leygardagur 21. januar 1978síða 3

Nr. 5 — 21. januar 1978 sosialurin Síða 3 Vandi er í at romantiskir dreymar káma burtur veruleikan Orðið »bygdamenning« tykist hesi seinastu árini at vera vorðið eitt ganda- orð, men í politiska orða- skiftinum er týðuliga komið til sjóndar, at fólk hava lagt ymsan týdning í orðið. Fyri onkran polit- ikara týðir bygdamenn- ingarpolitikkur tað, at all- ar ílegur í Havnini skulu steðgast ella avmarkast og leggjast á bygdunum í staðin. Mær tykir tað misskilj- ing at bygdamenningar- politikkurin verður tikin burtur úr einum lands- menningarpolitikki sum heild. Hetta eru tættir i sama måli, ti skulu vit liva ríkt tjóðskaparlív i landinum, tá er neyðugt at allir partar í samfelag- num trívast og mennast. Samstundis sum menn av álvara fóru at tala um bygdamenning, fóru teir at nýta miðsavning sum rædumynd. Nú er tað okkum menn- iskjum í holdi borið, at vit hava ilt við at halda okk- um á miðjum vegi, men hava lyndi til at fara úr eini grevini í hina. Óivað hevur miðsavningin í nógvum førum verið ov bráð og mein fyri bygdir- nar, men vit mugu gera okkum greitt, at eini viss- ari miðsavnan sleppa vit ikki undan í okkara lítla samfelag, um vit skulu hava nekulunda fram- komnar og tidarhoskandi stovnar, ikki minst innan heilsuverkið og innan skúlaskapin. Vit hava hvørki figgjarligt grund- arlag ella fólkagrundarlag undir fleiri slíkum stovn- um kring landið. Tann fólkaflyting frá bygdunum til stórpláss- ini, sum av álvara tók seg upp í árunum eftir seinra heimsbardaga, hevur ver- ið sera mein fyri nógvar bygdir og oyggjar. Har tað var áður eitt blómandi liv við nógvum ungdómi, kom afturgongd og mis- trivnaður. Nógvar staðir hevur tað ikki verið gjør ligt til litar at rekja be og haga, fyri ikki at tala um bjørgini. Øll mugu vera samd um, at landið sum heild fátækari og minni, bygdirnar verða av- st Ein miåvisur føroyskur bygdamenningarpolitikk- ur varð fyrstu ferð skrá- settur í einum politiskum skjali, tá landsstýrissam- gongan millum javnaðar- flokkin, tjóðveldisflokkin og fólkaflokkin varð skip- að í 1974. Í samgongu- skjalinum flokkanna mill- um verður sagt: z >Í bygdum og økjum i landinum, har lítið arbeiði er, verður kannað, hvat virksemi er best hóskandi. Tryggjast má, at ein veru- ligur bygdamenningarpo- litikkur, sum fevnir um øll øki í landinum, verður ferdur, og kann landið ganga á odda í útbygging, har einstaklingar ikki røkka.« Fyrstu úrslitini av hes- um menningarpolitikki eru so smátt farin at visa seg, uttan tó at verulig vend er komin í. Skulu bygdirnar trívast, fólkið — og tá serstakliga ung- dómurin — trívast og stødast, so verður neyð- ugt at taka tung tek og at gera radikalar lógarbroyt- ingar, ið tað neyvan finst løgtingsmeiriluti fyri í løt- uni. Tey bøttu og stødugt batnandi samferðsluvið- urskiftini hava gjørt tað liviligari í nógvum bygd- um, men her eru enn tung tek at taka — og eiga at verða tikin. Í teimum stóru og mið- alstóru bygdunum í Fer- oyum er týðulig broyting hend hesi seinastu árini, og tað er fyrst av ellum at takka hinum ekta heima- fiskiskapinum fyri. Her er ikki minni enn talan um eina kollvelting, og eg meti tað sum týdningar- mesta táttin í bygda- menningarpolitikkinum, at landsins myndugleikar gera alt, ið gerast