leygardagur 27. august 1977síða 8

Síða 8 sosialurin Nr. 57 — 27. august 1977 Vit eiga at miðja ímóti neyvari samvinnu við bæði normenn og russar, so vit ikki gjalda tvær ferðir Tað er eingin loyna, at føroyingar við at samráðast við russar kanska síggja ein møguleika fyri at vaksa um ta kvotu, okkum hevur verið loyvt at veiða í Barentshavinum Uppá fyrispurning, hví russar hava so stóran áhuga fyri sáttmála við føroyingar um veiðu undir Føroyum, sigur Atli Dam, løgmadur, at russar eru eins og føroyingar trongdir eftir hæli á flestu fiskileiðum, har teir vanliga hava roynt. Og hann heldur fram: — Tað er ikki lítið russar hava mist við Grøn- land, Kanada, undir Íslandi og í felagsmarknaðar gkinum, so tað er væl skiljandi, at teir royna at varðveita hvønn møguleika, sum eftir er. Teir hava stóran terv fyri at fáa til vega protein til tær 250 milli- ónirnar, sum búgva í hesum stóra ríki, so hevuðsorsekin er væl tann reella, at teir her halda seg kunna veiða åvis fiskasløg, sum ikki so stórur eftirspurning- sum ti kanska veiða enn ur er eftir, og møguleiki er fyri af eina tíð Afturat hesum hava teir ein teknikk viðvíkjandi veiðu á djúpum vatni, sum aðrir ikki nýta í eins stóran mun, og sum kunnugt eru 3/4 av tí ekinum, sum finnst innanfyri føroyska fiskimarkið dýpi, sum er meir enn 500 metrar. Teir hava eisini ein teknikk til viðgerð av fiskasløgum, sum aðrar tjóðir ikki halda eru serliga væl nýtilig til mannafødi. Ein teknikk, sum teir duga betur enn adrir, og sum teir kunnu nyta ti teir hava eitt stórt sokallað »bakland« við 250 miljónum menniskjum, sum taka ímóti tí, sum framleitt verður, og fegin eta framleiðsluna. Frá havnini í Murmansk Innanfyri teirra økonomisku skipan ber til at veiða hesi slog og viðgera tey uttan at skeita eins nógv eftir og vit mugu, hvat svarar seg og gevur pening. Afturat hava teir ein vælskilj- andi áhuga í at vera í hesum at- lantiska økinum, tað er skjótt ikki nógva staðni, teir kunnu vera innan fyri mark, í hvussu so er annað enn í Noregi og hjá okkum og í ein lítlan mun í Norðsjónum, so teir hava ein áhuga at vera her og á tann hátt at varðveita soguliga rætt sin, soleiðis at teir, tann dagin at lant-skandiska sildin, is- landssildin, kemur aftur, tá kunnu siga, at teir skulu vera við til at taka avgerð um veiðu av hesum stovni, at teir mugu hava medávirkan, tá ið kvotur verða ásettar og fáa ein part av hesum kvotum. Til seinast kann ein nevna tað, sum mangur vil vera við, at sov- jetbúgvar hava ein strategiskan áhuga í at hava skip úti í At- lantshavinum. Um tað er so, SE ps á“ PT skal eg ikki leggja meg uti, men var tað so, so er hetta væl eisini skiljandi ut frå einum militer- politiskum sjónarmiði. Atli Dam, tann føroyski åhug- in fyri at fåa såttmålan i lag, hver er hann, og hvussu stórur er hann? Tað er væl kent, at feroy- ingar hava áhuga fyri at veiða í Barentshavinum serliga tosk, men í tann mun lagt verður um til feskfiskaveiðu sjálvsagt eisini hýsu, svartkalva og upsa. Har- afturat er foroyski áhugin stórur fyri at fáa meguleikar fyri at veiða lodnu ella kanna, hvussu lodna veidd á hesum leiðum kann fáast til Feroyar í einum líki so hon gerst nýtilig í fram- leiðslu. Tað er ongin loyna, at foroy- ingar við at samráðast við russar kanska siggja ein møguleika fyri at vaksa um ta kvotu, okkum hevur verið loyvt at veiða í Bar- entshavinum. At vit miða ímóti eini neyvari samvinnu við bæði russar og norðmenn soleiðis at vit fáa fult endurgjald fyri tað, sum teir veiða her Hví er so sáttmálin ikki enn komin í lag, tá ið áhugin er so stórur frá báðum síðum? Sum eg nevndi í útvarpi- num hetta kveldið, so eru tað føroyingar, sum hava verið teir mest afturhaldandi í hesum spurninginum, og hevur tað fleiri orsøkir, fyrst og fremst tað eg nevndi, at samvinna millum eina heilt stóra tjóð og eina heilt él í ii i j á Í af Fla EG Rs "a | litla krevur neyva umhugsan av javnvågsspurninginum, soleidis at ikki annar parturin kemur at kenna seg kroystan av hinum. LO hetta sáttmálaútkast so gjølla sum gjørligt, so báðir partar kunnu fáa mest meguligt gagn av samarbeiðinum uttan at ken- na seg meira bundnar enn sátt- málin sigur. Tað erneyðugt hjá foroyingum at koordinera veiðuna í russisk- um parti í Barentshavinum við veiðuna í norskum parti, og tí er neyðugt at fáa normenn inn í myndina, so ein sleppur undan at gjalda 2 ferðir fyri tað, sum vit veiða í Barentshavinum, nevniliga bæði til norðmenn og russar. Tað er ongin loyna, at russar eru ógvuliga dugnaligir samráð- ingarmenn og snildir samráðing- Er tað fyri at sleppa frá at siga »njet« at Atli læsir varrarnar saman, tá Ishkov (í miðjuni) biður hann skriva undir? Tað er ongin loyna, at russar hava so stóra orku at seta inn her, so stórt skipatal og so stór skip, at verður ikki heilt greitt ásett tal av skipum, stødd av skipum, veiduøki, veiðuloyvi og fiskasløg, so kann ein lætt koma i ta stødu, at føroyingar kenna seg kroystar av ti størra part- inum. Vit hava ti hildið tað verið neyðugt at nærlesa ella finlesa armenn og nýta hvert einasta loyvi, teir fáa út í æsir. Ti er neyðugt at gera sær heilt greitt, hvussu langt ein er til reiðar at ganga við hverjari koncessión, hverjum loyvi, sum givið verð- ur. Soleiðis at ikki verður møgu- ligt at leggja meira í hvert loyvi enn vit sjálvir ætla. Tað er heldur eingin loyna, at foroyingar av teirri orsek, sum eg nevndi í áðni um tað militer- Her eru nakrar av teimum fiskaverum, tú kanst keypa í Sovjetsam- veldinum á nærum hverjum horni.