mikudagur 16. mars 1977síða 5

Nr. 21 — 16. mars 1977 sosialurin Tíðindi frá Chile-nevndin Chilefundurin í Sørvågi Sunnudagin 6. mars var Chile- fundur í Servági í biohellini. Ungfólk úr Servági hevdu fyri- reikað alt á staðnum og eydnað- ist tiltakið væl. Fleiri enn hundrað fólk vóru á fundi. Við tað, at fundurin varð hildin so tætt við 8. mars, sum er alheims kvinnudagurin, sendi chilenska sangarinnan Raquel Jaque kveðu til allar kvinnur. Hon bar millum annað fram hesi orð: „8. mars er alheims kvinnu- dagurin og verður hesin fundur- in, umframt at verða ein boðan um samhug og solidaritet við Chile, serliga ognaður chilensku kvinnuni, sum hvenn dag má útstanda eina hernaðarliga fasc- istiska kúgan. Meira enn 5000 menn og synir eru í fangatyppum — meira enn 2500 menn og synir eru horvnir, vorðnir burturi. Chilenska kvinnan má út- standa svongd, ræðslu, pínu, órættvísi, vantandi frælsi og tann mest ræðuliga harðskap og yvirgang í heiminum. Tær chi- lensku kvinnurnar eru ólukku- ligar yvir at síggja bern síni uttan útbúgving og uttan mat, uttan pápa og uttan framtíð. Ein heilsan til allar kvinnur og serliga til kvinnurnar í Chile, sum, hóast ta vanlagnu teimum er fyri, kortini varðveita trúnna uppá, at steðan í Chile fer at broytast, m.a. við stuðli frá hinum partinum av heiminum og kirkjuni. Vencermos — vit vilja sigra«. Sidan sang Raquel ein sang eftir mætastu tónlistakvinnuni i Chile — Violetu Parru: »Gracias a la vida«, sum merkir »Takk til livid«. Aftaná fundin vóru seldir ymiskir smálutir og prýði, sum politiskir fangar i Chile høvdu gjørt. Fleiri av hesum lutunum vóru ógvuliga vakrir, smá lista- verk gjørd undir ringastu for- treytum. Peningurin sum inn kom — góðar 300 kr. er sendur til umboðsstovu Unidads Popu- lar í Keypmannahavn. Chile liggur við Kyrrahavstrondina Magnus ummælir Hanus Annað ummælið, Hanus Andreassen í Sosi- alinum, er tað mest umfatandi, vælskrivaða, víðasta og djúpasta eg nakrantíð havi sæð á føroyska orðamarknaðinum. Hetta ummælið røkkur langt útum skerini, til úthavsins strendur. Her hevur tú ein mann, ið ikki bara hevur lisið sær ørgrynni til, men, sum eisini hevur sogið og drukkið til sín hetta tilfar. Hevur skilt tilfarið. Og fyri at skilja hæddirnar og dýpið á ti eg skrivi, má viðkom- andi hava annan enn bóka- og teoretiska vitan um lívið. Aftrat hesum, so dugir hann at skriva. Longu 20 ára gamal letur hann bókina, DREKIN, umsetingar úr enskum eftir Ray Bradbury, úr hondum. Sjálvur var eg tá 28 ára gamal, og starvaðist tá, sum fyrstisetari á Einars Prent, Tórshavn. Hetta er nú 13 ár síðani. Eg stóð fyri umbrótingini av hesi bók. Mentunargrunnur Studentafelagsins stóð fyri út- gávuni. Væl vóru segurnar um- settar. Hann hevði livað seg inn í tær. Tær vóru vorðnar ein partur av honum sjálvum. Tí eydnaðist hesar umsetingar so væl. Søgan »Vindarnir« varð gjørd til hoyrispæl. Utvarpið stóð fyri. Annars haldi eg meg minnast Oliver Næs, sum vin- mannin, ið situr heima í stovuni, við telefonina, ið stødugt kimar. Og røddin hinumegin, ið greiðir frá vindunum, ið vilja honum ann. So tagnar røddin. Hann stendur å trappuni. Hvirvlan fer framvid. Til ókend lond, kanska kend. Eisini málsliga var hendan bókin eitt dygdarverk. Henda segan var, so vitt eg minnist, av fyrstan tíð kunngjørd í FJØLN- IR. Seinni, í 1975, haldi eg kom út onnur bókin, eisini umseting- ar eftir Bradbury, KALEIDE- SKOP. Eisini á hesum sinni stóð Mentunargrunnur Studentafel- agsins fyri útgávuni. Men, með- an fyrra bókin, prentlistarliga, var gott arbeiði, var henda Tað mest umfatnadi, vælskrivaða, víðasta og djúpasta ummælið Hanus Andreassen seinna so vánalig, at hon prent- listarliga er líka í ruskovnin. Hetta er stórt spell, men veru- leiki. Ein vinnur einki við at ganga lætt um dygdina í prent- list og hondverki. Av somu orsek havi eg ongantíð lisið somu bók. Eg fekk so ilt av henni, at eg orkaði ikki. Hon kundi verði vekur, tí kápumynd- in var góð, teknað av William Heinesen. Spell at tveir slíkir frægir andans menn, sum Willi- am og Hanus, verða so lítið virdir og illani viðfarnir. A- byrgdin viðvíkjandi sjuskút- gávuni liggur ikki á hesum monnum, men á forlagnum. Eitt ummæli eigur eisini nakað um hann, ið ummælir. Í hesum føri sigur ummælið nógv: 1. Hanus er bókmentamaður. 