leygardagur 27. august 1977síða 6

sosialurin Nr. 57 — 27. august 1977 Fiskivinnan: Løgmansrødan 1977 Árið merkt av samrådingum — stríggið at fylla rammusåttmålan vid EEC út, orsakað av óvissu um fiskivinnupolitikkin hjá felagsskapinum Tíðliga á árinum 1976 varð reitt, at strandalondini kring Norðuratlandshavið fóru at seta fiskimarkið út á 200 fjórðingar. Hetta gjerdist verunleiki fyrstu mánaðirnar av 1977. Landsstýrisuppskotið um út- ilyting varð samtykt 6. aug. í jar, og leikurin framdur 1. januar 1977, meðan uppsøgnin av fiskiveidusåttmålunum frå 973 um veiduna undir Føroyum fekk gildi 1. mars 1977. Tað var longu i 1975 og 76 greitt, at nýskipanin á havinum ór at hava avleiðingar við sær, fyrst og fremst tær, at næstan illur langfarafiskiskapur føroy- nga kom at liggja innanfyri narkið hjá ødrum londum. Eisini kom hetta at bera í sær, it tær millumtjóðanevndir, ið iava skipað fyri fiskiskapinum í eystara- og vestara partinum av Atlantshavi, nevniliga NEAFC g ICNAF, fóru at fáa annað líki um so var, at tær skuldu halda fram ein part av ti arbeiði, tær høvdu gjørt frammanundan, og samstundis var greitt i hesum føri, at strandalondini foru at hava meira at siga og nokk „að heilt avgerandi orðið vidvikj- indi fiskiskapinum á teirra hav- leiðum. Seinastu mánaðarnar í 1976 istu vit, at vit komu at standa við skerdan lut, serliga innan fyri kanadiskt haveki, og við sterri skerjingum enn vit frammanundan høvdu roknað við, men hetta gjørdi seg ikki bert galdandi fyri føroyingar, men fyri allar aðrar tjóðir, sum hevdu fiskað innan fyri kanad- ska markið. Samanumtikið kann sigast, at tær broytingar, sum longu fyri meira enn ári síðani kundu nómast, komu knappligari og vóru meira skerjandi, enn menn hevdu roknað við frammanund- An Tað var landsstýrinum greitt, tað bleiv eitt stórt og tidar- <revjandi arbeiði at royna at til samráðingarborðið við all tey lond, har vit vanliga hava havt fiskiskap. Farna árið hevur ti verið merkt av nógvum sam- ráðingum við mong ymisk lond, 1977 er landsstýrinum at fáa g | fyrrapartinum av eydnast ivis samráðingarúrslit og við fleiri lond sáttmálar, sum rekka styttri ella longri I februar mánað fekk týrið sáttmála við Ísland um lands- todnufiskiskap við Island í vår, nóti at íslendingar fingu loyvi til svartkjaftafiskiskap á fer yskum oki, og eydnaðist tað føroysku nótaskipunum at fáa heim til Førova til virkingar her ell tey 25.000 tonsini, sum vit fingu loyvi at veiða á islendskum haveki Við Noreg fekst sáttmáli í lag í vár, og kunnu vit eftir honum halda áfram við okkara toska- fiskiskapi í Norðurnoregi og á norsk/russiskum eki, og tilskil- ar hann rætt til ávísar nøgdir av idnadarfiski og makreli í sunn- asta parti av norskum haveki, móti at norðmenn sleppa at fiska við linu og gørnum eftir rudi undir Foroyum og at trola eftir svartkjafti Um sama landsstýrið havt tingingar við Eysturtýskland, Pó Sovietsamveldid, um mundið hevur Svøriki, land og stuttfrestadi svartkjaft å føroyskum Landsstyrid hevur fleiri ferdir loyvir at veida havøki heitt á kanadisku stjórnina um beinleiðis samráðingar um fer oyskan fiskiskap á kanadiskum havøki tryggjadan í sáttmála fyri longri tíðarskeið, men enn hevur ikki eydnast at fáa slíkar samráðingar á lag. okkum utvega beinleiðis Kortini hevur eydnast á hesum tidarbili at foroyskum bátum åvis rættindi til smærri kvotur á kanadiskum oki, eitt nú rækjubátunum at sleppa vestur um miðlinjuna Garnaskipini ikki til Grønlands i år sluppu millum Vesturgrønland og Baff- insland, at hækka toskakvotuna nakað, svartkalvakvotuna og at fåa eina kvotu uppå 2000 tons av lodnu i sunnara økinum. Hetta loyvi kom tiverri so seint, at kvotan verður ónýtt i år; vón- andi kann hesin møguleiki ut- byggjast komandi ár Landsstýrið hevur alla tíðina síðani á olavsøku í fjør havt samband við landsráðið í Gren- landi og donsku stjórina um veiðumeguleikar okkara í Vest- urgrønlandi, og hevur tað eydn- ast okkum at útvega føroysku rækjubátunum eina kvotu uppá 12.000 1977. kanadisku tons fyri árið Saman við veiðuni megin skuldu kunna verið veidd eini 15 16.000 tons í ar, rækjuflotin soleiðis tryggjaður í og er at Harafturímóti var toskafiski- skapur okkara í Grønlandi knappliga steðgaður fyrst í juni mánaða í ár, tá tað visti seg, at grønlendingar, útlendingar og vit sjálvir hevdu