leygardagur 14. mai 1977síða 7

Nr35.— 14. mai:1977- Til Sosialistarnar Ofta verður tosað um tann ruðu- leika, ið ræður á vinstravongin- um í førosykum politikki. Vit hava Javnaðarflokkin, Tjóð- veldisflokkin og kommunista- flokkin. Eisini finnast aðrar rerslur sum t.d. maobernini. Hesi børn stríðast av ollum alvi fyri at seta á stovn eitt socialist- iskt samfelag í Feroyum. Eitt samfelag, sum skal hava Kina sum fyrimynd. Øll stríðast fyri at fáa sínar hugsjónir framdar og hesi mao- børnini gera tað sama. Teirra máti er at kritisera alt annað sum ónýtuligt, samstundis sum tey siga seg ganga inn fyri einum parti av hesum sama. Hetta tykist legið, men so er. Tey arbeiða móti socialistum, men siga seg vera sosialistar. Tey brúka meginpartin av styrki síni at kritisera kommunista- flokkin fyri sín Moskvatrúskap í staðin fyri at arbeiða fyri síni verunligu sek. Á henda hátt skapa tey einans enn sterri spjaðing. Sjálvt Lenin samar- beiddi við teir sosialrevulutio- nerar fyri einans at útnytta hetta til sín egna fyrimun seinni. Gerið tit tað sama. Og kommunistar eins og maoistar. Hetta vil við eðrum orðum skapa ein arbeidsførari vinstra- vong. Hvat ið so endin av flokksstríðnum verður er ringt at vita um. Men sum Lenin segði: Teir sonnu sosialistarnir duga at útnytta tað objektiva situatiónina til sín egna fyri- mun. Og teir sonnu sosialistarnir kk Fortidin spøkir Tøkk til tann ella teir, sum i Sosialinum endiliga hava tikið seg saman til at geva Óla Breckmann og spirandi nyfacis- muni í fólkaflokkinum turtu uppá. Óli leikar í, sum um hann heldur, at eingin er eftir, sum minnist fólkaflokstiðina. Hann roynir at vísa á, at hetta var ein góð tíð fyri Feroya fólk. Ja hetta var ein feit tíð fyri nakrar fáar fólkaflokspamparar og teirra sleikjarar og erinda- dreingir, harav nógvir sita í almennum stjórnarstervum i dag. Men fyri fjøldina av føroying- um var hetta ein rong tíð — ein tíð hvar tann, sum ikki var organiseraður fólkafloksmaður illanokk kundi sita tryggur inni hjá sær sjálvum í summum bygdum. Í vinnulívinum gingu raskir menn vinnuleysir í áravís, tá teir vóru á svartalista hjá fólkafloks- monnum, sum domineraðu banka- og vinnilívinum og hitt politiska lívið við. Hendan tíðin er av, men Óli Breckmann og aðrir fólkafloks- menn við honum droyma um, at henda tíðin skal koma aftur. Ja einasta forkláring uppá teir tón- ar, sum nú ljóða av Dagblaðn- um. Vit, sum eldri eru, kenna teir aftur og halda lítlan fong vera í at dyrka hettadapra tíðarskeið. Men eftir sum Óli Breckmann so fegin vil, so fyrislái eg Sosialinum at hjálpa honum við hesum. Tit á blaðn- um eru specilistar, haldi eg meg minnast. Latið okkum bara fáa alt fram aftur eina ferð aftrat! Latið okkum fáa allar hersøg- urnar úr Bretlandi — kanska kann tað dyppa hasar brúnu bjálvarnar eitt sindur. Kanska kann tað fáa ein og annan at hugsa seg eitt sindur um. Tað er nógv fyri at vita sær, at tann persónur, sum framleiðir alt hetta hatafulla og ósanna skvaldrið, skal vera lærari á landsins hægsta skúla, vistnokk í nútíðar segu enntá. Men at enda einaferð enn takk til Sosialin — latið teir ikki sleppa at hunddólka ta demo- … kratisku sosialismuna í tað óendaliga uttan at nakar tekur til orða. Ein, ið einki hevur gloymt sosialurin duga at síggja sín skeivleika og rætta hann. Læt okkum tá síggja, hver vinnur og hver tapur. Vinnarin er tann sosialistiskari parturin (ti hann dugdi at útnytta tað objektiva situatiónina) taparin, ið er vánaligar sosialistur tí hann ikki dugdi at útnytta tað ovjek- tiva situatiónina). Og eftirsum báðir siga seg vera sosialistiskar, má tann eini (tann tapandi) eftir at hava sæð skeivleika sín fara í