mikudagur 25. mai 1977síða 6

hausinn NE ONE NE Sida 6 sosialurin Nr. 38 — 25. mai 1977 fyri fimti årum sidani Storsta folkahetja USA' r tímar seinri verunleiki Tað vidagitni, sum Charles Lindbergh fekk fyri fimmti árum síðani, slapp hann ikki undan til sín doyggjandi dag. Tey munnu vera fleiri, sum fegin vildu verið vidagitin, men sambært hansara suærmastu, var hetta honum ein plága. Í samband við håtidarhaldid sum skipað var fyri í samband við fimtiára dagin seinasta leyg- ardag, segði kona hansara, Anne Morrow Lindbergh, at tað, at vera vidagitin, var eins og ein fongsulsrevsing fyri manni hennara. Sjálvur dugdi Charles Lind- bergh ongantíð at skilja, at hann skuldi vera vidagitin, ti ferðin gekk sum ætlað, tað var íkki nakað roysni, einasta sum hann var bangin fyri, var um hann kundi halda seg vakan í hesar 33 timarnar, ferðin vardi. BURTURFLYTINGIN Einki er at ivast í, at hendingin, tá hin tvey ára gamli sonur + Fimti ár eru liðin síðani Charles Lindbergh fór umborð í flog- | fardsitti New York og lendi á Le Bourget nærhendis Paris 33 Fyrsta soloflúgvingin um Atlantshavið var + Men samstundis var stórsta fólkahetja USA's skapt. Tað var so nógv gjørt burtur úr hendingini vidahvar í USA, at menn enn í dag granska hetta fyribrigdi * Sjálvt ikki Neil Armstrong verður ikki roknaður sum líka stór hetja sum Lindbergh, hóast lendingin á mánanum má kunna roknast sum eins stór hending. hansara varð burturfluttur, og tað sakarmálið sum aftan á kom, . gjørdi sítt til, at navn Lindberghs kom at seta seg fast í seguna. Eisini tá hann sjálvur seinri tóktist at halda við Hitler, og mótmælti amerikansku uppi- leggingina i heimsbardaganum, gjørdi sitt til at menn aftur fóru at tala um hann. Hesaferð tó mest í niðursetandi týdningi. Tó fekk hann reinska samvitsku sína við síni luttøku í bardagan- um sum flogskipari. Sjálvt um hann ikki líkaði at vera umtalað- ur, varð nógv gjert burturúr fimti ára degnum fyri flúgving- ina. Charles Lindbergh er enn stórsta hetja USA's. Hvønn dag koma í hópatali av fólki at síggja loftferðslugripasavnið, har flog- farð hansara, »Spirit of St. Louis<, stendur. TÁ ALT STÓÐ Á GOSI Tá tíðindi um væleydnaðu ferð hansara komu, var sum alt stóð Stórsta fólkahetja USA's verður her heimafturkomin til New York heiðraður í gøtunum i New York. Lindbergh koyrir her í opnum bili á gosi. Sjálvt New York Times, sum sjálvdan loypur framav, nýttu heilar 16 blaðsíður til at siga fólki frá hendingini, og gera viðmerkingar til hesa. Tað eru nógv sum vilja vera við at tað var eitt fjarrit frá Lindbergh sum gjørdi, at Herbert Hoover vann forsetavalið árið eftir, hó- ast Lindbergh ongan áhuga hevði fyri politikki. Hann hevði ikki annan skúlakunnleika enn fólkaskúlan umframt sína flúgviútbúgving. SORGARSØGAN I eini bók sum júst nú er útkomin, og sum fyrrverandi blaðmaðurin, Anthony Scaduto, hevur skrivað, verður spurning- urin um rættarmálið, í samband við burturflytingina av soni Lindberghs, tikin uppaftur til umreðu. Tvey ár eftir at sonurin var burturfluttur. var hann funnin myrdur. Fýra ár seinni varð Bruno Hauptmann tikin av degum í elektriska stólinum, ákærdur fyri at hava framt valdsgerðina. Hann viðgekk ongantid seg sekan. Scaduto, sum tá var blaðmaður fyri New York Post, vildi vera við, at Hauptmann ongantið fekk rættvisa rættar- gongd. Hann var frammanund- an dømdur av fólkinum, sum kravdi hann dømdan til deyða. NAZI-SKULDSETINGARNAR Serliga er tað kona Lindbergh, sum idin hevur virka fyri, at skuldsetingarnar móti manni hennara, um at hava hildið við Hitler, vóru ógrundaðar. Hetta hevur ikki altid verið lætt hjá henni. Hon sigur at hann var útnyttaður av týskinum og hjálparmonnum teirra í USA, og at tað ikki var tí at hann helt við teimum, at hann var móttikin av Hermann Gøring, og fekk heið- urstekin frá honum. Men tað verður sagt, at hann í 1938 í brævi til Jesoph Kennedy, sum var amerikanskur sendi- Í hesum ein-motora flogfarinum fleyg Charles Lindbergh yvir Atlantshavið. Høvudusbensintangin lå frammanfyri so hann mátti hyggja igjøgnum síðugluggan, skuldi hann síggja nakað maður í London, tók undir við at Týskland víðkaði landamark sítt eysturyvir, og mælti frá at nakar fór at leggja uppi. Lindbergh var íðin talsmaður fyri »Amerika First« — ein felagsskapur, sum mótmælti at USA legði uppí stríðið. Í eini rødu í Iowa í septembur í 1941 — triggjar mánaðar áðrenn Pearl Harbor — segði hann seg vera mótsteðumann jødanna og segði, at tað vóru bretar, jødar og Roosevelt, sum hevði tryst USA uppí stríðið. Roosevelt skuldsetti Lind- bergh fyri landasvik, sum svar- aði aftur við at fråsiga sær øll síni hernaðarligu heiðurstekin. Seinri bjóðaði hann sær at luttaka í striðnum, men hetta vildi Roosevelt ikki taka av. Hann kom tó uppí stríðið seinri gjøgnum privatfelagið, sum hann arbeiðddi fyri, og gjørdist flogskipari. Eina tíð var hann einasti sivili stridsflogskiparin í USA. Hetta gjordi sítt til, at hann vann eitt gott vinarlag aftur við amerikansku stjórnina. Lindbergh gjørdist fleiri ferðir miljonerur. Fyrsta bók hansara »We« sum var um flúgvitúrin, var uppseld eftir fáum degum. Seinri komu fleiri bøkur frå honum, og tá hann 72 ára gamal doyði, fyri trimum árum síðani, lá eitt bókarit eftir honum, og kemur hetta út heilt skjótt. Lindbergh var stjórnarlimur í fleiri stórum virkjum harímillum Pan Am, har hann eisini var planleggjari. Tað er eingin ivingur um at Lindbergh hevur gjørt sitt til frama fyri sivilu flúgvingina Fyrstu túrur hansara verður enn tann dag í dag roknaður sum byrjanin til sivila flogferðslu. Tvær vikur eftir fyrstu flogferð Lindberghs, fór fyrsta ferða- mannaflogfarið yvir Atlantshav - ið, —við einum ferðafólki í.