leygardagur 6. november 1976síða 8

b Walt Whuman 1819 -— 19 Ikki Stefan Zweig ella Mann. Heldur Hem neway ella Graham Greene ella tær íslendsku søgurnar. Ella tær ia nk VSt skaldsogurna!r já | G. B Viðhvert eru etninga í sær sjálvum fynd 11 ð 11 Í >Spógvin valdi, Ci F Havnin »OoIKONg ( gvil »Hår nennard i i kins 1 i nenda DOoKin 1 y h appliga færl x k t ina x et LÍ MI x UT y Á sa 1 pad í 1 x Mm e } > € ISK }d 10 tað er bara ein Tom sansunum á tambi, hevur sogið í seg av umheiminum. Ørindini eru ikki prentað, har tey standa nettup, har tey eiga at standa & hugtaka, tí tey eru sett í ein åvisan karm, yrkjar leitað eftir teimum í bókum og søvnum, tey eru partur a honum, tey eru hann. Og so hetjurnar Byron hin halti Ulvur ein Nietz dekki, uttan neurosu 11 fólkaótta, ikki tann sjúki filo soffurin, ið slitnaði í gjónni millum tanka og gerð, og Akab „- fúkandi ferð inn í fossins føvn ne, har ein gjogv læt seg upp til reiðar at taka ímóti okkum Men fyri okkum reis eitt menr 1 4 1 1 | 1 r vokstri enn nakað mannabarn Og dæmið á hesum skapningi ir hvítari enn tann hvítasti kavi Men A.G. Pym gongur kki úti á gøtuni hvønn dag, og kanska hevur tú ikki hitt hanr Í vær danskar utgåvur finnast nnur við tekningum eftir Arild sosialurin Herman Melville 1819--91 Neistar vestanífrá Rosenkrantz, Kristiania 1907 08. hin vid tekningum eftir Povl Christensen, Keypmannahavn 1958) At brúka -vignettir smáar kreytmyndir, f at fríðka um eina bók, er sjálvandi vanligt nú á døgum. Men tekningarnar i hesi bókini rigga so væl, har tær standa (hvussu góðar tær eru veit eg ikki, men »øll kunnu vit jú gera nakrar strikur«), at ein alt fyri eitt hugsar um enska yrkjaran William Blake, sum við »Songs of Innocence and Experience< (sangir um sakloysi og synd) sveisaði mynd og vrking saman í eina heild. Og enda flakkanin aftureftir og unefti tid fær ein at hugsa um td. enska rithøvundin Ald sus Huxley, sum vid bókini Fveless in Gaza< (á donskum Vi blindede trælle) breyt lågina in kronologiska raðfylgju í bókum. Men munurin er sjåh andi burtursæd frå at Magn us dugir at skriva tað lærdi Huxley ongantíð, hóast hann penti seg ut at tilfarið hjá Magnusi er dokumentariskt Bókin er um lívið umborð á einum skipi (Hann loypir tað ringa um, men meira um tað seinni). Um menn, sum liva og hava livað. Um Havnina. Um | Ein Harrans stríðsmaður á herferð. Victor Danielsen í Kollfjarðadali. Her stendur hann framman fyri opna køksgluggan og ber fram sín vitnisburð. Til viks sita Dánjal, elsti sonur Victor, og Tom, Nr. 68 — 6. november 1976 Jack London Klaksvík. Um andan í í eini ávísari tíð. Um dámin í eini familju. Um ætt og ættar bregði. Soleiðis hevur Magnus Dam Jacobsen, uttan at vita av tí. gjørt nakað tað sama sum danski yrkjarin Dan Turéll gjørdi, tá hann í fjør gav bókina Vangede Billeder«, eisini dokumentariskt tilfar, um lívið í Vangede, stjúkbarninum hjá Gentofte, tá D.T. var halv vaksin. Nýtt, og kortini ikki heilt nýtt, ti vit hava jú á føroyskum »Hestsøgu«, »Sanda einum býi vágs Søgu« og allar hinar bygdasøgurnar. Bara hava MDJ og Turell gjørt sítt arbeiði stutt ligari og meira fantasifult Hetta er leikur, sum i grundini er ramasta ålvara. Hitt val ålvara, sum i roynd og veru er