mikudagur 1. desember 1976síða 4

Síða 4 sosialurin Nr. 75 1. desember 1976 LOKKUDORGIN Hin kendi franski rithevundurin Alphonse Daudet sigur í einari søgu frá eini geit, ið bóndin heima við hús beitinum var hevði gangandi Hóast grasið a gott, so tráaið hon eftir at sleppa til fjals har, ið meira rásarum var. Hetta gjørdi hon hóast hon væl visti, at úlvurin lúrdi í fjøllunum til reiðar at skræða hana sundur. Men ein vakran morgun held- ur hon so til fjals har oøll náttúran fagnar henni. Her uppi millum fjøllini fall henni alt so væl hon hevði viða um at fara og einki tjóður ella stik toroaðu henni. Men um kveldið kom úlvurin. Tey bardust alla náttina og endin varð tann, at henda fitta geitin varð dripin og etin. Hon hevði goldið løtuvinningin við sinum lívi. Geitir vinna ikki á úlvum, sum tað stundur í søguni. Uttan á nakran hátt at saman- bera feroyska veljaran við eina geit, so er tó kortini nakað í hesari seguni, sum minnir um okkara stødu í dag. Vit verða hart freistað av teimum veiðumeguleikum í Norðsjónum, sum EF-limaskap- hóast felstu feroy- at her einans er tala um letuvinning. Um få ár er Norðsjógvurin temdur, meðan vit framvegis skulu gjalda tann politiska og búskaparliga prísin fyri limaskapin. Tað er ti fleiri grundir til at minna teir feroyingar, ið vilja lata seg freista av løtuvinningin- um, á, hvussu tað gekst við Danmark í EF- málinum. urin gevur, ingar vita. Fyrst varð danska fólkið hótt við ollum møguligum búskapar- ligum vanlukkum: arbeiðsloysi, afturgongd, dýrtið og botnleys skuld fóru at verða úrslitið av einum nei til EF. Øll kenna støduna i dag. Danir sita upp undir hendur í ollum ti, sum EF skuldi bjargað teimum undan. Danski veljarin hoknaði undir tí áhaldandi propaganda- riðnum og fall fyri freistingini til letuvinning. Eitt av teimum málum, danir hevdu mesta ampan av, tá teir skuldu taka stødu til EF, var tað vaksandi politiska samarbeiði í EF, sum hóvaði flestu dønum illa. Men, teir fingu at vita, at EF einans var ein handilssamgonga, hóast tað svart upp á hvítt i sum stendur i teimum trimum såttmålunum, at endamålid er eitt búskaparligt og politiskt sambandsriki (union). Fólkið fekk at vita, at alt hetta bert vóru tóm orð og lótir, sum tú ikki skuldi taka fyri fult. EF snúi seg um útflutning og fleskaprísir og der udi trode! Onnur fingu at vita, at nú galt um at siga ja til Europa. Sum um Europa hevur nakað at gera við riðilin av spekulantum og skrivstovupávum, sum flykkist um risabureaukratiið í Briixell- es. T6,. eitt skulu teir eiga, hesir fyrispråkarar hjå ti internation- ala monopolkapitalunum: teir vidgingu opid og ærliga, at alt tað, sum Danmark átti av Framhald á síðu 7 Valevni javnaðarflokksins Hermann Jacobsen skrivar: Hopleysir sparimøguleikar eru óivað størsta forðingin fyri loysn av húsa- Nú í seinastuni hevur verið hópin skrivað um íbúðarspurn ingar, serliga her í Havn. Hetta er kanska heldur ikki so logið, ftirsum val nú stendur fyri lurum. Men val ella ikki val, so er hetta óivað størsti spurningur og størsta og truplasta málið hjá býi okkara at greiða Tad fall er ikki sort Í I tá eg í l bl at TS k I bilar I man til eitt grundstykki g soleiðis fá ik yvir høvdid Men hvussu er; Hava tey ungu im nú skulu seta fótur undir egið borð nakað at spara burtura i umstødurnar at spara ikki púra kolldémdar frammanundan“ Eg havi loyvt mær at kanna hetta við at spyrja tve Yy fólk við t Imum DØørnum sum búgva her í Havn, um | pariumstødurnar eru Jú, maðurin hevði fast arbeiði 18.000 bar ikki } var úrtoka hansara kr. Av hesum peningi tey, tá tey fingu skattauppgerð ina. Samanlagt var inntoka teirra 82.000 kr., harav henna var 30.000 kr. Árið frammanundan høvdu tey goldid 28.000 kr. f skatti, so nå skuldu tey skattast av 54.000 kr Av hesum skuldi tey gjalda kr 34.695 i skatti og soleidis komu tey bert at hava kr. 19.305 eftir at liva fyri. Fyri hesar kr. 19.305 10.800 í skuldu tey fyri olju 4.800 ra løn skuldu tey gjalda kr húsaleigu, fyri ljós alda 2.400 kr pg á bíligasta hátt kundu tey kl g 3 #00 fyri mat, og A 5 | Í 40 ir rið k Í ldið ttiN i 4 og íbúðarspurninginum onkuntíð verið svangligt, og minst til, tey brúktu ongar