leygardagur 2. oktober 1976síða 8

Síða 8 42 miljónir týskarar fara á val í morgin stríð hevur staðið Harðasta millum javnaðarflokkin og konservativa andstoðuflokkin verður ríkis- dagsval í Vesturtýsk- landi — Bundesrepublik Deutschland — og eru miljónir, ið Í morgin umleið 42 eiga atkvødurætt, val- rættaraldurin er 18 ár. nógvir smærri luttaka kemur standa — Hóast flokkar »slagid» at eins og å valinum i 1973 millum teir fýra stóru flokkarnar, ið einsamall- ir umboða veljarafólkið í Bundestag: Núverandi stjórnarflokkarnir, javn- aðarflokkurin SPD og frælsi demokratiski flokkurin FDP og báðar andstøduflokkarnar, kristiligi demokratiski flokkurin CDU og bróð- irflokkurin i Bayern CSU. Hesir bådir flokkar stilla upp saman å vali- num i morgin. A núverandi riikisdegi eru tilsamans 518 limir, og flokksbýtið er hetta:javnað- arflokkurin 242 mans, kristi (CDUCSU) 234 og frælsir demokratar 42 SPD og FDP samgongu ligu demokratar Flokkarnir mynda i løtuni stjorn vid Helmuth Schmidt ur javnadarflokkinum sum forsætisráðharra, kanslara og FDP Dietrich Genscher sum vara kanslara. Hetta er ein polit- isk samgonga av javnaðar formannin í Hans monnum og teimum liberalu, ið er borgarligur flokkur, og sum báðir ætla at halda fram samvinnuna, um teir fáa meiriluta í morgin Kommunistar, sum nú aft ur er loyvdur flokkur í Týsk landi, kláraðu ikki á seinasta vali at rokka upp um tey 5“ ið er minsta mark fyri velj araatkvødur at verða umboð- aður sum flokkur á ríkisdegi, og hesi verður flokkurin uttan iva fyri aftur í morgin, spáa týskarar. Men annars somu lagnu kommunistarnir eru býttir sundur í fleiri eindir, ið berjast hver Fyri uttan høvudsflokkin Deutsche Kommunistische Partei (KDP) eru adrar »frak sjonir«: europeiska arbeiød- arasamgongan (EAP) ið hellur móti Trotzki-rorsluni, harnæst kommunistiski flokkur Tysklands (KDP), ið Mao-Kina móti ødrum sum fyri hevur mynd og at enda eina annar Mao-bólkur, ið berjist móti tí fyrra, og nevndur Kommunistiska samgongan i Vesturtysklandi (KBW). Ytst til høgru er nynazistiski flokkurin (NPD), men hesin sum er flokkur hevur eins litid og hinir kommunistisku flokk arnir nakran kans at verda umbodadir a nyggja rikis- degi. Stórur valåhugi og ødiligt »plakat- kriggj « Ahugin fyri komandi vali er ovurhonds stórur millum tyskarar, og flokkar ómetaliga nógv burtur år val- striðnum, ið er eyðkent av sonnum »plakatkriggi« mill um flokkarnar. Og tad er ikki småpeningur, ið er farin til valstridid, einahelst teir gera sterstu flokkarnir, SPD, javnaðarflokkurin og kon- servativi, kristiligi demo- kratiski flokkurin hava nýtt miljónir av krónum til val- strðið. Javnaðarleiðarin Schmidt hevur lagt tann stóra figgjarliga og bú- skaparliga framburð, id hev- ur verið í Vesturtýsklandi síðani flokkur hansara í sam vinnu við borgarliga, liberala flokkin fekk politiska valdið í 1973. Men Schmidt hevur, sum tyskarar sjálvir siga, ikki fólkaeydnu. Hann er teoretikari og taktikari, hann Helmuth dent å framurskarandi, men dugir ikki sum mótsteðu- maðurin hjá CDU, Helmut Kohl, at gera seg populeran t.d. í fjarsýninum og á velja rafundum; einahelst týsku kvinnurnar eru forliptar í Kohl — hver orsøkin nú kann vera og tað er ivingasamt um tær eins og á valinum í 1973 fara at bjarga javnaðar- flokkinum og FDP meiriluta á rikisdegi, sum týsku blødini skriva. Annars verða í sam- band við ríkisdagsvalið eisini hildin kommunal- og amt- ráðsval um alt Vesturtýsk- land sama dag. Men hvussu metir týskarin sjálvur útlitið fyri valið? Tað er ógvuliga ymist. Javnadarflokkurin SPD hev- ur sin trugva veljaraskara, m.a. millum fólkapensjónist- ar, men hvussu ungdómurin fer at velja, fleiri miljónir ungfólk fara fyri fyrstu ferð á val í morgin. eru tyskarar ógvuliga varnir við at spáa um. Tad er nærum ógjorligt siga teir. Eisini er at hava í huga stóra ósigurin sum på på sosialurin Es muB ein Ende damit sein, da die Schule mit Lern stoff und sonstigen Anforderungen úberfrachtet wird, Jie weder die Schule noch die Schuler noch die Lehrer oder die