vælmeintur, summastadni kan ska eitt sindur kediligur leikur Tokki og fatan »] Grønlandi við Konhshavn« er neyvan ein sonn lýsing av lívi num umborð á einum føroysk um skipi (henni bíða vit eftir), heldur dreymurin um sjólívið romantikkurin, tað frískliga. Nakað fáa vit kortini at vita Um hugnan umborð. Og vit fáa myndir av hinum monnunum Og nú blívur Magnus sum annars skrivar beint frameftir, sigur sum er, er harður (men ongantíð beiskur) varisligur, blíður, eymur, honum dámar menninar, og lesaranum dámar teir (teir, sum kenna seg aftur í bókini, fara at gleðast). Sjálv andi er lívið hart, mótgongd baks, og man møtir eisini ónd skapi. Men ymiskt er, sum tú tekur óndskapin, alt eftir um tú ert ungur, stendur fyri skotum og lútar, ella tú ert eldri, dugir at lofta óndskapinum, berja hann niður og síðani skilja hann »Oreint skemt, hetta at skapa eykneunit, syndabukkar og bygdafyl, krypla sjálvan seg og onnur andaliga, hetta er bein leiðis skaðiligt. Fyri meg er hesin óndskapur umboðaður í einum þersóni. So grovur var hann í óreinheit síni, at tað var óvanligt. Hvussu var og ikki, eg kom at hata hendan persénin djúpt og innarliga. Men, sum fráleið, broyttist hatrið til for vitni. Eg fór at hugsa og kanna, 1876 — 1916 »hvi« hetta menniskja var so óreint. Onkur tosadt um ættar- bregði, faðirin var eisini Grein ur. Meira forvitin gjordist eg Hvat var tað at vera Gretnur? . Men eg hugsaði, at kundi eg skilja Hitler, kundi eg eisini skilja hann. Hesin maðurin var vaksin upp undir vánaligum umstødum. Óreinskapur hans- ara var eitt slag av styrki, hann sum Óóviii var farin at byggja sum eina verju um sítt við kvæma, einsamalla lív. Soleiðis er, tá saman um kemur, einki ilt í menniskjanum Soleiðis skaptz eg gjøgnum hendan mann eitt psycho-drama. Tað vil siga, at so djúpt gekk eg inn í hendan persånin, at eg >varð: hann. Kom aftur um verjuna, hann ikki sá Ein minnist »Møte ved Mile pælen< hjá Sigurd Hoel. Og orðini hjá Hjalmar Søderberg, sum goyrna ein part av tí sama sannleikanum: >Nár jeg gár pá gaden og ser en pukkelrygget, sá foler jeg mig av sympati en smule pukkelrygget.< Tad ber kanska til at siga, at henda bókin er skrivað í fláum Ovasta flógvin er dagbókin, um lívið umborð, hvat teir fiska, hvat teir práta um, tær hugna ligu løturnar. Eitt sindur um tær minni hugnaligu leturnar td. um hvussu teir skóru svull fyrr í tíðini, men tá altíð sagt í fáum orðum, og endað elegant og skemtiliga. Onnur flógvin er eitt bílæt av ti føroyska sam felagnum, lýst við hugleiðing um, søgum og anekdotum. Ikki uttan atfinningar, men sam stundis eymt. Vit fáa td. eina, o tykist, beinrakna, men sam stundis blida mynd brødra amkomuni og hennara slóðar um. Þann triðja flógvin er tann lívssjón sum rithevundurin hevur livað og lisið sær til. Tá ið Magnus greiðir frá henni, brúk ar hann eitt kristið orðatilfar men hansara hugsna er ikki tann, vit kenna, hvørki innan katolisismuna ella protestant Ismund melta I pakt i: ið nøkur forfjónað of forfylgd streymråk innan kristindómin, eitt nå Mester Eckart (1260 1327) sum talaði um >ljósið Í tær sjålvum« og kvekararnar, sum ikki vildu sláa síni born, tí, sum teir søgdu, Guð er ikki uttan fyri tey, men í tær Og tá ið b Se SSG