mikudagur 20. apríl 1977síða 7

Nr. 28. — 20. apríl 1977 sosialurin Síða 7 Áhugaverd grafisk framsýning Í hesum døgum er framsýning av belgiskum grafikki í Listaskálanum í Havn við luttøku av 25 listarfólkum Í hesum dogum verður grafikkur úr Belgia sýndur í Listaskálan- um í Havn. Útstillararnir eru 25 í tali við tilsamans 90 listarverk- um. Hetta er fyrstu ferð ein belg- isk listaframsyning er í Føroy- um. Í samband við opnanina av framsýningini var mótteka fyri bodnum í Listaskálanum har Michelle Adam, sum er komin higar til Føroya við listafram- sýningini, segði m.a. at hovuðs- endamålid við hesum tiltaki er at vísa nakað av nútíðarlist í einum landi, sum Belgia ikki hevur nógv samband við. Hann segði seg vóna, at hetta fór at gera sitt til at eitt samarbeiði ikki minst á listarliga økinum, kom i lag millum lond- ini bæði, og helt, at serliga listamenninir, bæði úr Feroyum og Belgia, kundu fáa nakað burturúr einum tilikum samar- beiði Adam segði at Belgia eins og Foroyar, hevur stórar listarligar traditiónir í mun til fólkatalið Framsyningin var opin sein asta vikuskiftið og verður eisini opin komandi vikuskifti. Millum tey sum vóru boðin til opnanina av framsýningini vóru tær belgisku nunnurnar í Havn. Hesar eru einastu belgisku statsborgar- arnir í Feroyum Henda sama framsýningin hevur áður verið sýnd í Keyp- mannahavn, Álborg og Árhus áðrenn hon kom higar til Fer- oya. Ein av orsekunum til at framsyningin kom til Føroya er ein samarbeidsavtala millum Danmark og Belgia å listarliga økinum, og eftir belgiskum ynski og við góðari hjálp frå belgiska konsulinum í Føroyum og Listaskálanum, kom henda framsyning í lag => spyr Niels, um hann ikki heldur, at tað er neyðugt at hava ein kong, og Niels svarar: >Nei, tað haldi eg ikki. Hugsa tær til, hvat er tað, tey gera uppi á kongsborgini? Tey eta góðan mat og ganga í finum klæðum. Men nyttu gera tey ongan!< Hetta hevur Mia kongsdóttir hugsað um fyrr, og sigur viðari: >Men tað Og vit hugsa sum so, ongantið Niels hava vit at nu skal vend koma i. Fåtæka- fólk skulu ikki noyðast at gjalda fyri, at onnur skulu liva í yvirflóða. (s. 49). Í lotu koma nógv fólk út úr skógini við vápnum av ymsum slag. Tey eru á veg niðan á borgina at seta kong frá, men helst vilja tey hava, at hann bara skal lata seg í vanlig klæðir og royna at uppi- halda sær sjálvum. Torkil og Mia fara ikki við. Tey fara ístaðin at royna at fáa sær eitt lendi og byggja sær eini hús. Men striltið gongur, tí hertog- arnir, sum eiga alla jerðina, skulu hava helvtina av ellum, tey fáa burturúr. Tey blíva til endans so fúkandi ill og fara út at tosa við hertogarnar, ið halda loynifund á eini illgongdari oyggj. Har hoyra tey teir tosa um Niels og uppreistrar fólk hansara, og teir stuttleika sær yvir, at tey ætla at seta kong frá, tí sum ein av teimum sigur: »Kongaheiti gevur onga makt. Men at eiga, tað gevur makt — og tað eru vit, sum eiga«! (s. 53). At tosa við hertogarnar nyttar sostatt onki og Torkil og Mia sníkja seg avstað aftur. Torkil sigur við Miu, at tey kunnu ikki fara at byggja hús og heim í einum sovornum landi. Tey mugu fara at ávara Niels og hansara fólk og siga teimum frá ti, tey