leygardagur 19. november 1977síða 7

sosialurin Ein skeltur í einum av teimum tólunum, sum verða nýtt til ta antropologisku rannsóknina, tå tekningar av skøltinum verða gjerdar = — Hevur tú funnið fram til nakað áhugavert? rr Her sæst lærleggur og skinnabein við einum stór- um vekstri um knæið. Beinið er mátað til at vera 10 em styttri enn vinstra bein, sum hevur gjørt, at maðurin má hava haltað ógvuliga nógv, ella kans- ka ikki kunnað stigið til. Hann kann meguliga vera deyður av hesum. Úr Sands kirkju (1100-talið) — Jú, tað haldi eg, at eg kann siga. Eg havi roynt at kanna beinini fyri at vita kyn, aldur og so havi eg eisini roynt at máta støddina og vita, um nakrir arvaligir eginleikar kunnu merkjast. Og sjålv- andi havi eg skråsett allar broytingar i beinunum, sum kunnu vera komnar av sjuku. Tað vísir seg, at tað eru fleiri menn enn kvinnur at finna millum hesar beina- grindir. Orsekirnar til hetta kunnu vera fleiri t.d. vita vit, at konufólkini sum tey eldast fáa broysknari bein enn mannfólkini, og av somu orsøk fara beinagrindirnar eisini skjótari. Men ein kann eisini hugsa sær, at tað hevur verið eitt størri tal av monnum enn kvinn- um, sum hevur fingið tann heiður at verða grivnir inni í kirkjuni. Heima á Sandi eru funnin sera nógv pinkubern, næstan oll nyfødingar. Av teimum 22 persónunum frá 1100 talinum eru 15 pinkubern og 7 vaksin. Hetta er eitt ógvuliga stórt tal á børn- um, men barnadeyðilig- heitin hevur stór tá í tíðini. Knud Krogh skrivar í Mondli (nr. 2, 1. árg.), at tað meguliga hevur verið talan um familjugravstað í Sands kirkju. Hetta haldi eg eisini, í hvussu so er eru fleiri sjáldsamir ar- valigir eginleikar at síggja á beinunum. óivað verið, — Kanst tú síggja tekin uppá sjúku á beinunum? — Í beinunum heiman av Sandi er tað eitt gjøgn- umgangandi fyribrigdi, at fólkini hava havt ein stór- an tørv á vitaminum, eg haldi C-vitaminum. Næst- an allir skeltarnir á teim- um vaksnu hava »knogle- svind« í kjálkabeininum, í nógvum forum soleiðis, at tenninar eru dotnar úr. Tenninar eru dotnar úr ógvuliga tíðliga, tí kjálka- beinið hvarv undan teim- um. Tað er sjálvandi eisini eitt og annað hjá teimum einstøku, t.d. hevur onkur ein stóran vekstur um knæið og ein beinagrind er av kvinnu, sum hevur havt skaða í lendunum. Persónarnir frá 1700-tali- num sýnast at hava verið stór fólk eftir sum tað var tá í tíðini og fleiri vórðu eisini gomul, men umleið 75% av hesum fólkum hevdu slitgikt í rygginum (spondylose). Men eg eri jú ikki liðug við at kanna tilfarid, so oll úrslitini eru ikki greið enn. Fyribils havi eg bert savnað mær upplýsingar saman, sum eg skal bera saman, tá eg komi aftur til København. Hvussu síggja biskupparnir út? Tann beinagrindin sum varð funnin saman við bispastavinum var tí- verri so illa farin, at tað ber illa til at siga nakað um, hvussu hann hevur sæð út Her er Pia Andersen saman við einum av teimum stóru beinagrindunum úr Kirkjube (1700-talinum). Hetta hevur verið ein stórur prúður maður og tað sæst væl á beinunum, har veddarnir hava fest seg. Hann hevur verið millum 40 —50 ár og hevur havt allar tenninar. tá hann varð jarðaður Nr. 80 — 19. november 1977 Ryggur við ellum ryggja- geislum. Pílarnir sýna, har slitgiktin er at finna. 75” av øllum beinagrindunum úr Kirkjube hava meira ella minni slitgikt (spondi- lose) av hesum slag. Tað er vanligast í lendunum