mikudagur 8. mars 1978síða 7

Nr. 18 — 8. mars 1978 sosialurin Síða 7 Vit mugu hava longri barsilsorlov! Tá ein tosar við fólk um tað, at konufólk arbeiða úti, fellur tosið ofta inn á bernini, serliga tey smáu, sum skulu á veggustovu, og so barsilsorlov. Veggustovurnar seta 3 mánaðir sum mark, og barnið kann ið hvussu er ikki vera yngri enn so, tá tað fer á veggustovu. Helst skuldi markið verið einar 5—6 mánaðir, og uppaftur betri var, um mamman ella pápin slapp at vera heima hjá barni- num, til tað var ársgam- alt, tey kundu kanska skiftst um tað. Men hvussu samsvarar hetta nú við longdina á barsilsorlovi? Timalentar kvinnur fáa als ikki barsilsorlov. S&K sáttmálin tryggjar 3 mán- aðar barsilsorlov, 1 mánað undan og 2 eftir føding. Tær, sum arbeiða í handli og á skrivstovu o.t., har einki SÆK felag er, hava í Abort — et spørgsmål om menneskeværd I det forløbne ár han man fra tid til anden kunnet læse artikler og læserbre- ve i bladene angående abortspørgsmålet. Især de kristelige har optrådt med et hysteri og en hadefuldhed, som langt overskrider grænsen for bladetik (f. eks. Vaktar- in). Nu hvor sindene måske er faldet lidt til ro, og folk har fået tid til at tænke sig lidt om, kunne jeg tænke mig at give mit bidrag til debatten. For et par måneder si- minsta lagi rætt til 2 mån- aðir. Einasta barsilsorlov, sum yvirhevur kann góð- takast, er tað, Starvs- mannafelagið tryggjar limum sínum: 14 vikur við fullari løn, umframt, um ein vil, 6 vikur uttan løn. Tá Jákup Lindenskov tosaði í útvarpinum um dagpeningaskipanina, segði hann, so vítt eg minnist, okkurt um, at barsilsorlov hjá timalønt- um skuldi minna um tað hjá Starvsmannafelag- num. Vónandi verður tað so, ti annars líkist tað ongum. Og enn sær tað út til, at børn í Føroyum bara hava eitt foreldur. Enn eru summi fólk so tápulig, at tey flenna, tá tosað verður um barsilsorlov til menn. Sjálvandi skulu páparnir eisini hava barsilsorlov, at byrja við 14 dogum hevði verið passaligt. Alexandra SAMANHALD Dagpeningaskipanin : GEVUR STYRKI *x*xx den holdtes í Klaksvík KFUM et panelmøde om spergsmálet med deltagel- se af betitlede = trovær- dige (?) personer: en læge, en psykolog, en præst osv. de var dog alle mænd. At ansvarsbevids- te mænd ger sig tanker om et sá vigtigt spergs- mál er selvsagt en pligt, men hvornår har man i dette land tænkt sig at spørge kvinderne, som dog er hovedpersonerne, som eksperter? Et af de hyppigt fore- kommende > argumenter mod fri abort er, at kvin- derne bruger denne udvej i stedet for prævention. Denne argumentation modsiges dog klart at statistisk materiale fra Danmark, hvoraf man kan læse, at en forsvindende lille del af de abortsøgende kvinder bruger denne ud- vej mere end én gang. Jeg mener ikke, at abort er en god løsning, men jeg mener, at den er nødvendig i et samfund, hvor der ikke findes til- nærmelsesvis nok af mu- ligheder for at få passet sit barn, hvis man f.eks. øns- ker at tage en uddannelse eller at arbejde ude. I sådanne tilfælde er det kvinderne, der rammes. Mange unge mødre for- hindres i at få en uddan- nelse eller opgiver et job, som de måske først vender tilbage til 5—10 år senere. Hvem vil så have dem? Der er mulighed for at få en abort, hvis man mid- lertidigt flytter til Dan- mark, men hvorfor skal denne mulighed være for- beholdt de velhavende? Bortset fra, at det at få en abort er en stærk følelses- mæssig belastning, bl.a. på grund af omgivelser- nes mere eller mindre for- stokkede bebrejdelser, så har pigen/kvinden i denne situation brug for kendte omgivelser og kærlig støt- te, og