hava hoyrt. >Kemur tú við<, spyr Torkil Miu, men hvat hon svarar, fáa vit ikki at vita. Høvundurin vil lata lesarin sjálvan gera endan ella ymsar endar: > Á tann hátt hava vit gjørt hesa søguna í felag, tit og eg. Tað er tað, sum er gott! Um vit skulu gera okkurt heilt gott, somu so er neyðugt at gera tað í felag«. (s. 54). Wernstrøm gevur sostatt ikki narkar loysnir upp å allar teir ymsu spurningar, hann tekur fram. Hann letur ævintyrid henda »fyri mongum árum síð- ani<, men teir spurningar, hann tekur fram, eru eisini nutidar- spurningar. Høvudsevnid er, at summi eiga meira enn onnur, ofta uttan at hava framleitt sitt rikidømi við egnum arbeiði, at rikidømi gevur makt, og hvussu henda makt verður nýtt. Men hann tekur eisini aðrar spurn ingar fram, ofta í sínum speisku viðmerkingum, til tað, hann fortelur. Hetta eru spurningar sum kriggj, kongaræði ella -heiti, staðan hjá kvinnuni, i- budartørv, folkavøkstur, nát- túrufriðing. Bókin kann sjálvlesast frá umleið 10 ár og uppeftir, og meguliga kunnu minni bern eisini fáa okkurt burtur úr, um hon verður lisin fyri teimum Ævintýrið hevur ikki sort a spenningi í sær, og av ti at tað er so nógv annarleiðis enn onnur ævintýr, fer tað ivaleyst at hugtaka bernini, fáa tey at hugsa og spyrja. Tað er ongin ivi um, at bókin er ætlað til prát millum børn og vaksin. Sam- talutilfarið er stórt, og nógv ymiskt kann fáast burturúr Elin S. Jacobsen hevur um- sett bókina til foroyskt eftir »Torkil och prinsessan Mia«. Eg havi ikki havt høvi til at svenska teksin, men bókin tyk- ist at vera væl umsett og er løtt lesa at lesa. Tove Guttesen hevur gjørt tekningarnar i føroysku utgåv- uni. Tað eru einfaldar striku- tekhingar, sum eftir mínum tykki ikki hóska so væl til tekstin, sum tekningarnar hjá Mats Andersson, sum eru í tí upprunaligu svensku útgávuni og eisini i ti donsku. Hetta eru stórar, livandi, ofta karikerandi tekningar, ið meira dýpa út tað, ið stendur í tekstinum. Jóhanna Cathrina Mørkøre Ummælið um ummælini Og Magnus heldur fram. Sætta ummælið stóð í Fram- 9 1976. Undirskrivað Jógvan. Kann ikki vera nakar annar enn Jógvan Ísaksen, son- ur Reimar, ið bókmenta- froði yviri í Aarhus. Sum marx- istur er Jógvan sjálvandi ikki mær, tá eg skrivi royna at anum nr lesir samdur við (s79): >Marxistarnir fáa fótafesti. Sorgarsøgan end urtekur seg. Tankarnir hjá Karl Marx vorðnir ein nýggj kirkja fanatisk og intolerant, sum tann gamla, og líka so frelst, sum tær villastu sektirnar. Istadin fyri kristnu humanismuna seta teir sosialistisku materialismuna. Kristindémurin verdur skyrdur teirra ringasti figgindi,« Og so gremur hann seg um, at tad er ikki fyrstu ferð Magnus langar út eftir marxistunum! sum eg kenni hetta orðalagið væl aftur. Tað er ikki fantasiurin og varia- tiónirnar, ið eyðkennir hesar menn. Tá teir koma við atfinn ingum, orðum og ålopum, so er tað bara kritikkur í allari sámu- ligheit! sakligur kritikkur! Men eru Lika so kristnu tå onkur, i hesum føri eg, vågi mær, at siga bera blektada sann leikan sosialkapitalistiska harðræði. Beru, blektadu, råu, steindeyðu úrslit hennara, so er hetta at langa út eftir teimum. Góði Jógvan, hetta eg her havi skrivað er