Eltern leisten kønnen Hier gílt es, das Recht der Eltern und Kinder entschlossen zu wahren Die Deut ;chen zahlen heute in der Bundesre, : wie nie zuvor in ihrer Ge Burger auch einen A Nr. 59 — 2. oktober 1976 Aus Liebe zu Deutschland: Jan n Kind ir Schule gut und ausreichend unterrichtet wird rd } i FE ” <DU sicher sozial und frei javnadarflokkurin og Olof Palme høvdu i Svøriki her- fyri. Ein týskur blaðmaður javnaðarmaður hevur sagt, at valúrslitið í Svøriki kann fara at fåa avleidingar fyri javnadarflokkin i Tysk- landi. Vallutøkan seinast var 86%, og tað varð hildið nógv hesaferð gita teir, at hon togar uppum tey 90. Hóast at týska samveldið er komið væl fyri, hava teir eisini nógv stórmál at stríð- ast við, dyrtid og inflasjón, arbeiðsloysi við meiri enn 1 miljón, ið einki arbeiði vita sær. Mong eru tey javnaðar- fólk, ið harmast at Willy Brandt fyri tveimum árum síðani noyddist at leggja frá sær aftaná njosnaragøluna við Guillaume, ið visti seg at hava troðkað seg inn í týð- andi politisk storv í Bonn um somu tíð sum hann var hogt virðissettur njósnari fyri kommunistarnar í Evystur- týsklandi. Nógvir eru javn- aðarmenninir, ið halda at Brandt ongantíð skuldi havt sagt seg úr starvinum, og at tað hevði verið sterri fyri- munur fyri flokkin at havt Brandt sum oddamann held- ur enn Helmuth Schmidt. Men tað fer so at visa seg í morgin, um nakað hald er í hesum pástandi. Ein annar faktor eru tær mongu kriggseinkjurnar frá seinasta heimsbardaga, tær eru ikki færri enn 4 1/2 miljón í tali og hava bart seg strið og gjøgnum dagsins strev síðani 1945, tá ið tær enn vóru ungar, ofta við tungum húsi og fleiri smá- børnum. Tær eru minni enn so allar foreintar við pensjón- ina, tær hava fingið einahelst fyrstu árini aftaná kriggið, tá ið børnini vóru smá og ráðini vánalig. Tá hevði CDU vald- ið. Nú er nakað frægari, ti at børnini eru tilkomin og klára men í mongum forum noyðist týsk húsmóðir, ið nærkast teimum 60, at arbeiða úti hvønn einasta dag. Fólkapensjónina, tær eftir trygdarskipan landsins, fáa rokkur so dánt, men einki verður at spara upp hjá teimum til ellisárini av álvara melda seg. Men í aðrar vegir verður roynt at hjálpa fólka- pensjónistum. Tað almenna ansar eftir. Tað almenna ansar eftir at tey ikki verða okrað í húsaleigu, og tey fáa ókeypis sjúkrahjálp. seg sjálv, men í Týsklandi, sum aðrastaðir í vesturheimi, er óvanliga dýrt at liva í dag, og tað fevnir um atkalla øll oki, húsarhaldsverurnar eru sera dýrar, sama er við klæðum. Einasta ið er í hampuligari príslegu eru skógvar, hvat kann tykjast heldur logið. Og skal vesturtýskari fara út at stuttleika sær okkurt kveld, í dansiholl, bio ella til sjónleik, kostar tað, sum danir taka til, »det hvide ud af øjnene« í flest ollum forum. So mong eru oyrini ikki til avlops til slíkt. Vanliga arbeiða bæði Freie Menschen - sichere Zukunft CDU W :=;' sicher madur og kona. Mong hava egid hus, har rentur og avgjøld skulu verða latin til åsetta tid, og tað tyngit sjålvsagt um húsarhaldið annars. Har bern eru í upp- vøkstri skulu tey hava bæði klæðir og mat og helst góða skúlagond, og eisini tað kost- ar pening. Fer FDP at svíkja? Eitt áhugavert er við hesum vali: tí hóast borgar- ligi, liberali flokkurin FDP hevur boðað frá, at hann ætlar framhald av samgong- uni við javnaðarflokkin, um teir fáa meiriluta, so hevur Hans Dietrecih Genscher, flokksformaður hjá FDP al- ment sagt herfyri, at hetta samarbeiði møguliga bert verður stutta tid, og at flokkur hansara ikki vil bera seg undan at kvetta sam- gonguna um eini tvey ár, um flokkurin sær sín politiska fyrimun í tí og kasta saman við konservativu flokkarnar CDU —CSU. Hetta eru álvar- som perspektiv fyri komandi sosial-liberala stýrið í Bonn, og ikki minst hin dynamiski leiðarin hjá CSU, Frantz- Josef Strauss í Miinchen, vónar at hetta skal gerast endin — og hann sjálvur ráðharri av nýggjum! Men Strauss hevur eitt ógvuliga stórt handicap: hann er al- ment skuldsettur fyri at hava tikið móti mutri í Lockheed sera framhald á baksduni