leygardagur 14. januar 1978síða 7

Nr. 3 — 14. januar 1978 sosialurin lesarabrøv Dagblaðið nr. 3 1978, mikudagin 11. januar: >STULDUR. Trupul- leikarnir av ungfólki, sum gongur inni í handlum og taka av hillum uttan at gjalda fyri nakað, eru óg- vuliga stórir. . men ungfólk eru so frek, at tað hindrar teim- á um ikki at taka av hill- unum, sjálvt um fleiri standa og hyggja at, sigur Hans.« Hetta stendur at lesa i Jógvan Joensen saman við konu, børnum og foreldrum sínum á Trellanesi oto kunnu lata okkara róma fyri, um vit skulu rokna okkum tann ásetta mjólk- arprísin, sum í letuni er 2,69 kr. Undir henda prís er ikki ráðiligt at fara um vinnan framvegis skal verða lenandi. Rómastudningurin til framleiðara er í letuni ein króna fyri liturin, men tá talan er um studning til avlopsmjólk, ið bert Meia- riid fær, kemur studning- urin til hvenn framleiddan litur av róma hjá Meiari- num, at verða tiggju krónur. Tað sær ikki mætari út, enn at hetta er ein bein- leiðis diskriminering av útbygdunum, tí umframt Meiariið í Havn, eru tað bert nakrar av útbygd- unum, sum liggja soleiðis fyri samferðsluliga, at tær kunnu fáast við selu av róma. Tað er eingin ivi um, at øll mjólk, ið verður fram- leidd á teimum sokallaðu brimplássum, kundi verið seld sum frystur rómi, og soleiðis ikki bundin av veðri og vindi. Ti markn- aðurin er til, um bert møguleiki hevði verið fyri at sloppi at honum. Neytakjetið er í somu stødu sum mjólkin. E.F.- stuðlað avlopskjøt kemur óavmarkað inn á tann før- oyska marknaðin til so lágar prísir, at ikki kann verða talan um lenandi foroyska framleiðslu av neytakjøti, sjálvt um landskassin letur nakað av studningi. Studning- urin er soleiðis skipaður, um kjetið ikki verður selt fyri meir enn 11,00 kr. kg. so fáast 7,00 kr. úr landskassanum í studn- ingi ella tilsamans 18,00 kr. kg. Men skuldi man verið so heppin, at onkur bjóðaði meira enn tær ellivu krónurnar, ja, so fært tú einki úr landskass- anum. Fyri hetta sama E.F.- kjøti3 úr Danmark, fær danski búnaðarmaðurin í dag upp til 26,00 kr. kg., og í smáselu kemur sama kjøtid upp í móti teimum fimti krónunum. Fingu vit somu ella betri sømdir í kjøtframleidsluni, so var hetta ein studul undir bygdamenningini og jarð- arbrúkinum sum heild. Henda høga kjøtpris, ella ein pris, sum liggur uppaftur hægri, kunnu vit hava i væntu, um vit bert skulu líta á útlendska framleiðslu, tí sum kunn- ugt er meir ella minni trot á matverum um allan heimin í dag. Hetta trot verður ikki minni sum ár- ini ganga. Tað er ikki meir enn ein sjálvfylgja, at vit syrgja fyri at framleiða tað kjøt sjålvir, sum vit hava brúk fyri. Soleiðis kundu vit eisini staðið ó- heftir av útlendskum prís- lúnum. Tað má verða ein lands- uppgáva at fáa eina slíka framleiðslu i gongd. Sjálvt um landið er lítið, so er lendi nokk til eina slíka framleiðslu. Úti á bygd hevur gjøgn- um árini verið velt nakað av eplum, og kundi hetta eisini verið ein stuðul und- ir bygdamenningini, um ikki selan var so tilvild- arlig. Meginreglan hevur verið tann, at tá nógv hevur verið sett niður og fruktin góð, so hevur prís- urin ligið í botni, ella hevur ikki borið til at sloppið av við grødina. Men velti tú bert til hús- brúks, ja, so vóru prísirnir oftast í toppinum. Einasta framleiðsla, ið ikki hevur staðist á at sloppi av við, er skerpikjetið. Her er út- boðið minni enn eftir- spurningurin og hevur prísurin tí eisini verið har eftir. Kjøtid er vorðið ein luksusvera, ið øll vilja hava, ja, næstan óansæð, hvat tað kostar. Tær krónurnar, ið kjøtið hevur givið, er ivaleyst orsekin til, at tað ikki fyri langt síðani er vorðið oskukalt í mangari útbygd. Men sum orðatakið