leygardagur 19. november 1977síða 6

Síða 6 Skrivar magistararitgerð um føroysk mannabein Sidan 10. oktober hevur ein danskur stu- dentur, Pia Andersen, kannad manna- bein úti á Fornminnissavninum. Pia An- dersen var i Føroyum i ein månad og for avstað aftur 10. november. Hesa tíðina búði hon á Fróðskaparsetrinum. Vit hava skift orð við hana um hetta og Føroya Fornminnissavn hevur gjørt okkum tann beina at lånt okkum nakrar myndir, sum eru tiknar i sambandi vid kanningararbeidi hennara. Tú sigur, at tú lesur fysiska antropologi, hvat er tað? Tað er læran um menniskjað, herundir fys- iska „útviklingin<, upp- byggingin og variasjónin. Meðan aðrir antropologar kanna menniskjað í síni heild, mentan, siðir 0.s.fr. so halda teir fysisku antropologarnir seg til mannakroppin og tað, sum hevur við hann at gera. — Hvussu bar tað til, at tú fekst áhuga fyri før- oyskum mannabeinum? Ein av orsøkunum er, at tað er ikki so nógv skrivað um føroysk man- nabein, og tað kundi verið sera áhugavert at saman- borið tað foroyska tilfarið við annað norðuratlant- iskt tilfar. Tað eru gjørdar rannsóknir í Íslandi, Nor- eg og av norðbúgvum í Grønlandi. Eg haldi, at tað átti at borið til at borið saman tilfarið. Eg eri í ferð við at skriva eina magistararitgerð um hetta. Tað er ætlanin at magistararitgerðin = skal verða liðug í mai og eg vóni at verða magistari til næstu jól. — Eru tað nógv manna- bein at kanna úr Feroy- um? — Eg haldi, at tað eru sosialurin umleið 80 persónar tilsam- ans, men minni enn so allir eru heilir. Meginpart- urin av tilfarinum liggur á Antropologisk laboratori- um i København, men eini 25 persónar eru varðveitt- ir á Fornminnissavninum. Tað er gott fyri meg, tí so slapp eg til Feroyar. Her eru tey 3 uttastu beinini av vinstru stórutá. Tey peika ógvuliga nógv inneftir og hetta kemur sum oftast av ov trongum skóm — Hvar eru beinini funnin? — Beinini eru øll funnin í sambandi við fornfreðis- ligar grevstrar, sum aðrir, m.a. Sverri Dahl og Knud Krogh, hava gjert. Tey bein, sum eg havi kannað, eru funnin í Tjernuvík, Kirkjube og heima á San- di. Tað, sum er sera áhugavert, er, at allar beinagrindirnar uttan tær í Tjørnuvik eru funnar inni í kirkjuni, hesi fólk hava verið grivin inni í sjálvari kirkjuni. — Eru øll fólkini midøldini? — Tad ber ikki til at koma við heilt neyvum tíðarfestingum, tí eg havi bert kannað beinini, men á Fornminnissavninum vita teir meira um hetta, teir hava staðið fyri útgrevstr- unum. Heiman av Sandi eru 22 persónar frá 1100- talinum og eini 10 frá 1700-talinum. Í Kirkjube eru eini 6 frá miðeldini og 39 eru frá 1700-talinum. Tilfarið úr Tjernuvík er mett til at vera frá umleið 1000, men tað er ikki so lætt at meta um. frá Nr. 80 — 19. november 1977 fr: Ein av teimum mongu beinagrindunum, sum eru funnar í Sands kirkju (11))-talið). Tað er eitt lítið pinkubarn, sum er deytt stutt aftaná, at tað er føtt. Orsøkin er 6- kend. Leggið til merkis, at skelturin ikki verður saman- vaksin, fyrr enn eitt barn verður eldri Á næstan øllum beinagrindum frá Sandi (1100-talið) er at síggja stórt knoglasvinn um tannreturnar, sum hevur gjert, at fólk hava mist tenninar. Summir skeltar eru heilt tannleysir um 30 —40 ára aldur, í eðrum eru bert fáar tenn eftir. Har er tað bert eitt sindur av beini um tað niðasta av tannrótini, sum tað sæst á skøltinum til høgru. Knoglasvinnið kann møguliga vera orsakað av irritasjónum, tannsteini, sum var at finna á nøkrum av teimum tonnunum, sum vóru eftir. Men tå knoglasvinnið er so stórt, sum tað finst her, so er tað óivað heldur talan um vitaminmangul (skyrbjóg), tað kann eisini vera talan um arvaligar eginleikar. I åknandi dømi eru eisini funnin á beinagrindum i Íslandi