einki annað enn tann dag fáa um veruleiki vit dag um staðfestan og sum vit vita um Men, sum sjálvur frelstur, er tað tær ogjørligt, at skilja hetta Líka so lítið, sum tað er fyri Ossur Berghamar og aðrar frelstar, umvendar. So kemur Jógvan, Gud hjálpi mær! inn á prentlist? Alt í lagi um hann hevði eitt sindur av kunnleika til hetta fak mitt. Men so er ikki. Ístaðin fyri at taka úr egnum fakligum kunnleika og royndum, so fer marxistiski—teoretiski- heilaautomat hansara í gongd. Hann reksar upp ta vanligu kommunistisku terminologiina: indistrialiseraðu massaproduc- erandi verð.... sleppa ikki at arbeiða sum fakfólk... og tað er ikki nógvir prentarar, sum vegna akkordina hava ráð og loyvi til at vísa fakligt kynstur, Føroysk mállæra til 6. og 7. flokk skrivi 3« er ein føroysk mállærubók, sum verður nýtt i nógvum skúlum í Feroyum. Hon er ætlað til 6 og 7 flokk og viðger orðabólkar: sagnorð, lýsingarorð, hjáorð, fornevn, fyrisetingar og bindingarorð Tey, sum hava gjørt bókina eru Elin Mortensen, Bjarni Skaalum og Guttorm Zacharia sen, sum øll eru lærarar í Sankta Frants skúla í Havn Henda bókin er hin síðsta av rimum frammanundan útkomn hesar navnorð, sam- um. Hin fyrsta, >Ég skrivi la, kom út í 1973 og er ætlað til 4 flokk. Síðan kom >Ég skrivi 2« í 1974, sum er ætlað til 5 flokk, og so kom >Ég skrivi 3«, sum er ætlað til 6. og 7. flokk. Sidst nevnda er sum fyrr nevnt hin síðsta í hesum bókaraðnum Ymsar tekningar eru eisini i bókini,og tær hevur Luisa Smets teknað. Bókin er heft og hevur bleyta permu. Tað er Foroya Skúlabókabrunnur, sum er utgevari. Bókin kostar 40 kr fyri slettis ikki at tosa um virðing fyri arbeiðnum... Og hann endar fyrilestur sín um prentlist við hesum orðum P.d. síggja tær fæstu bókbind- arar aftaná lidna útbúgving eina bók livinum at ganga við at innbinda kekkheftir og notisblokkar (til jálvur), og aftur, men fáa restina av kapitalistarnar: eg tað má vera ringt, at hava fakliga eldhugan brennandi í longri tid, tå id tú ár um ár skal innbinda t.d. 30 —40.000 kekk- heftir um dagin<. Góði Jógvan. Tað, tú her raplar av tær, hevur einki við tað at gera, sum eg i GRON- LANDI VID KONGSHAVN, viðmerkti viðvíkjandi prentlist. Eg tosaði ikki um vilkorini hjá arbeiðandi fjøldini og sosialu kor hennara, sum liggja tær so nær at hjarta. Eg tosaði um fakliga, prentlisarliga tilrættalegging. Ikki ein av hesum prentarum og bókbindarum, tú nevndi avger, hvussu bókin ella blokkurin prentlistarliga skal síggja út. Hetta verður avgjørt av prent- listarliga tilrættaleggjaranum. Ti er tað minar bøkur eru so frægar, sum tær eru. Tær eru lagdar til rættis av einum fak- manni, av mær sjálvum. Og hyggur tú at bókum, sum koma frá forløgum, ið hava nakað uppá seg, so veits tú forbannað væl, Jógvan, at tey brúka prentlistarligar til rættuleggjar- ar, at leggja bøkurnar til rættis Eg vóni at eg nú við sjeytusund- tummaseymum havi gjørt tær greitt, hvat talan var um. Undir ollum umstæðlum so havi eg roynt, hvat andi. Hevur tú enn ikki skile;frvat eg meinti, so er einki at geræ. Ti so vilt tú ikki fata nakað. Annars kamn eg ikki vera annað enn nøffgur við ummælið „Hóast Hann a ge mangan ósa r í teim áskoð- mr