sig- ur, so er vandi í hverjari vælfer, og soleiðis er eisini her. Mangar av bygdu- num eru nú soleiðis fyri, omanfyrinevnda Dagblað í viðtalu við Hans Mort- ensen, stjóra í SMS. Eisini sigur Hans Mort- ensen, at um hetta heldur at seyðurin ikki fæst úr haganum við skili, ella eru eisini hagar, har als ikki verður farið á fjall. Hetta fyribrigdi tykist at vinda uppá seg. Orsekirnar eru tvinnar. Fyri ein part eru bygdirnar komnar niður undir, hvat mannskapi viðvíkir, og harafturat eru ognarviðurskiftini atvold- in í, at so er. Tann seinna orsekin er eftir míni met- ing tann sterra. Í letuni meti eg grund- arlagið undir útbygdunum nakað soleiðis. Vit hava ein trýbeintan krakk, tað eina beinið er burtur (uttanbíggjajorð- in). Hini bæði beinini eru rættuliga illa lestaði (neyta- og seyðabrúkið). Undir liðini stendur ein plyss-stólur. Tú kemur inn og tær verður boðin sess, tú velur sjálvur og sessast í plyss-stólinum (stórbygdini) sjálvandi, ti krakkurin er ónýtiligur í tí standi hann er í. Samanum tikið meti eg treytirnar fyri eini bygda- menning at vera. 1. At brúkini hava eina slíka stedd, at livandi er av teimum. 2. At tað, sum framleitt verður, kann avsetast til hóskandi prísir. 3. At øll sela og keyp av búnaðarverum í landinum verður samskipað. 4. Og at eftirlit verður við verunum, soleiðis at keyparanum verður tryggjað vera av bestu góðsku. Eitt slíkt eftirlit hevði verið til gagn fyri báðar partar, ikki minst fyri framleiðaran. Aftur at hesum treytum krevst, at samferðslan er so góð sum á nakran hátt gjørligt, tí búnaðarverur eru ofta so viðbreknar, at tær krevja skjótan og lagaligan flutning frá selj- ara til keypara. Hvar er tann búnaðar- og bygdamenningarpoli- tikkur landsstýrið boðaði frá í samgonguskjalinum? Higartil hevur hann bert verið á pappirinum. At visa hann í verki hevur verið meira torfert. Landbúnaðurin og bygdamenningin er so nær knýtt at hverjum eðr- um, at uttan landbúnað, eingin bygdamenning. Trellanes á trettanda Jógvan Joensen fram, so fer hann víðari við málinum. Hesar skuldsetingar um, at bern og ungfólk stjala í SMS, hava vit sæð ferð eftir ferð í bløðunum, heilt síðani hendan fyri- tekan varð opnað. Tað tykist legið, at menn kunnu blaka slíkar skuldsetingar út um ein týðandi part av samfel- agsborgarum og kunnu gera hetta óstraffaðir. Tað er eingin ivi um, at tað finnast ungfólk, sum hava stolið — eisini í SMS. Men um ein fór at hyggja eftir í rættarbók- unum, so er helst eingin ivi um, at ein har kundi funnið bæði stjórar og annað gott fólk, sum hev- ur stolið og á mangan annan hátt ikki hevur reint mjøl í posanum, uttan at teir allir eru so ungir. Harfyri trúgvi eg ikki, at Hans Mortensen ella Dagblaðið hevdu hildið tað verið rætt at siga: „Stjórar stjala.« Flest ell munnu vera samd um at stuldur og ó- reiðiligheit er ikki nakað, sum er bundið til ungdóm, men eins væl er at finna millum fólk í fjeruti, og eldri og í flestu stætt- um, t.d. eisini millum stjórar og handilsmenn. Sum heild kann roknast við, at flestu ungfólk eru ærligir og reiðiligir sam- felagsborgarar eins væl og aðrir bólkar í samfelag- num t.d. stjórar og hand- ilsmenn. Til tað seinasta stjórin sigur um at fara víðari við málinum, kann verða spurt, um ein hevur lóg- ligan rætt til at seta slíkar skuldsetingar fram, uttan at hava latið legregluna fingið málið um hendur. At enda: Tað er mær ein gáta, at fólk, ungt ella gamalt, fær seg til at seta síni bein í SMS, fyri síð- ani, tá tey eru útaftur- komin, at verða løgd undir stuldur. h.m. — eg havi lisid tad i sjålvandi!! Er nakad å våsi, sum tú vilt hava i blødini, so ring — vit eru til reidar. Telefonir okkara eru 14720 og 11820