2. Hanus er góður umsetari. 3. Hanus dugir væl at brúka Hópurin av íbúgvunum í umsteðum Chile liva undir vánaligum amboðið, orðatilfarið. 1. Hanus dugir væl at skriva. 5. Hanus hevur orgrynni í sær, ið, um hann annars er førur fyri tí, kann gera hann til góðan rithøvund og listarmann. Læt- um okkum vóna, at ikki tað hendir, sum hann so meistarliga skrivar í ummæli sínum, orðini tey: „ikki tann sjuki filosoffurin, ið slitnaði í gjónni millum tanka og gerð<É. 6. Hanus veit nakað um útjað- arnar í mannalivinum, har ein kann »glida í hålkuni«. Eisini veit hann helt, at tad er bardag- in, aftur at finna sær fótafesti, ið ger ein feran fyri at hvessa pikaskógvarnar so mikið væl, at næstu ferð betur liggur fyri at fóta sær, um hált gjørdist undir fóti. 7. Hanus hevur í ummæli sínum vist, at hann skilir tað, ella nógv av ti, sum aftanfyri liggur skrivaða tilfari minum vidvikj- andi. Hann hevur fatað »dypid« í tilfarinum, og »hæddirnar«, ovfarakætið og tunglyndið. Tað maniodepressiva, helvitið og himmalin, ið blakaði meg á sálarfroðisligar deldir í yvir 2 ár tilsamans við millumbilum. Harav 8 mánaðar á afturlatnum deildum. Sjálvdráp, tablettir, spennitroyggjur. Hett; id gjørdi, at eg varð noyddur, at fara undir at skriva fyri at royna atlív- bjarga mær. Burtur úr hesum bardaga. Hesum desperata ar- beiði við mær sjálvum, vaks livsviljin. Tað, at vera til. Við tonnum klóm, at bita meg fastan í móðir jarð. Í lívið. Ein bardagi, sum í dag gevur úrslit í bóka- verkum minum. Hver dagur er ein bardagi. Hver løta ein viður- kenning av, at royndirnar, vitið og viljin eru grundarlagið. Í dag standi eg upprættur. Hendurnar út í rúmdina. Bert tungvágin er at líta á. Og tó, skuldi tungvágin svikið, hevði eg einki at vera ræddur fyri. Var bara farin vallaraferð út í rúmdina og universið. Ein partur av kosmos og alheiminum. Í onkrum føri fer Hanus skeivur. Sjálvandi? Og tó! hetta er ringt at fata. Ti eingin annar kann vita hetta og tí er tað ringt at skilja, fyri ikki at siga Ogjørligt. So langt kann ein ikki Friedrich Nietzsche ganga inn í eitt annað menn- iskja, uttan at hava havt somu upplivingar og komin ti! sama úrslit. Tað er viðvíkjandi mini trúgv. Hesa trúgv havi eg ikki lisið mær til. Eg havi gjøgnum djúpar sjálarligar kreppur verið noyddur inn í hana. Á botnin- um, har einki ljós var at finna, kom til min tann myndin, at eg kanska var útvaldur. At tað mátti vera ein meining við hesu sálarligu pinslagongd. Men, tað var ikki fyrrenn eg var við at koma uppaftur, og tað brestin, manio, tað sálarlæknar kalla ovfarakæti, at myndirnar fingu skap og meining. Í hesum fantastisku stødu så eg. Skrivaði allatidina dagbok fyri at fåa skil å mær sjålvum. Hesar uppliv- ingar, ella rættari urslitid av hesum royndum, eru kjarnan i næstu bók mini, SKITSUR. Ég havi ongantíð lisið indiskan livsstil. Ongantid lisið Nietche ella havt tahugað fyri filosofi. Men, eg veit nakað um Nieche. Nakað havi eg lisið um folosoff- arnar. Eisini havi eg sjálvandi lisið nakrar av tankum teirra, grundtankarnar. Eg veit nakað um menniskjað Nieche. Og tað er tað, samanborið við heims- speki hansara, sum hevur min stóra áhuga. Eg spyrji altid meg sjálvan hví júst hetta menniskja valdi hesa filosofi. Eg hugsi at Nietche, ið var so ovviðkvæmur, vidbrekin og likamliga ikki sterkur, ovklókur, hevur verið Noyddur, fyri at livbjarga sær, at skapa sina yvir menniskja- filosofi, sina viljafolosofi. Hetta giti eg mær til eftir egnum royndum. framhald.