part við vinnarinum. A. J. Absalonsen P.S. Tað er nógv fyri, at ein so hampuligur flokkur sum javnað- arflokkurin skal vera í stovu saman við so politiskt illdamd- um monnum, men ein troyst er tað, at tað hóast alt tykist sum um hampamenninir Sundstein, D.P. Danielsen, og Hentze og aðrir enn eru í meiriluta. kk Kapitalisma Í Dagblaðnum nr. 34 fyri 4. mai 1977 legði eg til merkis, at G. Joensen lysti eftir einum ødrum orði fyri »kapitalismu«. Fyrst hugsadi eg um at talan måtti vera um at finna eitt føroyskt orð istadin. Men eg gjørdist stórliga bilsin. G. Joensen vildi hava eitt orð sum ljóðaði posi- tivt. Hetta er nakað nýtt, — at finna eitt annað orð, ti hitt fyrra ljóðaði negativt. Man G. Joen- sen ikki vita at orð skifta týdn- ing, alt eftir sum tíðin er. T.d. orðið »demokrati«. Hetta orðið var positivt fyri grikkar fyri meir enn tvey túsund árum síð- an. Og vit vita hvussu týdning- urin av orðinum er broyttur, alt eftir sum tíðin broytist, og hvar orðið verður nýtt. Í dag skal orð- ið eitast at vera positivt. Hetta sama er galdandi fyri kapital- ismuna. G. Joensen kemur síðan inn á, at kapitalisman einans var ó- menniskjalig á sínum fyrsta stigi. Hetta er ikki rætt. Hon var eisini ámenniskjalig á sínum fyrsta stigi. Prinsippið í kapital- ismuni er tað sama nú sum tá. At útnytta arbeiðsmegina so- leiðis at burturúr henni fæst eitt meirvirði, sum kapitalistarnir halda seg hava rætt til. Ella við eðrum orðum: Ein fær ikki tað í løn, ein arbeiðir fyri. Og tá G. Joensen sigur at grundarlagið undir ellum ríki- dømi i dag eru pengar, prógvar tað óvitan hansara. Grundarlag- ið undir ollum rikidømi í dag er arbeiði. Pengar kunnu gerast í hópatali, men hava einki virði uttan samband við arbeiði. Tað vil siga, at arbeiði verður gjørt til pengar. At G. Joensen ikki veit hetta, vísir at hann ikki kann hava verið í samband við arbeiði. G. Joensen vísir okkum aftur sína óvitan, tá hann sigur okk- um hvat kommunisma merkir. Hann sigur: Kúgan og ófrælsi. Gyldendals Fremmedordbog sig- ur: Samfundsordning uden privi- legium af produktionsmidlerne; det klasseløse samfund hvor en- hver yder efter evne og får efter behov. Vit siggja altso at vitan hans- ara er grundað á slatur og lygu- søgur. Sidan koma vit til teir åtta trúarsetningarnar hjá G. Joen- sen. Vit kunnu kannað ein í senn. 1. »Um ófrælsi, sum blómaði i teimum kapitalistisku londunum fyri 100 árum síðani, ikki er nú<. Tak til damis Danmark. Ein ar- beiðsmaður fær ikki ta løn, ið hann eigur at fáa tí partaeigarar- nir (ein gomul amerikansk einkja) skal hava sín part fyrst (uttan at røra ein fingur). Ein arbeiðari kann ikki skriva tað hann vil, tí hann eigur onga avís. Blaðstjór- arnir avgera hvat skal í blødini, meðan partaeigararnir, uttan at gera nakað, vinna pening uppá blødini. Ein svenskur fakfelags- leiðari fær ikki innferðarloyvi til USA, tí hann er kommunistur. Tú fært ikki alment starv í Vest- urtýsklandi um tú ert vinstra- hallur (kommunistur ella javn- aðarmaður) o.s.fr. Er hetta ikki ófrælsi og kúgan? 2. »Kapitalisman misnýtir ikki Síða 7 Áheitan á allar kvinnur í Feroyum Eg fari at heita á allar kvinnur, sum standa veikar í stríðnum um rættvis krev í lønarspurn- inginum fyri at fáa somu len sum mannfólki fyri sama ar- beiði, og tað er jú ikki annað enn rímuligt. Tað hevdi verið ógvu- liga gott, um allar kvinnur á ollum flakavirkjum í Feroyum gjørdu sína stødu nógv greiðari mótvegis ellum mannfólkum sum arbeiða undir liðini av tykkum. Soleiðis at allar kvinnurnar kundu staðið nógv sterkari í stríðnum til rættvisari krøv i lenarspurninginum. Vit skulu hava javnrættindir = millum kvinnur og menn, vit verða at seta sterri