det er vel ikke altid rart at være færing på et dansk sygehus. Lad os derfor få en rimelig debat fulgt op af en tidssvarende lovgiv- ning på dette område. Det er på tide, at for nuftige mænd solidariser- er sig med kvinderne ein vid føroyskari ommu og arbeiðsloysið So kom endiliga uppskotið til dagpeningaskipan. Og hóast hon sambært ti, ið frætt er um uppskotið, langt frá er fullfiggjað, so verður hon eitt stórt fram- stig, tá hon vónandi kem- ur. Leingi hava vit tíma- lentu bíðað eftir at fáa uppfylt ein rætt, sum skuldi verið púra sjálv- sagdur: rætt til len undir sjúku. Men uppskotið til dag- peningaskipan hevur síni brek. Hon gevur ikki len frá fyrsta sjúkradegi, og hon veitir ikki fult endur- gjald fyri mista innteku. Triggir sjúkradagar geva longu ein inntøkumiss upp á einar 600—800 kr., og tað ger mun. Men tað er annað enn sjúka, sum kann vera or- sek til inntøkumiss. Ein tann stersti mun- urin millum uppskotið til dagpeningaskipanina her á landi og líknandi skip- anir í grannalondum okk- ara man vera, at har eru lenmóttakarar ikki einans tryggjaðir undir sjúku, men eisini undir arbeiðs- loysi. Men ert tú arbeiðs- leys/ur í Feroyum, ja, so fært tú ikki eitt oyra nakra staðni frá. (Kortini er tað so, at um fólk ongan sum helst møguleika hava til nakra innteku, so kunnu tey fáa forsorgar- hjálp frá ti almenna). Sjálvandi er bara ein loysn upp á arbeidsloysi: lønt arbeiði til øll, har tey búgva. Men tað er kortini neyðugt við fyribils loysn- um. Og tó verður púra einki gjørt. Hvi? Man tað vera, ti at myndugleikarnir enn billa sær inn, at einki arbeiðs- loysi er í Feroyum? Ti her er arbeiðsloysi. Ikki so nógv sum t.d. í Danmark, men tað er ar- beiðsloysi fyri tað. Nógv sløg av arbeiðsloysi. Ung folk, serliga ungar geng- ur, hava nógva stadni i Føroyum ongan sum helst møguleika at fåa arbeidi ella læruplåss, har tey bugva. (Og i byunum fæst einki at búgva i). Lønt ar- beiði til tilkomnar kvinn- ur, serliga á bygd? Finst ikki. Man er eisini ar- beiðsleysur, meðan man leitar eftir nýggjum ar- beiði eftir at hava mist tað gamla. Tey, sum arbeiða á fiskavirkjum, eru arbeiðs- leys, tá eingin fiskur kem- ur upp á land. Nógv, sum arbeiða uttandura, eru ar- beiðsleys, tá veðrið er ov ringt, ofta stóran part av vetrinum. Men tað er so lætt hjá myndugleikunum at siga, at einki arbeiðsloysi er, tá tað ikki verður skrásett nakra staðni. Tað hevði ivaleyst verið alt ov leingi at bíða við dagpeningaskipan, sum veitir løn undir sjuku, til tað samstundis varð gjort nakað við trygd undir ar- beiðsloysi. Men skal nakað gerast ímóti arbeiðsloysinum, so má tað finnast útav, hvat er av arbeiðsloysi. Er tað ikki tið uppá, at myndug- leikarnir og fakfelogini taka seg saman og finna útav, hvussu nógv ar- beiðsloysi er i Føroyum og hvar? Ein tímalent **x Fótgangari å havnargøtum So legið tað ljóðar, eru tað enn fólk, sum fara til gongu gjøgnum Havnar- bý. Tað eru fólk, sum ikki hava fingið sær bil, møgu- liga av figgjarligum or- søkum; men eisini eru nógv, sum fegin vilja ganga og soleiðis sleppa undan teim vansum, ið fylgja við tí at hava bil, stórum búkum m.a. Men Havnin er tíverri ikki eitt pláss fyri hesi fólk. Eg rokni við. at tað 1 ra Í neyðug erindi. Ja frá arbeiðnum ella skúla. Vit eru eisini nekur, sum fara við bernum okkara í vøggustovur, barnagarðar ella dagrøktarheim. Og á hesum túrum gjegnum býin, serliga tá ein hevur børn vid sær, ynskir ein ofta allar bilar, piparið grør Súklubreytir eru ongar í Havnini, og at súkla við einum barni úti á ; ; har bilarnir hava alt vald 3 har sum vegnum, s1gaå Sær