pengar til klæði, hvorki til born ella vaksin Hesi ungu fólkini eru nú komin í eina myllu, sum tey aldrin sleppa burturúr. Tey eru langt afturút í skatti, so tankan um at spara saman til egið hús hava tey langt síðani slept. Eftir hesum roknistykkinum sær tað út sum at tað bert er ein møguleiki fyri at loysa ein part av íbúðarspurninginum, nevni- liga hendan at fáa egið hús, og tað er við at ungdómurin fær umstødur og loyvi at spara. Men so kunnu vit spyrja, hver hevur so ráð at byggja hús? Jú, av teimum ungu verða tað so teir, sum t.d. 14 ára gamlir fara til skips og sigla, til teir eru í 20unum og soleiðis spara sær saman fyri grundstykki og meira aftrat. Ella teir, sum eru hepnir at sleppa umborð onkran rokbát og soleiðis uppá heilt stutta tíð vinna hópin av peningi. Tað finnast sjálvandi eisini mong onnur, t.d. tey ið hava fingið eitt grundstykki og búgva heima hjá foreldrunum og soleiðis fáa hjálp og stuðul Omanfyr ievndu bólkar eru jálva ev b r fyri. Hesi arkapital, kunnu uttan at blunka fara í bankarnar og har fáa tey lán, teimum tørvar. Men hvat so við hinum, sum ikki hava moguleikar at samla sær'eini 100 — 150.000 kr.? Og tey eru hóast alt nógv tann størsti parturin. Hvat siga bank- ar og lánistovnar, tá tey koma at biðja um lagalig lán til íbúð? Hesir stovnar halda tey vera spinnandi og vinnandi ør i høvdinum. Einki annad. Tad nyttar einki hjå hesum at siga, at tey hava fast starv o.s.fr. Nei, her er einki at gera. Bara heimaftur í onkran slavnan kjallara, um ein slíkur finst. Eg trúgvi ikki tey ungu por ella einsamøll og sjálvandi eisini tey, sum onga íbúð eiga, stilla so ovurmáta stór krov, soleiðis at tey vilja hava fýra wc og baðirúm og hús uppá 200 m? nei, tey vilja bara hava okkurt at búgva í, og má hetta sigast at vera sjlvsagdur manna rættur. Her er sjálvandi ikki bara talan um egin hús, spurn ingurin kundi eisini verið loyst ur, um fólk bert kundi fingið fatur í bíligum íbúðum. Og Gud, hjálpi mær, hetta hevur býráðið eisini roynt. Men hvorji eru so tey, ið hava ráð til at keypa hesar íbúðir? Eru tað arbeiðsmenn ella krambakvinn ur? Nei, tí hesi hús eru so fín, at tey kosta frá 300.000 til 600.000 kr. so her er líka vitt sum sítt. Tað kann eisini undra ein, at prísmunurin úti á bygd og her skal vera so stórur. Á bygd fært tú eini góð og stór liðugt innrættað hús fyri einar 250.000 kr., meðan hús av somu stødd í Havn kosta tætt við 600.000 kr Her spælir sjálvandi aftur grundstykkjaprísurin inn í ja, ein skuldi tråd tað var lven hetta grundstykkid í Havn kost ar millum 100.000 og 200.000 kr. Hetta er prisurin fyri eitt pinkalítið petti av jorð, sum vit eiga ivaleyst av. Nei, Gud viti um tað ikki hevði verið frægari at givið teimum sum høvdu umstødur at roynt grundstykkir fyri einki, latið tey í felag, kollektivt, gjørt hesi grund- stykki byggiklár, latið tey goldið eina lítla leigu fyri grundstykk ini. Eg ivist ikki i, at undirtøkan hevdi verið stór, og at ein tilik ætlan hevði verið tríggjar ferðir so bílig í allar mátar. Tórs havnar kommuna eigur jørd, latið fólk fáa hana og hjálpi teimum við fígging! Um tíggju ár hava tit vunnið hetta tíggju falda aftur. Fyrr fingu menn heilar traðir at dyrka. Latið nú íbúgvarnar fáa ódyrkaða jorð til leigu at gera byggiklára og byggja á. Tey seinastu árini er hent ein hópur á tí sosiala okinum. Her eru gjørd frålik tiltok fyri at tryggja tann einstaka. Tey gom lu eru tryggjað við fólkapensión 0.s.fr. og tey ungu fáa stuðul til útbúgving. Hetta er sjálvandi púra rætt, og so skal tað vera Men tú kanst ikki lata vera vid hugsa um ikki tað er uppá tíðina eisini at tryggja teimum, sum nú skulu seta búgv, ella teimum sum einki hava at búgva í, moguleikar at fáa tak yvir høvdid. Tí eyðsæð er tað, at flestu av teimum eldru eru væl undankomin. Ein stórur partur hevur umframt fólkapensiónina vanliga pensión, umframt at tey hava egið-hús. Eg rokni við, at nógv av hesum í dag siga sum so ja, nú kundi tað kanska gjørt tað sama, tí nú havi eg so lítið brúk fyri ollum hesum. Tað hevði komið betur vid, tá vit vóru ung og skuldu undir tað stóra takið at festa egið búgv brúk fyri hjálp tá høvdu vit FJ Í ermann Jacobsen |