. Tórshavn, 16. juli 1976 Petur Christiansen býráðsformaður