kann til tess at tryggja og verja fiskimiðini kring landið, soleiðis at fiskur kann fá- ast upp á land í bygdu- num. Útróðurin á smábygd- unum hevur sín týdning, vist so, men her verður tað jarðarbrúkið og smá- idnadur, sum skal gera tað liviligt. Fyri at ein bygd kann trívast, er eitt neyð- ugt manningargrundarlag neyðugt. Nógvar bygdir sakna hetta grundarlag, men tað tykist sum streymurin er í ferð við at venda. Tað verða alt fleiri, ið skilja, at eydnan er ikki bert at finna á stórpláss- unum, men at eydnan júst kann vera at finna í lítlu bygdini og í at rekja bygdina saman við eðrum monnum, har hver maður hevur sín týdning og mannavirði. Landbúnaðurin á smá- - Tey bøttu og steðugt batnandi samferðsluviðurskiftini hava gjert tað liviligari í nógvum bygdum, men her eru enn tung tek at taka Ólavur Michelsen Henda myndin er tikin umboerð á S ar og eiga at verða tikin, skrivar plássunum er í dag so nógv darvaður av ognar- viðurskiftunum og trupul- leikunum at sleppa av við framleiðsluna, at tað kann neyvan roknast við eini nýggjari menningartiå fyri hesar bygdir, uttan at hesi vidurskifti koma i rættlag. Spurningurin um uttan- biggjajørdina varå i sinari tíð reistur á tingi av tjóð- veldisflokkinum og hevur síðan fleiri ferðir verið havdur á lofti, men tað hevur verið sum at vísa hundi brand. Menn hava rættuliga talað seg heitar um hesa árás á heilaga ognarrættin. Tó má tað sigast at vera burtur av allari leið og beinleiðis ómoralskt, at fólk, ið búgva á stórplássunum, skulu sita við jerð á smá- plássunum, jerð, sum tey ongantíð síggja til og sum er teimum, ið eftir eru á bygdunum, til miklan ampa og ónáðir. Fyrrenn legtingsmenn eru fúsir til at fremja eina radikala lóggávu á hesum eki, bæði viðvíkjandi tí at jørdin hoyrir bygdini til og at jørdin eigur at leggjast i hoskandi brúkseindir, kann eingin menning væntast á smáplássunum. Møguleikarnir at sleppa av við bunadarframleidsl- una fyri ein hóskandi prís eru harafturat so vánaligir í løtuni, at ein ábót her er ein megintreyt, og tað ber ikki til at tala um verulig- an bygdamenningarpoli tikk, um ikki landsins stýri er til reiðar at beta um steðuna her Eingin dugir at meta inbýli, sigur orðatakið, og sum áður nevnt nýggjur stre) ferð við at ein bvgd ! ) hann berg, og stun bergið oyðið, sigur onkur sum tað er vert tykist em mur at vera! 1 seg Up; rithevundur Allir føroyingar aftur verður um t VEGI landsins, og mangur hann. ið hevur havt eo fyr ringuni tå trega yri ni | panelið Í dag: Ólavur Michelsen, lærari, býráðslimur og blaðstjóri. — Vit vera at gera okkum tað greitt, at ein hin mesti vandin fyri bygdamenn- ingarpolitikkin liggur í tí, at romantiskir káma burtur veruleikar dagsins. Skal bygda- menningarpolitikkurin eydnast, so er neyðugt at meta út frá naknum veru- leikum eins og í eðrum politiskum málum, skriv- ar Ólavur Michelsen m.a. í panelgreinini dreymar trivn sjålvum. Tað skal vilji til, skal liv og 2dur aftur skapast á bygdunum. Vinnuligar og fíggjar- +51 ligar grundir eru til blåsa nytt liv i småbygd- irnar, tær kunnu aftur gerast týdningarmikil táttur í ishusarhaldi Y r or 4 OLVIK K 1ar ut VOrvu ri a HS K < KU mer sku £ É að he s I x: x SK x r neið k g r gavur VE , t dav É A k 20 grel lam la me £arj; gg 1 K 11 ar ka £ ik