fiskað munandi meira av toski enn roknað var við, soleiðis at vandi var fyri, at tað sum eftir var av ti loyvdu veiðuni av toski, ikki fór at vera nóg mikið til grønlendingar sjálvar, og kom hetta ógvuliga illa við, av ti at vit ikki fingu loyvi til teir garnabátar, sum vanliga plaga at royna í Vestur grønlandi um heystið. Onkur hevur mett, at um trol- ararnir høvdu veitt nakad minni, kundi loyvi fingist til åvist tal av garnabåtum; hesa meting hevur landsstyrid ikki. Sum leikur nu før, fingu vit vid teim 6. — 7.000 tonsunum, veidd eru, størri part uppa 19.000 frammanundan av rikiskvotuni tons, enn Vil høvdu væntad Fiskiskapur, sum menn mettu ógvuliga høgt at varðveita, er Norðsjóvarfiskiskapurin, og longu í februar mánaða gjørdur ein sokallaður rammu sáttmáli við EEC, eftir hverjum partarnir skuldu royna at varð veita eina ávísa javnvåg í veiðu varð møguleikunum hver hjá ødrum Orsakað av óvissu um fiski vinnupolitikk EEC-landanna hvort móti eðrum ella sínámill um hevur verið ógvuliga striggid at fylla henda rammusáttmálan út við konkretum innihaldi, og av teirri orsek hevur hesin fiski skapur ferð eftir ferð verið tikin upp til nýggjar samráðingar, og ofta fyri so stutt tíðarskeið sum ein månad 1 senn støduna Gera vit upp og spyrja, hvussu hesin rammu sáttmáli hevur virkað, mugu vit sigga tað, at gongdin farna partin av hesum ári ikki hevur verið til fyrimuns fyri okkum. Sildabann meginpartin av tíðini, bann fyri hvitingsbrødraveidu á ávisum leiðum, hetta at meginparturin av kraftblokkaflotanum ikki veiddi i Norðsjónum, lodnuveidan fór fram, og at åvist medan tal av skipum fór á svartkjafta- veiðu í staðin fyri í Norðsjógvin hava saman við náttúru givnum orsøkum gjørt, at veidutøk okk ara eru bert ein brotpartur av ti, tey hava verið i Norðsjónum T.d. hevur fingist lítið av makr- eli og nærum einki av brislingi, sum annars hevur verið loyvt at veiða ótarnað. Sum kunnugt er veiða EEC- landanna undir Foroyum mink- að nakað, serliga viðvíkjandi toski og hýsu, soleiðis at hesi lond ikki hava havt loyvi at fiska meira enn 60% av loyvdu veið- uni í fjør í hesum stovni. Tá hugsað verður um, at fransmenn og týskarar hava havt stóra hjá veiðu av tosk og hýsu, teim ikki at trupult hevur verið hjá bretum at veiða loyvdu var ætlað, og kann EEC-lond valla hava veitt 50' av toska- og hýsuveiðuni í fjør Bretland fiskiskap mun til árini frammanundan, tað sama negdirnar, metast, at Samanlagt hevur minni undir Føroyum í ár i havt munandi kann sigast um Vesturtýskland, meðan Frakland, hevur veitt lítið av toski í ár og minni av upsa enn fyrr, hevur veitt stórar nøgdir av blálongu og ti sum man hava eins góð úrslit og áður undir Føroyum Taka vit veiðuna í donskum og norskum sjógvi frá, er veiða okkara í bretska partinum av, Norðsjónum knappliga 40.000 veiða EEC-iand tons, meðan By! Sildabannið í Norðsjónum er framvegis í gildi p fed # rå anna undir Føroyum er 35— 36.000 tons av gagnfiski. Seta vit avreiðingarvirðið av hesum tonsum upp ímóti hverj- um ødrum, er tað, sum EEC- lond hava veitt undir Feroyum, fleiri ferðir meira í virði enn tað, vit veiða á bretskum eki, t.v.s. at i løtuni eiga vit veiðurætt hvor hjá ødrum, men í virði er eingin javnvág. Afturat hesum kemur, at tað, vit kunnu veiða í Norðsjónum við kraftblokki, altid vil vera merkt av óvissu, um avmark- ingar eru ella ikki, meðan EEC londini altíð kunna rokna við einum åvisum fiskiskapi undir Føroyum, tá roynt verður. Hvítingsbróðurveiða okkara í Norðsjónum er einasti partur av veiðu okkara, sum er toluliga vissur, men har vera nú a markingar settar í verk Utlitid fyri komandi ár liggur á ávísum leiðum toluliga greitt fyri, eitt nú fyri okkara fiskiskap við Noregs og Rusland strendur Vit rokna eisini við at kunna halda áfram við fiskiskapinum í Íslandi og vilja taka upp sam- ráðingar um at fiska lodnu størri part av árinum enn í ár. Vit vóna í hesum ári at kunna fáa samráð ingar við Kanada, sum kunnu útvega okkum betri sømdir enn tær, sum nú eru, og landsstýrið vil hava eyguni opin fyri ødrum møguleikum, sum kanska kunnu koma upp á ødrum fjarleiðum Landsstýrið hevur lagt stóran dent á, at fiskirannsóknirnar hava verið og vera so fjølbroytt ar sum gjørligt, og tað hómast ávísir møguleikar á djúpum vatni á føroyska økinum, sum menn hava vitað minni um áður framhald NTR