virðing á tað arbeiði, sum kvinnan ger heima eins og úti. Tí skulu allir verkamenn innan allar verkamannastætt- irnar i Føroyum ganga saman til at vinna sterri semdir í okkara samfelag í dagliga arbeiði okk- ara. Vit skulu tí millum annað mæla ollum ungum kvinnum í Havn til at fylkjast um kvinnu- fylkingina sum millum annað skal virka fyri betri livikorum. Vit verða øll somul at venda okkara hugsan móti teimum, sum eru ringast fyri í samfel- agnum, teimum sum eru fyri figgjarligum bakkøstum og sum verða hart kroystar. Og sum ikki fáa eina ella aðra útbúgving ella eitt arbeiði, soleiðis at hesar neyðsteddu kvinnur kunnu klára seg eins væl sum vanligar kvinnur, t.d. tær sum arbeiða innan yvirvaldsstættin. Tað er ein stórur órættur sum valdar innan veggustovur og barna- garðar. Tað sum eg harðliga vil finnast at, er, at tey sum eru best fyri í samfelagnum manna vøggustovurnar og barnagarð- arnar, fólk sum vinna nógvan pening og sum hava ráð til at løna eina barnagentu nóg væl. Tað skuldi verið soleiðis, at tað vóru tær kvinnur, sum vóru ringast fyri í samfelagnum, sum fingu bern síni á allar veggu- stovur og barnagarðar sum finn- ast ístaðin fyri sum nú er. So tær fingu møguleikar fyri at fáa eina útbúgving ella eitt arbeiði, með- an bernini verða ansaði, so tær kundu klára at liva eins væl sum t.d kvinnurnar innan yvirvalds- stættin í Føroyum. Hans Birgir Hansen k KK Frågreiding frå fødiumstødarbolkinum Av egnum royndum hildu undir- ritaðu, at stórur tørvur var á einum feðifyrireikingar skeiði í Føroyum. Vit settu okkum ti sum mál at seta eitt tílíkt á stovn. Á heysti í 76 vendu vit okkum til formannin í ljósmeðrafelagn- um og greiddu henni frá okkara ætlanum. Hon helt hettar vera eitt positivt tiltak. Síðan settu vit okkum í sam- band við tey fakfólk, eitt tílíkt skeið krevur, nevniliga: ljós- mødur, fysioterapeut og heilsu- systur. Hesi hildu eisini at skeiðið var tiltrongt og vildu fegin undirvísa ókeypis á einum royndarskeiði. Eisini leiðslan í Havnar Kveldskúla hevur víst arbeiði okka stóra vælvild. Vit fingu loyvi at nýta eina skúlastovu og fimleikarhell í kommunuskúlan- um. Frá miðjan nov. til jólar hevdu vit eitt royndarskeið, har 8 barnakonur luttóku. Skeiðið var væl eydnað, og seinasta kveldið vístu vit ein fødifilm. Ætlanin var at byrja nýtt skeið fyrst í febr. og síðan at koyra 5 skeið á 6 vikur um árið. Men umframt fakfólk og holi krevur eitt foðifyrireikingarskeið pening. Vit mettu eitt tílíkt skeið at vera eins tydningarmik- ið, sum t.d. smíð og veving; tí sektu vit í jan. 77 til Foroya Skúlastjórn um at fáa skeiðið undir Tórshavnar kveldskúla. Skúlastjórnin hevur nú játtað hesum. Vit kunnu bert fegnast um, at foðifyrireiking nú er vorðið eitt samfelagsmál. Feðiumsteðarbólkurin **x bern og kvinnur longur sum ar- beidsmegi«. Hetta er lygn! Hygg bert eftir Feroyum (har ell hava tað so gott). Hava vit likaløn fyri sama arbeiði? Hvat fær ein kram- búðarkvinna í len? Undir ella yvir eksistensminimum? Hvussu nógvir smádreingir lossa ikki á keiini, á Bacalao o.s.fr.? Er hetta ikki misnýtsla? 3. »Arbeidsdagurin styttist«. Hvussu nógv arbeiðsfólk verð- ur ikki noytt til at arbeiða yvir- arbeiði fyri at klára terminina? Og hver arbeiðsmaður klárar seg við 50.000 kr. um árið? Ongin! Allir vera noyddir at arbeiða yv- irtíð. So at arbeiðsdagurin er styttur er bert eitt eiti. Ongin veruleiki er aftanfyri orðini. 4. Ja, her hevur G. Joensen fyri ein part rætt. Og syrgiligt er tað. Viðvíkjandi teimum kapital- istisku londunum og livskrøvum teirra menniskju, hetta er ein sorgarsøga, ti ongantið hevur grundarlag menniskjans verið so nógv útnyttað sum nú. Vit Framhald á síðu 11